બજાર » સમાચાર » બજાર

Exclusive: CCI એ શરૂ કરી Zomato-Uber Eats ડીલની તપાસ

ના રોજ પ્રકાશિત Fri, 22, 2020 પર 17:16  |  સ્ત્રોત : Moneycontrol.com

કોમ્પિટિશન કમિશન ઑફ ઈન્ડિયા (CCI) ઑનલાઇન ફૂડ કંપની ઝોમાટો દ્વારા ઉબર ઈટસના એક એકમનાં અધિગ્રહણની તપાસ કરી રહ્યું છે. આ તપાસની અસર આવી અન્ય સોદાઓ પર પણ જોવા માટે મડી રહી છે.


આ કેસ સાથે સંકળાયેલા બે લોકોએ ગુપ્તતા જાળવવાની શર્તે મનીકોન્ટ્રોલને કહ્યું હતું કે, ભારતના કમ્પિટીસન રેગ્યૂલેટર સીસીઆઈ આ સોદાના 2 ખાસ પાસાઓની તપાસ કરી રહી છે. એમાંથી પ્રથમ આ છે કે શું આ ડીલ ભારતના પ્રતિસ્પર્ધા કાયદાની વિરુધ્ધ છે અને તેનાથી ગ્રાહકોના હિતોને નુકસાન થશે. પૂછપરછનું બીજું પાસું એ છે કે શું બંને આનુષંગિક પક્ષો દ્વારા આ ડીલ વિશે અગાઉથી માહિતી આપી હોવી જોઈએ.


સીસીઆઈ દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે આ તપાસ પોતામાં જ નોંધપાત્ર છે કારણ કે પાર્લિયામેન્ટમાં રજૂ થનારા પ્રસ્તાવિત કમ્પિટીશન બિલમાં ઝોમાટો અને ઉબેર ઇટસ ઈન્ડિયા વચ્ચેના કરાર જેવા અન્ય કરારોની સમીક્ષાની વાત કરવામાં આવી છે.


જોમાટોના પ્રવક્તાએ આ વાતની પુષ્ટી કરી છે કે આ કરાર પર સીસીઆઈએ જોમાટોનો સંપર્ક કર્યો છે અને આ કરારથી સંબંધિત કેટલીક બેસીક જામકારી અને સ્પષ્ટતા માંગી છે.


કંપનીએ આગળ કહ્યું છે કે તેનું માનવું છે કે સીસીઈની આ તપાસ કોઈ પણ મર્જર અને એક્વિઝિશન કરારને લઇને ભારતમાં થવા વાળી અન્ય ઑપચારિક તપાસ જેવી જ છે. કંપનીને એના કરતા પહેલા પણ અન્ય કરારોના સંબંધમાં સીસીઆઈ તરફથી ઇન્ફાર્મેશન વિનંતીઓ મળી છે અને કંપનીએ સીસીઆઈના નિયમ મુજબ જરૂરી માહિતી પણ આપી છે.


ઝોમાટોએ જાન્યુઆરી 2020 માં 9.99 ટકા સ્ટેકને બદલામાં રાઇડ-હૉલિંગ એપ ઉબર ટેકનોલોજીના ઇન્ડિયન ફૂડ ડિલીવરી બિઝનેસની ખરીદી કરી હતી. આ સોદાની કિંમત લગભગ 35 કરોડ ડૉલર સુધી નક્કી કરવામાં આવી હતી. યુએસ સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેંજ કમિશન (SEC)માં કરેલી ફાઇલિંગ મુજબ આ સોદા માંથી ઉબેરને 154 કરોડ ડોલરનો નેટ ગેન થયો હતો, જે તેણે તેના ખાતામાં અન્ય આવક તરીકે દર્શાવ્યો હતો.


સંભવત: ભારતમાં કમ્પિટીશનથી સંબંધિત નિયમોના અર્થઘટનમાં તફાવતને કારણે ઝોમાટોને સીસીઆઈ તરફથી આ સોદો પર લીલો ઝંડી નથી મળી. જો ઇઝિગ્રહિતની કરેલી કંપની પણ ભારતમાં સ્થિત પરિસંપત્તિયા 350 કરોડ રૂપિયાથી વધુ નથી અથવા ભારતમાં તેનું ટર્નઓવર 1000 કરોડ રૂપિયાથી વધુ નથી, તો તેને સીસીઆઈમાં ફાઇલિંગની જરૂર નથી. આ કથિત સૌથી ઓછી છૂટ માત્ર એક્વિઝિશન પર લાગુ પડે છે. આમાં મર્જર અને અમલગમેશન શામિલ છે.


ન્યૂઝ એજન્સી રોઈટર્સના મુજબ, ઉબેરે એસઇસીમાં કરેલી ફાઇલિંગમાં આ જામકારી આપી છે કે 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ સમાપ્ત થયેલા ક્વાર્ટરમાં ઉબેર ઇટ્સ ઇન્ડિયાની આવક આશરે 2 કરોડ ડોલર અથવા 133 કરોડ રૂપિયા રહી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન કંપનીને 6 ડૉલર અથવા 405 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે.


ઉપર લખેલા સુત્રો માથી એક સુત્રોમાં કહ્યું છે કે ઉબેર ઇટ્સ ઇન્ડિયાનું અધિગ્રહણ સીધી-સીધા અધિગ્રહણની વાત નથી. તેનું એક કારણ એ પણ છે કે આ સોદામાં ઝોમાટોમાં હિસ્સેદારી ખરીદવાની જોગવાઈ કરી છે. આ સોદાને ખૂબ જટિલ બનાવે છે. આ ટિપ્પણી કરનારા આ વ્યક્તિના ભારતના પ્રતિસ્પર્ધા કાયદા અને સીસીઆઈની કામગીરી વિશે સારી જાણકારી રાખે છે.


નાણાકીય વર્ષ 2019 માં, જોમેટોને 1397 કરોડ રૂપિયાની આવક પર 1000 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું હતું. ચીની કંપની Ant Financialએ કંપનીમાં 15 મિલિયન ડોલરનું રોકાણ કરતા સમયે ઝોમાટોનું વેલ્યૂએશન 3 અરબ ડૉલર કરવામાં આવ્યું છે.


ઝોમાટોને ભારતમાં સ્વિગી તરફથી સખત પ્રતિસ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડે છે. કોરોના રોગચાળાને કારણે દેશભરમાં લૉકડાઉન લાગુ થતાં ઑનલાઇન ફૂડ બિઝનેસને ભારે હાલાકી વેઠવી પડી છે.


ભારતીય પ્રતિસ્પર્ધાના કાયદા હેઠળ, જો સીસીઆઈ એ નિષ્કર્ષ પર પહોંચતા છે કે વ્યક્તિ અથવા કંપનીએ મર્જરના સંદર્ભમાં માહિતી આપી હોવી જોઈએ અને તે ન કર્યું હોય, તો તે સંબંધિત પક્ષ પર દંડ લાગાવી શકે છે. આ દંડ સંબંધિત પક્ષની પરિસંપત્તિયો / ટર્નઓવર, એમાથી જે વધારે હોય તેનો 1 ટકા હોય શકે છે.


પ્રસ્તાવિત કમ્પિટિશન લૉ ના પ્રારુપમાં મર્જર પર નિયંત્રણ માટે વધારાના ક્રોઇટેરિર્યા નિર્ધારિત કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. આ પ્રતિસ્પર્ધાના કાયદામાં આ એક સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર હશે. જો સીસીઆઈ તેની તપાસમાં ખબર છે કે ઝોમાટો ઉબેર કરારમાં આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે, તો આ કંપનીઓને મુશ્કેલ થઇ શકે છે.