Union Budget 2023: શું આ બજેટ ભારતીય કંપનીઓને વૈશ્વિક મહાસત્તા બનવામાં કરી શકશે મદદ?

સંદીપ ખન્ના
Union Budget 2023: આગામી વર્ષની સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા આ છેલ્લા પૂર્ણ બજેટમાંથી કોર્પોરેટ સેક્ટરને કોઈ મોટી ભેટ મળે તેવી આશા ઓછી છે. રાજકોષીય ખાધ ચિંતાજનક સ્થિતિમાં છે અને અર્થવ્યવસ્થા પહેલાથી જ દેવા અને સબસિડીના બીલથી દબાયેલી છે. તે જ સમયે, વૈશ્વિક વૃદ્ધિ 2.9 ટકાની સરખામણીએ 2022માં ઘટીને 1.8 ટકા થવાની ધારણા છે. આમાં ચૂંટણીના વર્ષ પહેલા કેટલાક સ્થાનિક રાજકારણનો ઉમેરો કરો અને રાહુલ ગાંધીની ભારત જોડો યાત્રા સાથે મુખ્ય વિપક્ષ સક્રિય થતો જણાય છે.

બજેટ 2023માં નાના ઉદ્યોગોને ગ્રોથ સ્ટીરોઈડ મળશે
આ પરિબળોને જોતા, મોદી સરકારની પ્રાથમિકતાઓ અપેક્ષા કરતા થોડી અલગ હોઈ શકે છે. આમ, જ્યારે બિઝનેસ લીડર્સ 1 ફેબ્રુઆરીના રોજ નાણાપ્રધાનનું ભાષણ સાંભળશે, ત્યારે તેઓ સંભવતઃ ટેક્સ મુક્તિ અથવા કસ્ટમ ડ્યુટીમાં ફેરફાર કરતાં વ્યાપક સંકેતો શોધી રહ્યા હશે.

તેમના મગજમાં સૌથી વધુ એ રહેશે કે શું સરકાર ગ્રાહકોને ટેક્સ બ્રેક્સ અથવા સરળ ક્રેડિટ દ્વારા વધુ પૈસા આપીને માંગને વેગ આપવા માટે નવા રસ્તાઓ શોધશે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં તકલીફ તેમજ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં છટણીને કારણે વપરાશમાં ઘટાડો થયો છે. ઉકેલ એટલો સરળ ન હોઈ શકે અને બજેટરી કસરતો ઉપરાંત માળખાકીય ફેરફારોની જરૂર પડશે.

શું સુધારાનો નવો રાઉન્ડ શરૂ થશે?
1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ થનારા બજેટમાં સૌથી સારી બાબત એ છે કે સરકાર સુધારાનો નવો રાઉન્ડ શરૂ કરવા માટે તેની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. નવું બજાર નવી માંગ ઊભી કરી શકે છે.

સરકાર અને કંપનીઓએ સાથે મળીને કામ કરવું પડશે
વર્તમાન સમયમાં, તે સ્પષ્ટ હોવું જોઈએ કે સરકાર અને કંપનીઓએ સાથે મળીને કામ કરવું પડશે. સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગમાં આજનું તાઈવાનનું વર્ચસ્વ, ટેક્નોલોજીમાં અમેરિકાનું વર્ચસ્વ, જાપાનીઝ ઉત્પાદનનું કૌશલ્ય અને અલબત્ત વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન પર ચીનનું વર્ચસ્વ, તેમની વર્ચસ્વ ધરાવતી કંપનીઓના બળ પર શક્ય નહોતું.

સરકારોના સમર્થન, સક્રિય ખર્ચ અને દેશની મોટી કંપનીઓના પ્રમોશનને કારણે આ હંમેશા શક્ય બન્યું છે. ભારતે 1960 અને 1970ના દાયકામાં પણ આવું કર્યું હતું. કમનસીબે, તેણે ખોટું મોડલ પસંદ કર્યું અને ખોટા પ્રકારના કોર્પોરેટ સેક્ટર - જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓને ટેકો આપ્યો. હકીકતમાં, તેઓએ નવીનતા અને ઉત્પાદકતાના અભાવને લીધે તક ગુમાવી.

જો કે, છેલ્લા ત્રણ દાયકાના આર્થિક ઉદારીકરણની પાછળ, ભારત અને સરકાર પાસે હવે રિલાયન્સ, ટાટા અને અદાણી જેવા વિશાળ સ્પર્ધાત્મક જૂથો છે. ઉપરાંત, તે સ્ટાર્ટઅપ કલ્ચર ધરાવે છે જે ઊંડે ઊંડે જડેલી છે.

ગયા વર્ષે, નાણામંત્રીએ સમાવિષ્ટ કલ્યાણ, ડિજિટલ અર્થતંત્ર અને ફિનટેકને પ્રોત્સાહન, ટેક્નોલોજીના નેતૃત્વમાં વૃદ્ધિ, ઉર્જા સંક્રમણ અને આબોહવા ક્રિયા જેવી પ્રાથમિકતાઓને સૂચિબદ્ધ કરી હતી.

આ પણ વાંચો - કેબિનેટની નાના ડિજિટલ ટ્રાજેક્શન અને 3 સહકારી મંડળીની રચના પર 2.5 હજાર કરોડના પ્રોત્સાહનને મંજૂરી

બજેટ 2023-24 માટે, ગ્રીન એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં વૈશ્વિક વેપારને પ્રોત્સાહન આપવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ભારતીય કંપનીઓને નેતૃત્વની સ્થિતિ માટે તૈયાર કરવાનું યોગ્ય લક્ષ્ય હોઈ શકે છે.

સંદીપ ખન્ના વરિષ્ઠ પત્રકાર છે.