રૂપિયામાં મોટો કડાકો: ડોલર સામે 40 પૈસા તૂટ્યો, જાણો કેમ આવી રહી છે આટલી નબળાઈ અને શું છે નવું લેવલ?

Indian Rupee vs US Dollar: ભારતીય રૂપિયામાં સતત નબળાઈ જોવા મળી રહી છે. સોમવારે (11 મે) રૂપિયો અમેરિકી ડોલરની સરખામણીમાં 40 પૈસા તૂટીને 94.88 ના સ્તર પર ખુલ્યો હતો. આ પહેલાં શુક્રવારે (8 મે) રૂપિયો 94.48ના સ્તર પર બંધ થયો હતો. રૂપિયામાં આ ઘટાડો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વિવાદ વધી રહ્યો છે. આ વિવાદના કારણે ગ્લોબલ માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) ના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે, જેનાથી ભારતનું ઈમ્પોર્ટ બિલ અને મોંઘવારી વધવાની ચિંતા ફરી એકવાર ઊભી થઈ છે.

શા માટે તૂટી રહ્યો છે રૂપિયો?

ગ્લોબલ માર્કેટમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ 3% થી વધુ ઉછળીને લગભગ $104.50 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયા છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન દ્વારા અપાયેલા શાંતિ મંત્રણાના જવાબને "મંજૂર નથી" કહીને ફગાવી દીધો છે. આ વાતથી બજારમાં એવો ડર છે કે બંને દેશો વચ્ચેની વાતચીત હજુ પણ નાજુક સ્થિતિમાં છે.

ઈરાની મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, ઈરાન માંગ કરી રહ્યું છે કે તેના પર લાગેલા પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવે, વળતર આપવામાં આવે અને ગ્લોબલ ઓઈલ શિપિંગ માટેના મહત્વના રૂટ 'હોર્મુઝ જલડમરુમધ્ય' પર તેનું કંટ્રોલ માન્ય રાખવામાં આવે. આ રૂટને ફરીથી ખોલવા અંગેની અનિશ્ચિતતાના કારણે એનર્જી માર્કેટમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે.

કાચા તેલના ભાવ વધવાથી ભારતની બેન્ચમાર્ક 10-વર્ષની બોન્ડ યીલ્ડ પણ 6.98% ના અગાઉના બંધ ભાવથી વધીને 7% થઈ ગઈ છે. ભારત પોતાની ઓઈલની જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે આયાત (ઈમ્પોર્ટ) પર નિર્ભર છે. જ્યારે ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘુ થાય છે, ત્યારે ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને વધુ ડોલર ખરીદવા પડે છે, જેનાથી ભારતીય કરન્સી પર ભારે દબાણ આવે છે.

પીએમ મોદીની અપીલ: વર્ક ફ્રોમ હોમ શરૂ કરો

આ વધતા જતા એનર્જી ખર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે દેશના નાગરિકો અને બિઝનેસ જગતને ઈંધણ (ફ્યુઅલ) બચાવવાની અપીલ કરી છે. તેમણે સૂચન કર્યું છે કે ઈંધણનો વપરાશ ઘટાડવા માટે ઓફિસોએ ફરીથી ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ' (Work-From-Home) પ્રેક્ટિસ શરૂ કરવી જોઈએ. પેટ્રોલ અને ડીઝલનો ઓછો ઉપયોગ કરવાથી ભારતને આવા સંકટ સમયે તેનું ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વ (વિદેશી હૂંડિયામણ) બચાવવામાં મોટી મદદ મળશે.

શું રૂપિયો 100ની સપાટી પાર કરી જશે?

રૂપિયો ભલે કમજોર થઈ રહ્યો હોય, પણ કરન્સી એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના સતત હસ્તક્ષેપને કારણે રૂપિયો 100/$ના સાયકોલોજીકલ લેવલ સુધી નહીં પહોંચે. એનાલિસ્ટ્સના જણાવ્યા મુજબ, RBI એ અત્યાર સુધી રૂપિયાને ઝડપથી ગગડતો અટકાવ્યો છે. એવી પણ ખબર છે કે સેન્ટ્રલ બેંકની શોર્ટ ડોલર ફોરવર્ડ પોઝિશન $100 બિલિયનને પાર કરી ગઈ છે.

શું હશે રૂપિયાનું નવું લેવલ?

રોયટર્સના એક હાલના પોલ મુજબ, આવતા વર્ષે રૂપિયો 95/$ની આસપાસ ટ્રેડ કરે તેવી શક્યતા છે. જોકે 2026 માં કરન્સી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 5% જેટલી નબળી પડી ચૂકી છે. ફિનરેક્સ ટ્રેઝરી એડવાઈઝર્સના હેડ અનિલ ભણસાલીના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર અને RBI ક્યારેય નહીં ઈચ્છે કે રૂપિયો 100ના લેવલ પર પહોંચે, કારણ કે આ એક ખૂબ જ સંવેદનશીલ આર્થિક અને રાજકીય મુદ્દો બની શકે છે. મુથૂટ ફિનકોર્પના ચીફ ઈકોનોમિસ્ટ અપૂર્વ જાવડેકરનું માનવું થોડું અલગ છે. તેઓ માને છે કે જો સ્થિતિ આવી જ રહી તો આગામી 12 મહિનામાં રૂપિયો નબળો પડીને 99.50/$ સુધી જઈ શકે છે.

અંતમાં વાત કરીએ તો, ભારતીય શેરબજારમાંથી વિદેશી રોકાણકારો (FPI) દ્વારા સતત પૈસા પાછા ખેંચવા અને ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવ એ રૂપિયા માટે સૌથી મોટી મુસીબત બની ગયા છે. ભારતનો ગ્રોથ આઉટલુક સારો હોવા છતાં, ગ્લોબલ ટેન્શનની સીધી અસર ભારતીય ચલણ પર જોવા મળી રહી છે.

આ પણ વાંચો- શેરબજારમાં હાહાકાર: સેન્સેક્સ 800 પોઈન્ટ તૂટ્યો, માત્ર 5 સેકન્ડમાં રોકાણકારોના 3 લાખ કરોડ ડૂબ્યા!

Disclaimer: મનીકંટ્રોલ.કોમ પર આપવામાં આવેલી સલાહ કે વિચારો એક્સપર્ટ/બ્રોકરેજ ફર્મના અંગત મંતવ્યો છે. વેબસાઇટ કે તેનું મેનેજમેન્ટ તેના માટે જવાબદાર નથી. યુઝર્સને મનીકંટ્રોલ દ્વારા સલાહ આપવામાં આવે છે કે કોઈપણ રોકાણનો નિર્ણય લેતા પહેલા હંમેશા પ્રમાણિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી.