PSUs Stake Sale: સરકારે વિનિવેશમાં લગાવી મોટી દોડ, 11 વર્ષમાં સૌથી વધુ શેર વેચીને OFS દ્વારા મેળવ્યા 25,491 કરોડ

PSUs Stake Sale: કેન્દ્ર સરકારે ચાલુ વર્ષે 2026 માં સરકારી કંપનીઓ (PSUs) માં પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ ઝડપી બનાવી દીધી છે. ઓફર ફોર સેલ (OFS) ના માધ્યમથી શેર વેચીને સરકારે આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 25 હજાર કરોડ રૂપિયાથી પણ વધુ રકમ મેળવી છે, જે છેલ્લા 11 વર્ષમાં સૌથી મોટો આંકડો છે. વૈશ્વિક સ્તરે ચાલતા તણાવ, વધતો સરકારી ખર્ચ, સબસિડીનો બોજ અને રાજકોષીય લક્ષ્યાંકોને પહોંચી વળવા માટે સરકાર સતત પોતાની હિસ્સેદારી વેચી રહી છે.

11 વર્ષનો સૌથી મોટો આંકડો

ડેટા પર નજર કરીએ તો, સરકારે આ વર્ષે 2026 માં અત્યાર સુધીમાં OFS દ્વારા 8 લિસ્ટેડ સરકારી કંપનીઓમાં હિસ્સો વેચીને 25,491 કરોડ રૂપિયા એકઠા કર્યા છે, જે વર્ષ 2015 પછીનો સૌથી મોટો આંકડો છે. અગાઉ 2015 માં સરકારે 5 સરકારી કંપનીઓમાંથી 35,291 કરોડ રૂપિયા મેળવ્યા હતા.

જો આમાં પ્રાઇવેટ કંપનીઓમાં રહેલી સરકારી હિસ્સેદારીના વેચાણને પણ ઉમેરી દેવામાં આવે, તો સરકારે આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં કુલ 24 લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેર વેચીને 29,445 કરોડ રૂપિયા મેળવ્યા છે. જોકે, આ સંયુક્ત આંકડો વર્ષ 2024 માં 28 કંપનીઓમાંથી મળેલા 30,178 કરોડ રૂપિયા અને 2015 ના રેકોર્ડ 35,566 કરોડ રૂપિયા કરતાં થોડો ઓછો છે.

આ વર્ષે કઈ કંપનીઓના શેર વેચાયા?

સરકારે જે મુખ્ય સરકારી કંપનીઓમાં પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડી છે તેમાં આ નામ સામેલ છે. જેમાં ભેલ, ઇન્ડિયન રેલવે ફાઇનાન્સ કોર્પોરેશન, સેન્ટ્રલ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા, કોલ ઇન્ડિયા, એનએચપીસી, એનએલસી ઇન્ડિયા, જનરલ ઇન્શ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા છે.

આ સિવાય કેટલીક ખાનગી કંપનીઓના શેરો પણ સરકારે વેચ્યા છે, જેમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા ડ્રમ્સ એન્ડ બેરલ્સ, ઈસ્ટર્ન સિલ્ક ઈન્ડસ્ટ્રીઝ, સ્વાન ડિફેન્સ એન્ડ હેવી ઈન્ડસ્ટ્રીઝ, HMA એગ્રો ઈન્ડસ્ટ્રીઝ અને સ્ટ્રિંગ મેટાવર્સ મુખ્ય છે.

આ બાબતે માર્કેટ એક્સપર્ટ્સનું શું કહેવું છે?

બજારના જાણીતા નિષ્ણાત અજય બગ્ગાના જણાવ્યા અનુસાર, સામાન્ય રીતે OFS ઇશ્યૂ માર્કેટ પ્રાઇસ કરતા 3% થી 10% ડિસ્કાઉન્ટ પર લાવવામાં આવે છે. આ કારણે રોકાણકારો પોતાના જૂના શેર વેચીને OFS માં સસ્તા શેર ખરીદતા હોય છે, જેના લીધે ઘણીવાર ઇશ્યૂ આવતા પહેલા શેરના ભાવ પર થોડું દબાણ જોવા મળે છે.

બીજી તરફ, ઇન્ડિપેન્ડન્ટ એનાલિસ્ટ દીપક જાસાણીનું કહેવું છે કે સરકાર પર લિસ્ટેડ સરકારી કંપનીઓમાં પ્રમોટર હોલ્ડિંગ 75% ની નીચે લાવવાનું કાયદાકીય દબાણ પણ છે. સેબીના નિયમો મુજબ, કોઈપણ લિસ્ટેડ કંપનીમાં ઓછામાં ઓછી 25% પબ્લિક શેરહોલ્ડિંગ હોવી અનિવાર્ય છે.

જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતો આ આડેધડ વિનિવેશ સામે સવાલો પણ ઉઠાવી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે બજારમાં નબળાઈ હોવા છતાં સરકાર ઓછા વેલ્યુએશન પર હિસ્સો વેચી રહી છે. પરંતુ સામે પક્ષે કાચા તેલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં કટોકટી અને ખાતર તેમજ રાંધણ ગેસ સબસિડી વધવાને કારણે સરકાર પર વહેલી તકે ફંડ મેળવવાનું દબાણ હતું.

એક્સપર્ટ્સની ભવિષ્ય માટેની સલાહ

નિષ્ણાતો સલાહ આપી રહ્યા છે કે સરકારે સરકારી કંપનીઓમાં હિસ્સો વેચવા માટે એક વ્યવસ્થિત અને મજબૂત નીતિ બનાવવી જોઈએ. જ્યારે બજારમાં સારું વેલ્યુએશન મળતું હોય ત્યારે જ હિસ્સો વેચવો જોઈએ અને નબળા સમયમાં હિસ્સો જાળવી રાખવો જોઈએ. અજય બગ્ગાના મતે, હાલમાં ડિફેન્સ સેક્ટરની સરકારી કંપનીઓના વેલ્યુએશન ખૂબ ઊંચા છે અને ત્યાં હિસ્સો વેચવાની ઉત્તમ તક છે. જ્યારે સરકારી બેન્કોમાં નફાકારકતા સુધરી રહી હોવાથી ત્યાં સરકારે પોતાનું નિયંત્રણ જાળવી રાખીને સમય સાથે ધીમે-ધીમે હિસ્સેદારી ઓછી કરવી જોઈએ.

ડિસ્ક્લેમર: Moneycontrol.com પર વ્યક્ત કરાયેલા મંતવ્યો નિષ્ણાતોના અંગત મંતવ્યો છે. આ માટે વેબસાઇટ અથવા મેનેજમેન્ટ જવાબદાર નથી. મની કંટ્રોલ યુઝર્સને કોઈપણ રોકાણ નિર્ણય લેતા પહેલા પ્રમાણિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવાની સલાહ આપે છે.