US Market Crash: ઈરાન યુદ્ધના ભયથી અમેરિકન શેરબજાર 6 મહિનાના તળિયે, ડરના કારણે રોકાણકારોના અબજો રૂપિયા સ્વાહા

US Market Crash: વૈશ્વિક બજાર માટે હાલનો સમય અત્યંત કપરો સાબિત થઈ રહ્યો છે. મધ્ય પૂર્વ (Middle East)માં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને ખાસ કરીને ઈરાન યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાવાની દહેશત હવે સીધી રીતે શેરબજાર પર દેખાઈ રહી છે. આ વધતી ચિંતાઓના કારણે અમેરિકાના પ્રમુખ ઈક્વિટી બેન્ચમાર્ક ઈન્ડેક્સ સપ્ટેમ્બર મહિના પછીના તેમના સૌથી નીચલા સ્તરે ગગડી ગયા છે. રોકાણકારોમાં એક પ્રકારનો ગભરાટ ફેલાયો છે અને વર્ષ 2026 ના આર્થિક અનુમાનો પર પણ આ યુદ્ધની નકારાત્મક અસર પડતી જોવા મળી રહી છે.

અમેરિકન શેરબજારમાં મોટો કડાકો: આંકડાકીય માહિતી

શુક્રવારનો દિવસ અમેરિકન માર્કેટ માટે નિરાશાજનક રહ્યો. બજાર બંધ થવા સમયે મોટા ઈન્ડેક્સ લાલ નિશાનમાં જ બંધ થયા હતા.

S&P 500 ઈન્ડેક્સ: આ મહત્વનો ઈન્ડેક્સ 1.5% ના ઘટાડા સાથે બંધ થયો હતો.

ટ્રેડિંગ સેશનની શરૂઆતમાં જ આ બંને ઈન્ડેક્સ 2% થી વધુ તૂટી ગયા હતા, જોકે દિવસના અંત સુધીમાં તેમાં થોડી રિકવરી જોવા મળી હતી.

આ ઘટાડામાં સૌથી મોટો ફાળો ટેક જાયન્ટ્સનો રહ્યો છે. ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ સેક્ટરની દિગ્ગજ કંપની Nvidia Corp અને માઇક્રોચીપ બનાવતી Micron Technology Inc ના શેરમાં થયેલા ભારે ઘટાડાએ આખા માર્કેટને નીચે ખેંચ્યું હતું.

સ્મોલ-કેપ શેરોમાં કરેક્શન ઝોન

માત્ર મોટી કંપનીઓ જ નહીં, પરંતુ નાની કંપનીઓની હાલત પણ ખરાબ છે. સ્મોલ-કેપ કંપનીઓનો રસેલ 2000 (Russell 2000) ઈન્ડેક્સ શુક્રવારે 2% નીચે ગગડી ગયો હતો. જો આપણે જાન્યુઆરી મહિનાના તેના ઉચ્ચતમ શિખરથી સરખામણી કરીએ, તો આ ઈન્ડેક્સ 10% થી પણ વધુ તૂટી ચૂક્યો છે. શેરબજારની ભાષામાં કહીએ તો, હવે આ ઈન્ડેક્સ કરેક્શન ઝોન માં પ્રવેશી ચૂક્યો છે, જે રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય છે.

ક્રૂડ ઓઈલ અને અસ્થિરતા (Volatility)નો આંકડો

જ્યારે પણ યુદ્ધની સ્થિતિ સર્જાય છે, ત્યારે સૌથી પહેલી અસર ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ) પર થાય છે.

બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલ (Brent Crude Oil): તેલના ભાવોમાં ભડકો જોવા મળ્યો છે અને તેની કિંમત વધીને $112 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગઈ છે. ક્રૂડ મોંઘુ થવાથી ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને સપ્લાય ચેન મોંઘી થાય છે, જે છેવટે મોંઘવારી વધારે છે.

VIX ઈન્ડેક્સ: બજારમાં રોકાણકારોનો ડર માપવા માટે Cboe વોલેટિલિટી ઈન્ડેક્સ (VIX) નો ઉપયોગ થાય છે. આ આંકડો વધીને લગભગ 27 પર પહોંચી ગયો છે, જે બજારમાં ભારે ગભરાટનો સંકેત આપે છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું નિવેદન અને યુદ્ધની ગંભીરતા

અગાઉ એવી આશા હતી કે આ યુદ્ધ જલ્દી પૂર્ણ થઈ જશે, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વ્હાઈટ હાઉસમાં પત્રકારોને આપેલા એક નિવેદને બળતામાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ ઈરાન સાથે હાલમાં કોઈ જ પ્રકારનો યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) ઈચ્છતા નથી. આ નિવેદન પછી યુદ્ધના વહેલા સમાધાનની તમામ આશાઓ પર પાણી ફરી વળ્યું છે.

આ સાથે જ, CBSન્યૂઝના એક રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકા હવે ઈરાનમાં પોતાના જમીની સૈનિકો (Ground Troops) ઉતારવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. યુદ્ધ હવે તેના ત્રીજા અઠવાડિયાને પૂરા કરવાની તૈયારીમાં છે. અગાઉ ટ્રમ્પે આ યુદ્ધ 4 અઠવાડિયામાં પૂરું કરવાની સમય-મર્યાદા આપી હતી. ટ્રેડર્સ અને રોકાણકારો હવે એ વાત પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યા છે કે શું ખરેખર 4 અઠવાડિયામાં કોઈ ઉકેલ આવશે કે પછી આ સંઘર્ષ વર્ષ 2026 સુધી વૈશ્વિક અર્થતંત્રને બાનમાં લેશે.

ટેકનિકલ કારણ: ટ્રિપલ-વિચિંગ નો ફટકો

શુક્રવારના બજારમાં થયેલા કડાકા પાછળ માત્ર યુદ્ધ જ નહીં, પણ એક મોટું ટેકનિકલ કારણ પણ જવાબદાર હતું, જેને શેરબજારની ભાષામાં "ટ્રિપલ-વિચિંગ" (Triple-Witching) કહેવામાં આવે છે. શુક્રવારે અલગ-અલગ શેરો, ઈન્ડેક્સ અને એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETF) સાથે જોડાયેલા લગભગ $5.7 ટ્રિલિયનના નોટેશનલ ઓપ્શન્સની એક્સપાયરી થઈ હતી. જ્યારે આટલા મોટા પાયે ડેરિવેટિવ્સ એકસાથે એક્સપાયર થાય છે, ત્યારે બજારમાં કિંમતોમાં અચાનક અને ભયંકર ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળે છે. Citigroup Inc. ના ડેટા મુજબ, વર્ષ 1996 થી લઈને અત્યાર સુધીમાં, શુક્રવારે થયેલી આ એક્સપાયરી માર્ચ મહિનાની અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી એક્સપાયરી હતી.

200 ડે મૂવિંગ એવરેજ તૂટી: મોટા ખતરાની ઘંટી

કોઈપણ શેર કે ઈન્ડેક્સની હેલ્થ જાણવા માટે 200 Day Moving Average (200 DMA) ને ખૂબ જ મહત્વનું લેવલ માનવામાં આવે છે. ગુરુવારે US ઈક્વિટી બેન્ચમાર્ક તેની આ 200 ડે મૂવિંગ એવરેજની નીચે જઈને બંધ થયો હતો.

Nationwide કંપનીના ચીફ માર્કેટ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ માર્ક હેકેટના જણાવ્યા અનુસાર, બજારનું આ લેવલથી નીચે જવું એ સામાન્ય વાત નથી, તે એક બહુ મોટી ચિંતાનો વિષય છે. આ કોઈ એકાદ દિવસનો ઘટાડો નથી, પરંતુ આખી સિસ્ટમ નબળી પડી રહી હોવાનો ઈશારો છે. આની અસર આવનારા ઘણા અઠવાડિયાઓ સુધી બજાર પર જોવા મળી શકે છે.

માર્કેટના દિગ્ગજો અને એક્સપર્ટ્સનો મત

Goldman Sachs Group Inc.: આ કંપનીના ટ્રેડિંગ ડેસ્કનું કહેવું છે કે, જે ગ્રાહકોને થોડા સમય પહેલા એવો વિશ્વાસ હતો કે ઈરાન યુદ્ધ બહુ જલ્દી પૂરું થઈ જશે, તેઓને પણ હવે શંકા જવા લાગી છે કે આ યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે.

Wells Fargo & Co.: કંપનીના ચીફ ઈક્વિટી સ્ટ્રેટેજિસ્ટ ઓહસુંગ ક્વોને ચેતવણી આપતા કહ્યું છે કે, બજાર લાંબા યુદ્ધને લઈને ભયભીત છે. કારણ કે લાંબા યુદ્ધથી વૈશ્વિક સપ્લાય ચેનમાં લાંબા સમય સુધી અડચણો ઊભી થશે, જે બિઝનેસ માટે નુકસાનકારક છે.

Siebert Financial: કંપનીના ચીફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ઓફિસર માર્ક માલેક કહે છે કે, "મને લાગે છે કે બજાર હવે એ વાસ્તવિકતા સ્વીકારી રહ્યું છે કે આવનારા લાંબા સમય સુધી તેલ અને ગેસની કિંમતો આટલા ઊંચા સ્તરે જ જળવાઈ રહેશે."

ભૌગોલિક રાજનીતિ: ખાર્ગ આઈલેન્ડ અને તેલની રમત

હાલમાં મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ અત્યંત સ્ફોટક છે. ઈરાન સતત આરબ દેશો પર પોતાના હુમલા ચાલુ રાખી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ઈઝરાઈલે એવા સંકેત આપ્યા છે કે તે હાલ પૂરતું ઈરાનના એનર્જી (ઉર્જા) ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હુમલો કરવાનું ટાળશે.

જોકે, Axiosના એક રિપોર્ટમાં મોટો ખુલાસો થયો છે. અમેરિકા હવે તેહરાન પર દબાણ લાવવા માટે ઈરાનના સૌથી મોટા ઓઈલ એક્સપોર્ટ હબ ખાર્ગ આઈલેન્ડ (Kharg Island) પર કબજો જમાવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. આ પાછળનો મુખ્ય હેતુ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ને ફરીથી ખોલવાનો છે. આ એ જ રસ્તો છે જ્યાંથી દુનિયાનું મોટાભાગનું તેલ પસાર થાય છે. પરંતુ ઈરાન આ માર્ગ ખોલવા અંગે કોઈ જ વાતચીત કરવા તૈયાર નથી. હાલમાં ઈરાનનું પૂરું ધ્યાન અમેરિકા અને ઈઝરાઈલના સંભવિત હુમલાઓથી પોતાને બચાવવા પર કેન્દ્રિત છે.

એકંદરે જોઈએ તો, ગ્લોબલ માર્કેટ અત્યારે બે ધારી તલવાર પર ચાલી રહ્યું છે. એક તરફ યુદ્ધના કારણે $112 પર પહોંચેલું ક્રૂડ ઓઈલ અને બીજી તરફ $5.7 ટ્રિલિયનની ઓપ્શન એક્સપાયરી જેવા ટેકનિકલ પ્રેશર બજારને નીચે લાવી રહ્યા છે. જો જલ્દીથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કોઈ નક્કર સમાધાન નહીં આવે, તો આવનારા સમયમાં (વર્ષ 2026 ના અનુમાનો મુજબ) વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ફુગાવો અને મંદીની આશંકાઓ વધુ ઘેરી બની શકે છે. હાલ પૂરતું, રોકાણકારોએ અત્યંત સાવચેતીથી કામ લેવું પડે તેવો સમય પાકી ગયો છે.

આ પણ વાંચો- મિડલ ઈસ્ટ સંકટ: યુદ્ધ ભલે પૂરું થઈ જાય પણ ક્રૂડ ઓઈલ લાંબો સમય મોંઘું રહેશે, જાણો આવનારા વર્ષોમાં કયા શેરો તમને કરાવશે તગડી કમાણી

ડિસ્ક્લેમર: Moneycontrol.com પર વ્યક્ત કરાયેલા મંતવ્યો નિષ્ણાતોના અંગત મંતવ્યો છે. આ માટે વેબસાઇટ અથવા મેનેજમેન્ટ જવાબદાર નથી. મની કંટ્રોલ યુઝર્સને કોઈપણ રોકાણ નિર્ણય લેતા પહેલા પ્રમાણિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવાની સલાહ આપે છે.