આ પ્રોજેક્ટના પહેલા તબક્કામાં હરિયાણાના ખરખોદા પ્લાન્ટમાં 10 ટન પ્રતિ દિવસની ક્ષમતા વાળો બાયોગેસ પ્લાન્ટ નાખવામાં આવશે.
Maruti Suzuki Biogas Plant: દેશની સૌથી મોટી પેસેન્જર વાહન નિર્માતા કંપની મારુતિ સુઝુકી હવે ગ્રીન એનર્જીના ક્ષેત્રમાં મોટું કદમ ઉઠાવવા જઈ રહી છે. કંપની પોતાના મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ્સમાં રિન્યુએબલ એનર્જીનો ઉપયોગ વધારવા માટે 561 કરોડ રૂપિયાનું જંગી રોકાણ કરશે. આ રોકાણ હેઠળ કંપની 4 નવા બાયોગેસ પ્લાન્ટ લગાવશે. આ નિર્ણયથી માત્ર કંપનીને જ નહીં, પરંતુ ખેડૂતોને પણ મોટો ફાયદો થવાનો છે.
ખરખોદા પ્લાન્ટથી થશે પ્રોજેક્ટની શરૂઆત
આ પ્રોજેક્ટના પહેલા તબક્કામાં હરિયાણાના ખરખોદા પ્લાન્ટમાં 10 ટન પ્રતિ દિવસની ક્ષમતા વાળો બાયોગેસ પ્લાન્ટ નાખવામાં આવશે. આ પ્લાન્ટ FY27 સુધીમાં સંપૂર્ણ રીતે શરૂ થઈ જવાની આશા છે. જ્યારે આ પ્લાન્ટ તેની પૂરી ક્ષમતાથી કામ કરતો થશે, ત્યારે તે ફેક્ટરીની ગેસની 20% જેટલી જરૂરિયાત એકલો જ પૂરી કરશે.
માનેસર અને હંસલપુર પ્લાન્ટની સ્થિતિ
મારુતિ સુઝુકીએ પોતાના માનેસર પ્લાન્ટમાં પણ બાયોગેસ ક્ષમતા 0.2 TPD થી વધારીને 0.7 TPD કરી દીધી છે. અહીંથી દર વર્ષે અંદાજે 3.6 લાખ સ્ટાન્ડર્ડ ક્યુબિક મીટર બાયોગેસનું ઉત્પાદન થવાની શક્યતા છે. આ પ્લાન્ટની ખાસિયત એ છે કે તેમાં વધેલો એઠવાડ, નેપિયર ઘાસ અને ડાંગરના પરાળનો ઉપયોગ થાય છે. જરૂરિયાત મુજબ તેમાં ગાય-ભેંસનું ગોબર પણ ઉમેરી શકાય છે. આ ઉપરાંત, કંપનીએ ગુજરાતના હંસલપુર પ્લાન્ટમાં પણ નેચરલ ગેસની જગ્યાએ પોતાની 10% ઊર્જાની જરૂરિયાત બાયોગેસથી પૂરી કરવાની શરૂઆત કરી દીધી છે.
FY31 સુધીનો મોટો ટાર્ગેટ
મારુતિ સુઝુકીના ચેરમેન આર. સી. ભાર્ગવના જણાવ્યા અનુસાર, પહેલા તબક્કામાં 4 બાયોગેસ પ્લાન્ટ લગાવવામાં આવશે. આ પ્લાન્ટ્સમાંથી મળતા અનુભવ અને નવી ટેકનોલોજીના આધારે ભવિષ્યમાં આ ક્ષેત્રમાં વધુ મોટું રોકાણ કરવામાં આવશે. કંપનીએ FY31 સુધીમાં દરરોજ 20 ટનથી વધારે બાયોગેસનો ઉપયોગ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે.
ખેડૂતો અને પર્યાવરણને થનારા સીધા ફાયદા
આર. સી. ભાર્ગવ માને છે કે ભારતને ‘નેટ ઝીરો'નું લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે નવી ટેકનોલોજી અપનાવવી પડશે. સ્થાનિક સ્તરે બાયોગેસ બનવાથી વિદેશથી આયાત થતા CNG પર આપણી નિર્ભરતા ઘટશે. આ પ્રોજેક્ટથી ખેડૂતોને નીચે મુજબના ફાયદા થશે:
જૈવિક ખાતર: બાયોગેસ બન્યા પછી વધેલો કચરો ઉત્તમ જૈવિક ખાતર તરીકે કામ કરશે, જે ખેતરની ઉપજ અને જમીનની ગુણવત્તા વધારશે.
મશીનરીનો ઉપયોગ: ખેતીમાં આધુનિક મશીનોનો ઉપયોગ પણ વધશે.
સરકારની ગોબરધન યોજનાનો સપોર્ટ
મારુતિ સુઝુકી છેલ્લા 2 વર્ષથી ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન સંસ્થાન, પુસા સાથે મળીને આ દિશામાં કામ કરી રહી છે અને તેના શરૂઆતી પરિણામો ખૂબ જ ઉત્સાહજનક રહ્યા છે.
આ બધા વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે 6 ઓગસ્ટના રોજ 'ગોબરધન' યોજનાને લીલી ઝંડી આપી દીધી છે. 23,731 કરોડ રૂપિયાના બજેટ વાળી આ યોજના FY27 થી લઈને FY36 સુધી ચાલશે. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ ગોબર, ખેતીનો કચરો અને બાયોમાસમાંથી કમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ બનાવવાનો છે. આનાથી દેશમાં ક્લીન એનર્જીને વેગ મળશે અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગારી અને આવકના નવા રસ્તાઓ ખુલશે.
મારુતિ સુઝુકીનો આ નિર્ણય સાબિત કરે છે કે જો ઉદ્યોગો અને કૃષિ ક્ષેત્ર એકસાથે મળીને કામ કરે, તો દેશના પર્યાવરણ અને અર્થવ્યવસ્થા બંનેને મજબૂત બનાવી શકાય છે. રોકાણ 561 કરોડનું છે, પરંતુ તેનો લાંબાગાળાનો ફાયદો આખા દેશને થશે.