પશ્ચિમી દેશોના કડક પ્રતિબંધો અને વૈશ્વિક દબાણ હોવા છતાં, ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે રશિયા સૌથી મોટો ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાયર દેશ બની રહ્યો છે.
India crude oil import 2026: ઓગસ્ટ 2026ના લેટેસ્ટ આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતે પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે એક નવી અને મજબૂત રણનીતિ અપનાવી છે. વૈશ્વિક બજારમાં ચાલી રહેલા ઉતાર-ચઢાવ વચ્ચે ભારતની આયાત નીતિમાં કેટલાક રસપ્રદ ફેરફારો જોવા મળ્યા છે. જેમાં ક્રૂડ ઓઈલના મામલે રશિયા હજુ પણ ભારતની પહેલી પસંદ છે, જ્યારે ગેસ LPG અને LNG સપ્લાય કરવામાં અમેરિકાએ બાજી મારી લીધી છે.
રશિયા હજુ પણ સૌથી મોટો ક્રૂડ સપ્લાયર
પશ્ચિમી દેશોના કડક પ્રતિબંધો અને વૈશ્વિક દબાણ હોવા છતાં, ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે રશિયા સૌથી મોટો ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાયર દેશ બની રહ્યો છે. જોકે, ઓગસ્ટ 2026માં રશિયા પાસેથી થતી આયાતમાં થોડો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ પાછળના મુખ્ય બે કારણો છે: એક તો ચીન દ્વારા રશિયન ક્રૂડની ખરીદીમાં થયેલો વધારો અને બીજું રશિયા તરફથી અપાતા ડિસ્કાઉન્ટમાં થયેલો ઘટાડો.
ઉલટી ગંગા: ભારત હવે રશિયાને પેટ્રોલ-ડીઝલ આપે છે!
આ સમયગાળામાં એક ખૂબ જ ચોંકાવનારી વેપારી ઘટના બની છે. યુક્રેનના સતત હુમલાઓના કારણે રશિયાની પોતાની સ્થાનિક રિફાઇનરીઓને ભારે નુકસાન થયું છે. આ સ્થિતિનો ફાયદો ઉઠાવીને હવે ભારત, તૂર્કીયે અને મોરક્કો જેવા દેશો ભેગા મળીને રશિયાને જ પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસ કરી રહ્યા છે. જે ભારત માટે એક મોટી આર્થિક તક સાબિત થઈ છે.
અમેરિકા બન્યો ભારતનો સૌથી મોટો ગેસ સપ્લાયર
મિડલ ઈસ્ટમાં હાલમાં ભૌગોલિક અને રાજકીય તણાવ ચાલી રહ્યો છે. હોર્મુજ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજોને ઘણી અડચણો પડી રહી છે. આ જોખમને ટાળવા ભારતે અખાતી દેશો પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને અમેરિકા તરફ નજર દોડાવી છે.
LPG માર્કેટના આંકડા: ઓગસ્ટ મહિનામાં ભારતે કુલ 1.1 મિલિયન ટન LPG ની આયાત કરી હતી. જેમાંથી 51 ટકા (એટલે કે 0.6 મિલિયન ટન) માત્ર અમેરિકાએ જ સપ્લાય કર્યો છે. અમેરિકા પછી UAE અને અલ્જીરિયા (બંને 0.1 મિલિયન ટન) નો નંબર આવે છે.
LNG માર્કેટના આંકડા: ભારતના LNG માર્કેટમાં પણ અમેરિકાનો દબદબો જોવા મળ્યો છે. કુલ 2.2 મિલિયન ટન LNG આયાતમાંથી 38 ટકા (0.8 મિલિયન ટન) ગેસ અમેરિકાથી આવ્યો છે. ત્યારબાદ ભારતે ઓમાન પાસેથી 0.5 મિલિયન ટન અને નાઇજીરિયા પાસેથી 0.4 મિલિયન ટન ગેસ ખરીદ્યો છે.
લાંબા અંતરને કારણે આયાત ખર્ચમાં વધારો
ઊર્જા નિષ્ણાતોના મતે, ભારતે પોતાની ઊર્જા સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને એકદમ સાચો નિર્ણય લીધો છે. પરંતુ અખાતી દેશોને બદલે અમેરિકા અને આફ્રિકા જેવા દૂરના દેશોમાંથી ગેસ લાવવામાં દરિયાઈ સફર લાંબી થઈ જાય છે. લાંબા રૂટના કારણે જહાજોનું ભાડું અને તેમનું ઇન્સ્યોરન્સ ખૂબ વધી ગયું છે, જેના પરિણામે ભારતનો કુલ ઊર્જા આયાત ખર્ચ પણ ઊંચો ગયો છે.
ભારતની ઓગસ્ટ 2026ની આ રણનીતિ સ્પષ્ટ કરે છે કે દેશ પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે કોઈ એક પ્રદેશ પર નિર્ભર રહેવા માંગતો નથી. ભલે ખર્ચ થોડો વધ્યો હોય, પરંતુ ભવિષ્યની ઊર્જા સુરક્ષા માટે આ વૈશ્વિક ભાગીદારી ખૂબ જ જરૂરી છે.