એશિયામાં ભારતીય રૂપિયો કેમ બન્યો સૌથી નબળો? અમેરિકન ટેરિફ અને મૂડીરોકાણમાં ઘટાડાની કરન્સી પર ગંભીર અસર

Indian Rupee Worst performing currency Asia: તાજેતરમાં એશિયાઈ બજારોમાં ભારતીય રૂપિયાની સ્થિતિ નબળી જોવા મળી છે અને તે એશિયામાં સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન કરતી કરન્સી પૈકીની એક બની ગયો છે. અમેરિકાએ ભારત અને ચીન બંને દેશો પર ઊંચા ટેરિફ (જકાત) લાદ્યા છે, પરંતુ તેની અસર બંને દેશોની કરન્સી પર અલગ-અલગ જોવા મળી છે. એક તરફ ચીનનું ચલણ 'યુઆન' પ્રમાણમાં સ્થિર રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ભારતીય રૂપિયામાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. ચીનમાં ત્યાંની મધ્યસ્થ બેંક પીપલ્સ બેંક ઓફ ચાઈનાએ યુઆનને તૂટતો બચાવવા માટે સક્રિય હસ્તક્ષેપ કર્યો છે, જેના કારણે ત્યાં સ્થિરતા જળવાઈ રહી છે. જ્યારે ભારતમાં અમેરિકન ટેરિફના દબાણની સાથે-સાથે ઘરેલુ આર્થિક કારણો પણ જવાબદાર છે, જેના લીધે રૂપિયા પર બેવડું દબાણ આવ્યું છે.

એશિયાના અન્ય દેશોની વાત કરીએ તો ઇન્ડોનેશિયાની કરન્સીમાં પણ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આંકડાકીય માહિતી અનુસાર, ભારતીય રૂપિયો આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 3.35 ટકા જેટલો તૂટ્યો છે, જ્યારે ઇન્ડોનેશિયાના રૂપિયામાં 3.98 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. ઇકોનોમિસ્ટ્સના મતે, વિદેશી કારણોની અસર બંને દેશો પર પડી છે, પરંતુ ભારતમાં કેપિટલ ઇનફ્લો (મૂડીની આવક) ઓછી હોવાને કારણે સ્થિતિ વધુ નાજુક બની છે. હાલમાં જ્યારે રૂપિયો ડૉલર સામે 91ના સ્તરને પાર કરી ગયો ત્યારે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો હતો. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે આવા હસ્તક્ષેપથી કામચલાઉ રાહત મળી શકે છે, પરંતુ વૈશ્વિક પડકારો અને ઘરેલુ અસંતુલનને કારણે કરન્સી પર દબાણ યથાવત રહી શકે છે. આઈડીએફસી ફર્સ્ટ બેંકના ઇકોનોમિસ્ટ ગૌરા સેનગુપ્તાના જણાવ્યા મુજબ, રૂપિયામાં આવેલા આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ દેશમાં કેપિટલ ઇનફ્લોમાં આવેલી સુસ્તી છે.

રૂપિયાની નબળાઈ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FPI) ના પ્રવાહમાં ઘટાડો છે. પ્રાપ્ત આંકડાઓ મુજબ, ચાલુ નાણાકીય વર્ષ (FY26) માં નવેમ્બર સુધીમાં ઉભરતા બજારોમાં કુલ FPI 219 અબજ ડૉલર રહ્યું હતું, જે FY25ના સમાન સમયગાળામાં 175 અબજ ડૉલર હતું. એટલે કે વૈશ્વિક સ્તરે રોકાણ વધ્યું છે, પરંતુ ભારત માટે ચિત્ર અલગ છે. ભારતમાં FY26માં નવેમ્બર સુધીમાં નેટ FPI ફ્લો ઘટીને માત્ર 0.4 અબજ ડૉલર જ રહ્યો છે, જે એક વર્ષ પહેલા સમાન સમયગાળામાં 7.7 અબજ ડૉલર હતો. આ ઘટાડાનું કારણ ભારતમાં રોકાણ પર મળતું ઘટતું રિટર્ન અને નોમિનલ જીડીપી ગ્રોથમાં આવેલી સુસ્તી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

બીજી તરફ, ભારત અને ઇન્ડોનેશિયાની તુલના કરીએ તો સ્થિતિમાં વિરોધાભાસ જોવા મળે છે. ઇન્ડોનેશિયા આર્થિક પડકારો છતાં અમેરિકા સાથે ડીલ કરવામાં સફળ રહ્યું છે, જ્યારે ભારતના કિસ્સામાં અમેરિકા સાથેની ટ્રેડ ડીલમાં સતત વિલંબ થઈ રહ્યો છે. બેંક ઓફ બરોડાના ઇકોનોમિસ્ટ અદિતિ ગુપ્તાના જણાવ્યા અનુસાર, ડીલમાં થઈ રહેલા વિલંબને કારણે રોકાણકારો 'વેઇટ એન્ડ વોચ'ની સ્થિતિમાં છે. ભારતની નિકાસમાં અમેરિકાનો હિસ્સો 20 ટકા જેટલો છે, જે ઇન્ડોનેશિયાની સરખામણીએ ઘણો વધારે છે. આથી અમેરિકા સાથેના વ્યાપારિક સંબંધોમાં અનિશ્ચિતતાની સીધી અસર ભારતીય રૂપિયાના સેન્ટિમેન્ટ પર પડી રહી છે. અન્ય એશિયાઈ કરન્સીઓમાં ઘટાડા બાદ રિકવરી જોવા મળી છે, પરંતુ ભારતમાં અનિશ્ચિતતાને કારણે દબાણ યથાવત છે.