UPIs dominance in the world: ભારતનું UPI બન્યું ડિજિટલ પેમેન્ટ્સનું ગેમ ચેન્જર, 7 દેશોમાં ફેલાયું, આ પ્લેટફોર્મ હવે UAE, સિંગાપોર, ભૂટાન, નેપાળ, શ્રીલંકા, ફ્રાન્સ અને મોરેશિયસ સહિત 7 દેશોમાં શરૂ થઈ ચૂક્યું છે.
આજે ભારતમાં થતા તમામ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં 85%થી વધુ હિસ્સો UPIનો છે.
UPIs dominance in the world: ભારતે ફાસ્ટ ડિજિટલ પેમેન્ટ્સના ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સ્તરે પોતાનું નામ રોશન કર્યું છે. ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF)ના તાજેતરના રિપોર્ટ 'Growing Retail Digital Payments: The Value of Interoperability'માં ભારતના યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસને ડિજિટલ પેમેન્ટ્સના ક્ષેત્રે વૈશ્વિક લીડર તરીકે ગણાવવામાં આવ્યું છે. UPIની આ શાનદાર સફળતાએ ભારતને ડિજિટલ ઇકોનોમીની દુનિયામાં અગ્રેસર બનાવ્યું છે.
UPIની સફળતાનું રહસ્ય
UPIની શરૂઆત 2016માં નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ પ્લેટફોર્મે નાણાંના ટ્રાન્ઝેક્શનની રીતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. UPI યુઝર્સને એક જ મોબાઇલ એપ દ્વારા અનેક બેંક ખાતાઓને લિંક કરવાની અને ત્વરિત, સુરક્ષિત તેમજ ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે ટ્રાન્ઝેક્શન કરવાની સુવિધા આપે છે. આ સિસ્ટમે નાના વેપારીઓથી લઈને સામાન્ય લોકો માટે ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ક્લૂઝનને સરળ બનાવ્યું છે.
આંકડાઓમાં UPIનો દબદબો
પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો અનુસાર UPI દર મહિને 18 અબજથી વધુ ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ કરે છે. જૂન 2024માં UPIએ 24.03 લાખ કરોડની વેલ્યૂ સાથે 18.39 અબજ ટ્રાન્ઝેક્શન હેન્ડલ કર્યા, જે જૂન 2023ની સરખામણીએ 32% વધુ છે. PIBના જણાવ્યા અનુસાર, “UPIએ ભારતને કેસ અને કાર્ડ-આધારિત ચુકવણીઓથી આગળ વધીને ડિજિટલ-ફર્સ્ટ ઇકોનોમી તરફ લઈ ગયું છે. આ પ્લેટફોર્મ સામાન્ય યુઝર્સ અને નાના વેપારીઓ માટે ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ક્લૂઝનનું મહત્વનું સાધન બન્યું છે.”
ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ્સમાં 85% હિસ્સો
આજે ભારતમાં થતા તમામ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં 85%થી વધુ હિસ્સો UPIનો છે. આ પ્લેટફોર્મ 49.1 કરોડ યુઝર્સ, 6.5 કરોડ વેપારીઓ અને 675 બેંકોને જોડે છે. વૈશ્વિક સ્તરે પણ UPIનો પ્રભાવ અદભૂત છે, કારણ કે વિશ્વમાં થતા રિયલ-ટાઇમ ડિજિટલ પેમેન્ટ્સનો લગભગ 50% હિસ્સો UPI દ્વારા થાય છે.
7 દેશોમાં UPIનો વિસ્તાર
UPIની સફળતા ભારતની સરહદોને પાર કરી ગઈ છે. આ પ્લેટફોર્મ હવે UAE, સિંગાપોર, ભૂટાન, નેપાળ, શ્રીલંકા, ફ્રાન્સ અને મોરેશિયસ સહિત 7 દેશોમાં શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. ખાસ કરીને ફ્રાન્સમાં લોન્ચ થવાની સાથે UPIએ યુરોપમાં પણ પોતાની હાજરી નોંધાવી છે. આનાથી ભારતીયો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ચુકવણીઓ વધુ સરળ બની છે.
ડિજિટલ ટ્રસ્ટની મિસાલ
PIBના જણાવ્યા અનુસાર, UPIની આ વૃદ્ધિ માત્ર આંકડાઓની વાત નથી, પરંતુ તે ભારતના ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરના ભરોસા અને કેશલેસ ઇકોનોમી તરફના પ્રગતિશીલ પગલાંને દર્શાવે છે. UPIની આ સફળતા ભારતની ડિજિટલ ક્રાંતિને મજબૂત કરે છે અને વૈશ્વિક સ્તરે એક ઉદાહરણ બની રહી છે.
UPI કેવી રીતે કામ કરે છે?
UPI એક રિયલ-ટાઇમ પેમેન્ટ સિસ્ટમ છે, જે NPCI દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે. આ સિસ્ટમ તમારા બેંક ખાતાને મોબાઇલ એપ્સ સાથે જોડે છે અને 24x7 ત્વરિત ટ્રાન્સફરની સુવિધા આપે છે. UPIમાં ખાતાનો નંબર, IFSC કોડ યાદ રાખવાની જરૂર નથી. ફક્ત UPI ID અથવા QR કોડ દ્વારા નાણાં મોકલી અથવા મેળવી શકાય છે. જ્યારે તમે પેમેન્ટ કરો છો, ત્યારે UPI તમારા બેંક પાસેથી પરવાનગી લઈને નાણાં ટ્રાન્સફર કરે છે અને તે જ સમયે પ્રાપ્તકર્તાના ખાતામાં જમા કરે છે, તે પણ નિઃશુલ્ક અને સંપૂર્ણ સુરક્ષા સાથે.
શા માટે UPI વૈશ્વિક ઉદાહરણ?
UPIએ ન માત્ર ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને ડિજિટલ બનાવી છે, પરંતુ તેની સરળતા, સુરક્ષા અને સસ્તી સેવાઓએ વિશ્વના અન્ય દેશોને પણ આ પ્લેટફોર્મ અપનાવવા માટે પ્રેરિત કર્યા છે. ભારતની આ ડિજિટલ ક્રાંતિ હવે વૈશ્વિક સ્તરે મિસાલ બની રહી છે.