શેરબજારના રોકાણકારો માટે મોટા સમાચાર! F&O ટ્રેડિંગમાં SEBI લાવી રહી છે નવો પ્લાન, જાણો શું થશે ફાયદો?

SEBI Long Term FO Contracts: શેરબજારમાં (Share Market) ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) ટ્રેડિંગ કરતા લોકો માટે એક મોટા સમાચાર છે. ટૂંક સમયમાં જ F&O માર્કેટમાં એક મોટો અને મહત્વનો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. સેબી (SEBI) ચેરમેન તુહીન કાંત પાંડે દ્વારા માર્કેટમાં લાંબા ગાળાના (Long-Term) F&O કોન્ટ્રાક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. માર્કેટ એક્સપર્ટ્સ પણ આ પગલાંને મોટું સમર્થન આપી રહ્યા છે અને માને છે કે આનાથી ભારતીય કેપિટલ માર્કેટ વધુ મજબૂત બનશે.

જોકે, બજારના નિષ્ણાતોનું એમ પણ કહેવું છે કે આ નિયમ ત્યારે જ સફળ થશે જ્યારે લિક્વિડિટી, માર્કેટ મેકિંગ, માર્જિનના નિયમો અને મોટા રોકાણકારોની ભાગીદારી જેવી ખામીઓને દૂર કરવામાં આવે. આવો એકદમ સરળ ભાષામાં સમજીએ કે આ Long-Term F&O કોન્ટ્રાક્ટ્સ અંગે સેબીનો શું પ્લાન છે અને તેની સામે કયા પડકારો છે.

સેબી શા માટે લાંબા ગાળાના F&O પર ફોકસ કરી રહી છે?

લાંબા ગાળાના ડેરિવેટિવ્ઝ લાવવા પાછળ સેબીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બજારમાં માત્ર સટ્ટાબાજી (Speculation) ઘટાડવાનો અને લાંબા ગાળાના જોખમ વ્યવસ્થાપન એટલે કે હેજિંગ (Hedging) ને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. સેબીના ચેરમેન તુહીન કાંત પાંડેના જણાવ્યા અનુસાર, માર્કેટમાં શોર્ટ-ટર્મની સાથે જ લોંગ-ટર્મ કોન્ટ્રાક્ટ્સ પણ ઉપલબ્ધ હોવા જોઈએ. રિટેલ રોકાણકારોને થતા નુકસાનને રોકવા માટે સેબી એક મોટો સ્ટડી ડેટા તૈયાર કરી રહી છે, જેના આધારે ડેરિવેટિવ માર્કેટની સંપૂર્ણ સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે.

કોઈપણ નવા નિયમને રોકાણકારો સુધી પહોંચાડવા માટે તેનું માળખું આકર્ષક હોવું જરૂરી છે. હેજ ફંડ મેનેજર મયંક બંસલના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતનું હાલનું માર્જિન માળખું લાંબા ગાળાના ડેરિવેટિવ્ઝ માટે અનુકૂળ નથી. હાલમાં લાંબા ગાળાના ઇન્ડેક્સ પર માર્જિન ઘણું વધારે લેવામાં આવે છે:

* રેગ્યુલર ઇન્ડેક્સ ડેરિવેટિવ્ઝ માર્જિન: 9.3%

* લોંગ-ટર્મ ઓપ્શન્સ માટે સ્પાન ફ્લોર: 17.7% (જે સામાન્ય કરતા ઘણું વધારે છે)

* એક્સપોઝર માર્જિન (ELM): 5%

સેબીના પૂર્વ હોલ-ટાઇમ મેમ્બર અનંત નારાયણ જી. એ પણ સ્વીકાર્યું છે કે લાંબા ગાળાના કોન્ટ્રાક્ટ માટે માર્જિનના નિયમોમાં ફેરફાર કરવાની પૂરી શક્યતા છે, પરંતુ તે માટે એક ઊંડા અભ્યાસની જરૂર છે.

STT અને માર્કેટ મેકર્સ અંગે એક્સપર્ટ્સ શું કહે છે?

ક્રોસ સીઝ કેપિટલના MD રાજેશ બહેતી માને છે કે આ નવા પ્રોડક્ટ્સને હિટ બનાવવા માટે બજારમાં 'ડેઝિગ્નેટેડ માર્કેટ મેકર્સ' ની જરૂર પડશે. આ એવા લોકો હશે જે ખરીદી અને વેચાણ (Buy & Sell) બંને બાજુના ભાવ આપી શકે. આ કામ માટે તેમને મળતો ફાયદો કે ઇન્સેન્ટિવ ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચ અને STT કરતાં વધુ હોવો જોઈએ.

NMIના નેશનલ પ્રેસિડેન્ટ કમલેશ શ્રોફનું સૂચન છે કે, જોખમ ટાળવા માટે શરૂઆતમાં આ લોંગ-ટર્મ કોન્ટ્રાક્ટ્સને માત્ર નિફ્ટી (Nifty) અને સેન્સેક્સ (Sensex) જેવા મુખ્ય ઇન્ડેક્સમાં જ લાગુ કરવા જોઈએ, કારણ કે તેમાં ઉતાર-ચઢાવ અને મેનિપ્યુલેશનનું રિસ્ક ઓછું હોય છે. પછીથી તેને સિલેક્ટેડ સ્ટોક્સમાં લાવી શકાય.

શું આ કોન્ટ્રાક્ટ્સ વીકલી એક્સપાયરીને ટક્કર આપી શકશે?

બજારના એક્સપર્ટ્સ સ્પષ્ટ માને છે કે જો ભવિષ્યમાં માર્જિન ઓછું કરવામાં આવે તો પણ, લાંબા ગાળાના કોન્ટ્રાક્ટ્સ ક્યારેય વીકલી (અઠવાડિક) અથવા મન્થલી (માસિક) એક્સપાયરી વાળા કોન્ટ્રાક્ટ્સ જેટલું વોલ્યુમ લાવી શકશે નહીં. ઓપ્શન્સ ગ્રીક્સની ગણતરી મુજબ, લાંબા ગાળાના ઓપ્શન્સમાં ટૂંકા ગાળાની સરખામણીમાં રિટર્ન ઓછું મળે છે.

અમેરિકા, યુરોપ અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા ગ્લોબલ માર્કેટ પર નજર કરીએ તો ત્યાં પણ શોર્ટ-ટર્મ કોન્ટ્રાક્ટ્સનું જ વોલ્યુમ સૌથી વધુ જોવા મળે છે. વિદેશમાં લોંગ-ટર્મનો ઉપયોગ મોટાભાગે પેન્શન ફંડ્સ અને એસેટ મેનેજર્સ પોતાનું હોલ્ડિંગ હેજ કરવા માટે જ કરે છે.

BSEની તૈયારીઓ

BSEના MD અને CEO સુંદરરમન આર. એ સેબીના આ નિર્ણયને આવકાર્યો છે. તેમણે માહિતી આપી છે કે BSE પહેલેથી જ ‘BSE Focused IT Index' અને ‘Bankex' જેવા લોંગ-ટર્મ પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી રહ્યું છે. જો સરકાર દ્વારા STT અને માર્જિનના નિયમો સરળ બનાવવામાં આવશે તો બજારના લોકો તેને ઝડપથી અપનાવશે.

અંતમાં કહીએ તો, સેબીનો આ નવો પ્લાન ભારતીય શેરબજારમાંથી સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓ ઘટાડીને તેને વધુ મેચ્યોર અને રોકાણકાર-લક્ષી બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું સાબિત થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો- Market Outlook : શેરબજારમાં તેજી પર બ્રેક, નિફ્ટી 24000ની નીચે સરક્યો, જાણો 30 જૂને કેવો રહેશે માર્કેટનો મૂડ?

ડિસ્ક્લેમર: Moneycontrol.com પર વ્યક્ત કરાયેલા મંતવ્યો નિષ્ણાતોના અંગત મંતવ્યો છે. આ માટે વેબસાઇટ અથવા મેનેજમેન્ટ જવાબદાર નથી. મની કંટ્રોલ યુઝર્સને કોઈપણ રોકાણ નિર્ણય લેતા પહેલા પ્રમાણિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવાની સલાહ આપે છે.