કોઈપણ બેંક કે નાણાકીય સંસ્થા પોતાની મરજીથી ગ્રાહકને જાણ કર્યા વિના દાગીનાની હરાજી કરી શકતી નથી. હરાજી કરતા પહેલા ગ્રાહકને ફાઇનલ કાયદેસરની નોટિસ મોકલવી ફરજિયાત છે.
Gold loan emi default: જ્યારે અચાનક પૈસાની જરૂર પડે છે, ત્યારે ગુજરાતમાં મોટાભાગના લોકો બેંક કે ફાઇનાન્સ કંપનીમાં સોનું ગીરો મૂકીને 'ગોલ્ડ લોન' લેવાનું પસંદ કરે છે. લોન લેવાની પ્રક્રિયા તો ખૂબ જ સરળ હોય છે, પણ ઘણીવાર આર્થિક તંગીના કારણે લોકો સમયસર હપ્તો ભરી શકતા નથી.
આવા સમયે મનમાં સૌથી મોટો ડર એ હોય છે કે, "શું મારો એક હપ્તો બાઉન્સ થવાથી બેંક મારું સોનું વેચી દેશે?" જો તમે પણ ગોલ્ડ લોન લીધી છે, તો તમારે RBI ના નિયમો અને તમારા અધિકારો વિશે જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
શું એક-બે EMI ચૂકવાથી તરત હરાજી થઈ જાય છે?
જવાબ છે, ના. ગોલ્ડ લોનના નિયમો મુજબ, માત્ર 1 કે 2 EMI ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જવાથી તમારા દાગીનાની સીધી હરાજી થતી નથી. હરાજી ક્યારે થશે તેનો આધાર તમારા લોન એગ્રીમેન્ટ અને બેંકની પોલિસી પર હોય છે. જો તમે હપ્તો ચૂકી ગયા છો, તો બેંકના ફોન કે મેસેજથી ભાગવાને બદલે તરત જ બેંકનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
EMI ચૂક્યા પછી બેંક ક્યારે શું કાર્યવાહી કરે છે?
બેંકની કાર્યવાહીને સમયના આધારે નીચે મુજબ વહેંચવામાં આવે છે.
1 થી 30 દિવસ: આ શરૂઆતના સમયમાં બેંક તમને ફોન, SMS કે પોતાની એપ દ્વારા હપ્તો ભરવાનું યાદ કરાવે છે. આ સમયગાળામાં લોન એગ્રીમેન્ટ પ્રમાણે તમારી પર લેટ ફી કે પેનલ્ટી લાગી શકે છે.
30 થી 90 દિવસ: જો એક મહિના સુધી હપ્તો ન ભરાય, તો બેંક લેખિતમાં નોટિસ મોકલે છે. જો તમારી પાસે એકસાથે મોટો હપ્તો ભરવાના પૈસા ન હોય, તો તમે બેંકના મેનેજર સાથે વાત કરીને ચુકવણીના અન્ય રસ્તાઓ શોધી શકો છો.
90 દિવસ કે તેથી વધુ: જો સતત 90 દિવસ સુધી તમે કોઈ જ પૈસા જમા નથી કરાવતા, તો RBI ના નિયમો અનુસાર તમારા લોન એકાઉન્ટને નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ જાહેર કરવામાં આવે છે. આ તબક્કે હરાજીનું જોખમ વધી જાય છે, પણ છતાં સોનું રાતોરાત વેચાતું નથી. તેની કાયદેસરની પ્રક્રિયા હોય છે.
જાણ કર્યા વિના બેંક સોનું વેચી શકે નહીં
કોઈપણ બેંક કે નાણાકીય સંસ્થા પોતાની મરજીથી ગ્રાહકને જાણ કર્યા વિના દાગીનાની હરાજી કરી શકતી નથી. હરાજી કરતા પહેલા ગ્રાહકને ફાઇનલ કાયદેસરની નોટિસ મોકલવી ફરજિયાત છે. જો તમને આવી નોટિસ મળે, તો તેમાં લખેલી તારીખ અને બાકી રકમ ધ્યાનથી વાંચો.
હરાજી પહેલાં સોનું છોડાવવાની તક અને સાવચેતી
જો તમારા ઘરેણાંની હરાજીની નોટિસ આવી ગઈ છે, છતાં હરાજીની તારીખ પહેલા તમે બેંકમાં જઈને પૂરી રકમ ભરી દો, તો તમે તમારું સોનું પાછું મેળવી શકો છો. અહીં એક વાત ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી કે, જો તમારા જૂના હપ્તા બાકી છે અને તમે માત્ર ચાલુ મહિનાનો જ EMI ભરો છો, તો તમારું એકાઉન્ટ ક્લિયર થતું નથી. બેંક પાસે બાકી નીકળતી કુલ રકમની માહિતી માંગો.
સૌથી અગત્યનો નિયમ એ છે કે, જો બેંક તમારા સોનાની હરાજી કરે છે અને તેમાંથી ઉપજેલી રકમ તમારી લોનની બાકી રકમ કરતા વધારે હોય, તો બેંકે પોતાનું લેણું કાપીને બાકીના વધારાના પૈસા ગ્રાહકને ફરજિયાત પરત કરવા પડે છે. તેથી, ગોલ્ડ લોનમાં ડિફોલ્ટ થવા પર ગભરાવાની જરૂર નથી, પરંતુ જાગૃત રહીને બેંક સાથે યોગ્ય વાતચીત કરવી જરૂરી છે.