ઈરાન-ઈઝરાયેલ યુદ્ધથી ભડકશે કાચા તેલના ભાવ? જો સપ્લાય અટકશે તો ભારત પાસે શું છે વિકલ્પો, જાણો સરકારનો માસ્ટરપ્લાન
ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે જો કાચા તેલનો સપ્લાય અટકે તો ભારત પાસે શું પ્લાન છે? હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવા છતાં ભારતને કેમ ચિંતા નથી, જાણો વિગતવાર.
માત્ર રશિયા જ નહીં, પરંતુ એક અન્ય અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, જરૂર પડ્યે ભારત વેનેઝુએલા, બ્રાઝિલ અને આફ્રિકાના દેશો પાસેથી પણ કાચું તેલ ખરીદવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખે છે.
મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ ઈરાનના સરકારી મીડિયાએ દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના મિસાઈલ હુમલાના જવાબમાં તેમણે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ કરી દીધી છે. આ દરિયાઈ રસ્તો દુનિયાભરમાં કાચા તેલના સપ્લાય માટે ખૂબ જ મહત્વનો છે. આ પરિસ્થિતિમાં સૌથી મોટો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે જો માહોલ વધુ બગડશે તો ભારત કાચા તેલની સમસ્યાને કેવી રીતે પહોંચી વળશે?
ભારતને હાલ પૂરતી કોઈ ચિંતા નથી
જોકે, ભારતીય અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોર્મુઝનો રસ્તો બંધ થવાથી ભારતને નજીકના ભવિષ્યમાં કાચા તેલની અછતનો સામનો કરવો પડશે નહીં. દેશ પાસે હાલમાં એટલો સ્ટોક છે કે ઓછામાં ઓછા 10 દિવસ સુધી કોઈ મુશ્કેલી નહીં આવે.
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના સૈન્ય હુમલા બાદ ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાના મોતના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ ઝડપથી બદલાતો ઘટનાક્રમ એ વાતનો સંકેત આપે છે કે આ સંઘર્ષ બહુ લાંબો સમય ચાલશે નહીં. આમ છતાં, જો તણાવ વધે છે, તો ભારત સરકારે અને અધિકારીઓએ કોઈપણ ઈમરજન્સીનો સામનો કરવા માટે એક માસ્ટરપ્લાન તૈયાર રાખ્યો છે.
જો માહોલ બગડ્યો તો ભારત પાસે કયા વિકલ્પો છે?
ભારતનો મજબૂત રિઝર્વ સ્ટોક: એક અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય રિફાઇનરી કંપનીઓ પાસે હાલમાં ટાંકી અને ટ્રાન્ઝિટ (રસ્તામાં આવતા) માલને મિલાવીને 10 થી 15 દિવસ ચાલે તેટલો કાચા તેલનો સ્ટોક છે. આ ઉપરાંત, દેશની ઈંધણની ટાંકીઓ સંપૂર્ણ ભરેલી છે, જે દેશની 7 થી 10 દિવસની જરૂરિયાત આસાનીથી પૂરી કરી શકે છે. ટૂંકા ગાળા માટે સપ્લાય ખોરવાય તો ભારતને કોઈ જ અસર નહીં થાય.
રશિયા પાસેથી આયાત વધારશે: દુનિયાના કુલ ઓઈલ અને ગેસ સપ્લાયનો 5 મો ભાગ હોર્મુઝમાંથી પસાર થાય છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, જો આ રસ્તો લાંબા સમય માટે બંધ રહે છે, તો ભારત પોતાના આયાતના સ્ત્રોત બદલીને
રશિયા પાસેથી કાચા તેલની ખરીદી વધારી શકે છે
અન્ય દેશોના દરવાજા ખુલ્લા છે: માત્ર રશિયા જ નહીં, પરંતુ એક અન્ય અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, જરૂર પડ્યે ભારત વેનેઝુએલા, બ્રાઝિલ અને આફ્રિકાના દેશો પાસેથી પણ કાચું તેલ ખરીદવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખે છે.
કાચા તેલના ભાવ પર શું અસર થશે?
જોકે ભારત પાસે સપ્લાયની કમી નહીં વર્તાય, પરંતુ આ વૈશ્વિક તણાવની સીધી અસર તેલની કિંમતો પર ચોક્કસ જોવા મળશે. આ અઠવાડિયે બ્રેન્ટ ક્રૂડ 7 મહિનાની સૌથી ઊંચી સપાટીએ એટલે કે 73 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ બંધ થયું છે. માર્કેટના જાણકારોનું કહેવું છે કે જો તેલના સપ્લાયમાં મોટી અડચણ આવશે તો ક્રૂડની કિંમતો 80 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો, ભલે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાયને લઈને ચિંતાનો માહોલ હોય, પરંતુ ભારતે અગાઉથી જ પાક્કી તૈયારીઓ કરી લીધી છે. પૂરતા રિઝર્વ, રશિયા સાથેના સારા સંબંધો અને અન્ય વૈકલ્પિક દેશોના સપોર્ટ સાથે ભારત કોઈપણ સંભવિત ઓઈલ ક્રાઈસિસનો સામનો કરવા માટે સક્ષમ છે.