India's Forex Reserve: ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક મોટા અને રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી સતત દબાણ હેઠળ રહેલા દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserve) માં ફરીથી જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા 10 એપ્રિલના રોજ જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ, 3 એપ્રિલ, 2024 ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ભારતના ફોરેક્સ રિઝર્વમાં $9.063 અબજ ડોલરનો જંગી વધારો થયો છે. આ વધારા સાથે દેશનો કુલ વિદેશી મુદ્રા ભંડાર હવે વધીને $697.121 અબજ ડોલર પર પહોંચી ગયો છે.
એકસપ્તાહપહેલાંથયોહતોમોટોઘટાડો
આ ઉછાળો એટલા માટે પણ મહત્વનો છે કારણ કે આ પહેલાના સપ્તાહમાં (27 માર્ચના રોજ પૂરા થયેલા) વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં $10.288 અબજ ડોલરનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેના કારણે તે ઘટીને $688.058 અબજ ડોલર પર આવી ગયો હતો. આમ, માત્ર એક જ સપ્તાહમાં આટલો મોટો વધારો બજારમાં સકારાત્મક સંકેત આપે છે.
ઓલ-ટાઇમહાઈથીકેમઘટ્યોહતોભંડાર?
આ વર્ષે 27 ફેબ્રુઆરીના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં દેશનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર $728.494 અબજ ડોલરની સર્વકાલીન ઉચ્ચ સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. પરંતુ ત્યારપછી મધ્ય-પૂર્વમાં અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ વધવાને કારણે વૈશ્વિક બજારોમાં ઉથલપાથલ મચી હતી. આ તણાવની અસર ભારતીય રૂપિયા પર પણ જોવા મળી અને ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડવા લાગ્યો. રૂપિયાના ઘટાડાને રોકવા અને બજારમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે RBI એ બજારમાં હસ્તક્ષેપ કરીને ડોલરનું વેચાણ કર્યું હતું, જેના કારણે વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
કયાકારણેથયોઆજંગીવધારો?
3 એપ્રિલે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં થયેલો આ વધારો મુખ્યત્વે બે કારણોસર છે:
સોનાનાભંડારમાંઉછાળો: આ સપ્તાહ દરમિયાન દેશના ગોલ્ડ રિઝર્વ (Gold Reserve) ની કિંમતમાં સૌથી મોટો $7.2 અબજ ડોલરનો વધારો થયો છે. આ સાથે સોનાનો કુલ ભંડાર હવે $120.74 અબજ ડોલર પર પહોંચી ગયો છે.
વિદેશીચલણઅસ્કયામતો (FCA) વધી: દેશના કુલ ભંડારનો સૌથી મોટો હિસ્સો ગણાતી ફોરેન કરન્સી એસેટ્સ (FCA) માં પણ $1.784 અબજ ડોલરનો વધારો થયો છે અને તે $552.856 અબજ ડોલર પર પહોંચી ગઈ છે. FCA માં યુરો, પાઉન્ડ અને યેન જેવી કરન્સીનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમની કિંમતમાં વધઘટની અસર કુલ ભંડાર પર પડે છે.
અન્યઘટકોનીસ્થિતિ
સ્પેશિયલડ્રોઇંગરાઇટ્સ (SDR): તેમાં $5.8 કરોડ ડોલરનો વધારો થઈને તે $18.70 અબજ ડોલર પર પહોંચ્યા છે.
IMF પાસેરિઝર્વ: ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) પાસે રહેલી ભારતની રિઝર્વ પોઝિશન $4.81 અબજ ડોલર પર સ્થિર રહી છે.
આમ, વૈશ્વિક તણાવ અને બજારની અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે પણ ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં થયેલો આ વધારો અર્થતંત્રની મજબૂતી અને RBI ની કુશળ નીતિઓનો પુરાવો આપે છે.