India-Middle East-Europe Corridor: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના રસ્તાઓને બાયપાસ કરવા 'ભારત-મિડલ ઈસ્ટ-યુરોપ ઈકોનોમિક કોરિડોર' (IMEC) ને ખુલ્લું સમર્થન આપ્યું છે. જાણો આ માસ્ટરસ્ટ્રોકથી ભારત અને દુનિયાને શું ફાયદો થશે.
વર્ષ 2023માં લોન્ચ કરવામાં આવેલા આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારત, ખાડી દેશો અને યુરોપ વચ્ચે વેપાર વધારવાનો અને કનેક્ટિવિટી ઝડપી બનાવવાનો છે.
India-Middle East-Europe Corridor: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર અને કૂટનીતિના મોરચે એક બહુ મોટી જાહેરાત કરી છે. તેમણે 'ભારત-મિડલ ઈસ્ટ-યુરોપ ઈકોનોમિક કોરિડોર' (IMEC)ને પોતાનું પૂરું સમર્થન આપ્યું છે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને વેપારી જહાજો પર થતા હુમલાઓથી બચવાનો છે. ખાસ કરીને ઈરાનના પ્રભાવવાળા દરિયાઈ રસ્તાઓને બાયપાસ કરવા માટે આ રણનીતિ બનાવવામાં આવી છે.
ઈરાનને બાયપાસ કરવાની ખાસ રણનીતિ
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાની બેઠક દરમિયાન, ટ્રમ્પે જીસીસી અને આરબ દેશોના નેતાઓ સાથે એક ઉચ્ચ સ્તરીય મીટિંગ કરી હતી. આ મીટિંગમાં તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે પડોશી દેશોના વેપારી જહાજો પર ઈરાન દ્વારા થઈ રહેલા આતંકવાદી હુમલાઓ ચિંતાનો વિષય છે. મિડલ ઈસ્ટનું જે ઊર્જા માળખું છે (ખાસ કરીને તેલ સપ્લાય), તેને ઈરાનના કંટ્રોલવાળા ચેકપોઈન્ટ્સથી દૂર લઈ જવું ખૂબ જ જરૂરી બની ગયું છે. આ જ કારણસર, ટ્રમ્પ પ્રશાસને ભારત-મિડલ ઈસ્ટ-યુરોપ કોરિડોર અને પાઇપલાઇન જેવા અન્ય સુરક્ષિત રસ્તાઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો કડક નિર્ણય લીધો છે.
શું છે ભારત-મિડલ ઈસ્ટ-યુરોપ ઈકોનોમિક કોરિડોર?
વર્ષ 2023 માં લોન્ચ કરવામાં આવેલા આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારત, ખાડી દેશો અને યુરોપ વચ્ચે વેપાર વધારવાનો અને કનેક્ટિવિટી ઝડપી બનાવવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટમાં બે મુખ્ય કોરિડોર છે:
ઈસ્ટર્ન કોરિડોર: આ રસ્તો ભારતને ખાડી દેશો (ગલ્ફ) સાથે સીધો જોડશે.
નોર્ધર્ન કોરિડોર: આ રસ્તો ખાડી દેશોને યુરોપ સાથે કનેક્ટ કરશે.
આ આખા રૂટ પર એક વિશાળ રેલવે અને શિપ-રેલ ટ્રાન્ઝિટ નેટવર્ક તૈયાર કરવામાં આવશે. સાથે જ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટની સુવિધાઓ પણ વિકસાવવામાં આવશે, જેથી સામાનની હેરફેર ઝડપી અને સુરક્ષિત બને.
અરબ દેશો સાથે મિત્રતા અને ઈરાનને ખુલ્લી ચેતવણી
આ મીટિંગમાં હાજર આરબ નેતાઓને ટ્રમ્પે અમેરિકાના સૌથી નજીકના સાથી અને મિત્રો ગણાવ્યા હતા. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે આખો પ્રદેશ હવે દાયકાઓ જૂની સમસ્યાઓમાંથી બહાર આવવાની તૈયારીમાં છે.
બીજી તરફ, ટ્રમ્પે ઈરાનને ખૂબ જ કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકાએ ઈરાનને આર્થિક રીતે સાવ અલગ પાડી દીધું છે. ટ્રમ્પે ધમકી આપતા કહ્યું કે, "એક સમય એવો આવશે જ્યારે બહુ મોડું થઈ ગયું હશે અને અમારી પાસે તેમને એક રાષ્ટ્ર તરીકે જીવતા રહેવા દેવાની કોઈ તક નહીં હોય."
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આવનારા સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં ભારતનું મહત્વ ખૂબ વધવાનું છે. IMEC પ્રોજેક્ટને અમેરિકાનું સમર્થન મળતા હવે તેનું કામ ઝડપથી આગળ વધશે, જે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેન માટે અને ખાસ કરીને ભારતના અર્થતંત્ર માટે એક ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.