ભારતમાં 6,000થી વધુ સ્ટાર્ટઅપ બંધ: સપના તૂટ્યા કે બજારનો નિયમ? જાણો ગુજરાત સહિત દેશભરની સ્થિતિ

Startup Shutdown: ભારતના સ્ટાર્ટઅપ જગતમાંથી એક મોટા અને ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યસભામાં માહિતી આપતા જણાવ્યું છે કે દેશમાં અત્યાર સુધીમાં 6,000થી વધુ માન્યતા પ્રાપ્ત સ્ટાર્ટઅપ્સ બંધ થઈ ગયા છે. આ આંકડો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે દેશમાં ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.

કયા રાજ્યમાં સૌથી વધુ સ્ટાર્ટઅપ બંધ થયા?

સરકારી આંકડા મુજબ, સ્ટાર્ટઅપ બંધ થવાની સૌથી વધુ અસર મહારાષ્ટ્રમાં જોવા મળી છે, જ્યાં લગભગ 1,200 સ્ટાર્ટઅપ્સને તાળા લાગી ગયા છે. આ યાદીમાં અન્ય મોટા રાજ્યો પણ સામેલ છે.

* કર્ણાટક: 845 સ્ટાર્ટઅપ બંધ થયા.

* ઉત્તર પ્રદેશ: 598 સ્ટાર્ટઅપ બંધ થયા.

* તેલંગાણા: 368 સ્ટાર્ટઅપ બંધ થયા.

* ગુજરાત: 348 સ્ટાર્ટઅપ બંધ થયા.

આ સિવાય તમિલનાડુમાં 338, હરિયાણામાં 306 અને કેરળમાં 241 સ્ટાર્ટઅપ્સ બંધ થયા છે. જોકે, નાના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં આ સંખ્યા પ્રમાણમાં ઘણી ઓછી છે.

સ્ટાર્ટઅપ બંધ થવા પાછળના કારણો શું છે?

સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, સ્ટાર્ટઅપ બંધ થવા પાછળ કોઈ એક કારણ જવાબદાર નથી, પરંતુ ઘણા વ્યાવસાયિક પરિબળો કામ કરે છે, જેમ કે:

1) બિઝનેસ મોડેલની નિષ્ફળતા.

2) બજારની માંગને સમજવામાં ભૂલ.

3) સ્થાનિક અને વૈશ્વિક આર્થિક મંદી.

4) પ્રોડક્ટ કે સેવામાં નવીનતાનો અભાવ.

5) સમયસર ભંડોળ (ફંડિંગ) એકત્ર કરવામાં નિષ્ફળતા.

સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે સ્ટાર્ટઅપ બંધ થવાની ઘટનામાં કોઈ અસામાન્ય વધારો જોવા મળ્યો નથી અને તે બજારના નિયમોનો એક ભાગ છે, નહીં કે સમગ્ર સ્ટાર્ટઅપ સિસ્ટમની નિષ્ફળતા.

નિરાશા વચ્ચે આશાનું કિરણ: ફંડિંગનો પ્રવાહ યથાવત

એક તરફ સ્ટાર્ટઅપ્સ બંધ થવાના આંકડા ચિંતાજનક છે, તો બીજી તરફ ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમમાં રોકાણનો પ્રવાહ સતત ચાલુ છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, 1 ડિસેમ્બરથી 6 ડિસેમ્બર, 2025 ની વચ્ચે માત્ર એક સપ્તાહમાં 20 જેટલા ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સે 345 મિલિયન ડોલર (અંદાજે રૂ. 2,800 કરોડ)થી વધુનું ભંડોળ એકત્ર કર્યું હતું. ફંડિંગ મેળવનારા સ્ટાર્ટઅપ્સ કપડાં, પ્રોપટેક, ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ, હેલ્થકેર, AI અને ફિનટેક જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોના હતા. આ દર્શાવે છે કે પડકારો હોવા છતાં, રોકાણકારોને હજુ પણ ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સની ક્ષમતા પર વિશ્વાસ છે.

સરકારી મદદ અને ભવિષ્ય

સરકાર સ્ટાર્ટઅપ્સને મદદ કરવા માટે 'ક્રેડિટ ગેરંટી યોજના' જેવી પહેલ ચલાવી રહી છે. 2024માં આ યોજના હેઠળ રૂ. 381.08 કરોડની લોન ગેરંટી આપવામાં આવી હતી. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બિઝનેસમાં સફળતા અને નિષ્ફળતા એ એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. ભલે હજારો સ્ટાર્ટઅપ્સ બંધ થયા હોય, પરંતુ નવા અને મજબૂત વિચારો સાથે આવનારા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે તકો હજુ પણ ખુલ્લી છે.

આ પણ વાંચો- GST on Insurance: વીમા પોલિસી પર GST ઘટતા સામાન્ય માણસને ફાયદો, કંપનીઓની પ્રીમિયમ આવકમાં 20%નો જંગી ઉછાળો