ઉત્તરાખંડમાં નવો ભૂ-કાયદો: 11 જિલ્લાઓમાં બહારના લોકો નહીં ખરીદી શકે ખેતીની જમીન

ઉત્તરાખંડ સરકારે રાજ્યના 11 જિલ્લાઓમાં બહારના રાજ્યોના લોકોને ખેતીની જમીન ખરીદવા પર પ્રતિબંધ લગાવતો નવો ભૂ-કાયદો અમલમાં મૂક્યો છે. ઉત્તરાખંડ (ઉત્તર પ્રદેશ જમીનદારી નાબૂદી અને ભૂમિ વ્યવસ્થા અધિનિયમ, 1950) (સંશોધન) વિધેયક, 2025ને રાજ્યપાલ લેફ્ટનન્ટ જનરલ ગુરમીત સિંહ (નિવૃત્ત) દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ કાયદો રાજ્યના 13માંથી 11 જિલ્લાઓમાં લાગુ થશે, જ્યારે હરિદ્વાર અને ઉધમ સિંહ નગર આ કાયદાના દાયરામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે.

કાયદાની મુખ્ય વિગતો

આ નવો કાયદો ઉત્તરાખંડના ખેતી અને બાગાયતી જમીનની અનિયંત્રિત ખરીદી પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લગાવે છે. મુખ્યમંત્રી પુષ્કર સિંહ ધામીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર જણાવ્યું કે, આ કાયદો રાજ્યની જનભાવનાને અનુરૂપ છે અને તેનાથી ખેતીની જમીનની અનિયંત્રિત વેચાણ પર રોક લાગશે. તેમણે ઉમેર્યું કે, રહેણાંક, શિક્ષણ, હોસ્પિટલ, હોટેલ અથવા ઔદ્યોગિક હેતુઓ માટે જમીન ખરીદવા ઇચ્છતા બહારના રાજ્યોના લોકોએ કડક પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડશે અને નિયત માપદંડોનું પાલન કરવું પડશે.

આ કાયદા હેઠળ, બહારના રાજ્યના વ્યક્તિએ જમીન ખરીદવા માટે સબ-રજિસ્ટ્રાર સમક્ષ એફિડેવિટ રજૂ કરવાની રહેશે, જેમાં એ વાતની પુષ્ટિ કરવાની રહેશે કે તેમણે અથવા તેમના પરિવારે ઉત્તરાખંડમાં રહેણાંક હેતુ માટે 250 ચોરસ મીટરથી વધુ જમીન ખરીદી નથી. જો ખરીદનાર જમીનનો ઉપયોગ નિયત હેતુ માટે ન કરે, તેને વેચે, ભેટમાં આપે અથવા અનધિકૃત રીતે ટ્રાન્સફર કરે, તો તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

આ કાયદો નગર નિગમ, નગર પંચાયત, નગર પાલિકા અને છાવણી બોર્ડના વિસ્તારોને બાદ કરતાં સમગ્ર ઉત્તરાખંડમાં તાત્કાલિક અસરથી લાગુ થશે. મુખ્યમંત્રી ધામીએ જણાવ્યું કે, આ કાયદો રાજ્યની જનસાંખ્યિકીય રચનામાં ફેરફારના પ્રયાસોને રોકવામાં મદદ કરશે અને રાજ્યની સાંસ્કૃતિક તથા સામાજિક ઓળખને મજબૂત બનાવશે.

આ વિધેયક ફેબ્રુઆરી 2025ના બજેટ સત્ર દરમિયાન ઉત્તરાખંડ વિધાનસભામાં 20 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને બીજા દિવસે 21 ફેબ્રુઆરીએ તેને પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. સીએમ ધામીએ આ કાયદાને મંજૂરી આપવા બદલ રાજ્યપાલનો આભાર વ્યક્ત કર્યો છે.

ગેરકાયદેસર જમીન ખરીદી સામે કાર્યવાહી

મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે, ભૂતકાળમાં ભૂ-અધિનિયમના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે સતત કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા વ્યાપક અભિયાન ચલાવીને આવી જમીનોને સરકારના અધિકાર હેઠળ લેવામાં આવી રહી છે. આ પગલાંથી ગેરકાયદેસર જમીન ખરીદી અને દુરુપયોગ પર અંકુશ લાગશે.

શા માટે આ કાયદો મહત્વનો છે?

ઉત્તરાખંડના પહાડી વિસ્તારોમાં વધતી જતી જમીન ખરીદી અને જનસાંખ્યિકીય ફેરફારોની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ કાયદો લાવવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય સરકારનો ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક લોકોના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો અને રાજ્યની સાંસ્કૃતિક વિરાસતને જાળવી રાખવાનો છે. બહારના રાજ્યોના લોકો દ્વારા જમીનની અનિયંત્રિત ખરીદીને કારણે સ્થાનિક ખેડૂતો અને રહેવાસીઓમાં ચિંતા વધી રહી હતી, જેના પરિણામે આ કડક કાયદો અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો.

બાકાત જિલ્લાઓ અને તેનું કારણ

હરિદ્વાર અને ઉધમ સિંહ નગરને આ કાયદામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે, કારણ કે આ બંને જિલ્લાઓ મેદાની વિસ્તારોમાં આવે છે અને અહીં ઔદ્યોગિક તેમજ વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ વધુ છે. આ જિલ્લાઓમાં જમીન ખરીદીની પ્રક્રિયા પર પ્રતિબંધ લગાવવાથી આર્થિક વિકાસ પર અસર પડી શકે છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ નિર્ણય લીધો છે.

જનતાનો પ્રતિસાદ

આ કાયદાને રાજ્યના સ્થાનિક લોકો દ્વારા સકારાત્મક પ્રતિસાદ મળી રહ્યો છે. ખેડૂતો અને સ્થાનિક નાગરિકોનું માનવું છે કે આ કાયદો તેમની જમીન અને સંસ્કૃતિનું રક્ષણ કરશે. જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ કાયદો રાજ્યમાં રોકાણ અને વિકાસની શક્યતાઓને અસર કરી શકે છે, જેના પર સરકારે નજર રાખવાની જરૂર છે. આ નવો ભૂ-કાયદો ઉત્તરાખંડના ભવિષ્ય માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે, જે રાજ્યની પર્યાવરણીય, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક ઓળખને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદ કરશે.

આ પણ વાંચો- પહેલગામ આતંકી હુમલા બાદ ગુજરાતના દ્વારકાના 21 ટાપુઓ પર પ્રતિબંધ, પરવાનગી વિના પ્રવેશ પર રોક