US Fed Rate Hike: અમેરિકામાં 3 વર્ષ પછી લોન થઈ મોંઘી, ફેડરલ રિઝર્વે કેમ વધાર્યા વ્યાજ દરો? જાણો પૂરું કારણ
US Fed Rate Hike: અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વે 3 વર્ષ પછી વ્યાજ દરોમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કર્યો છે. જાણો અમેરિકાની મોંઘવારી, ક્રૂડ ઓઈલ અને નવા ચેરમેન કેવિન વોર્શના આ મોટા નિર્ણય વિશે.
અમેરિકામાં મોંઘવારી કાબૂમાં નથી આવી રહી. જુલાઈમાં વાર્ષિક મોંઘવારી દર 3.7% અને કોર ઈન્ફ્લેશન 3.3% હતું. આ બંને આંકડા ફેડના 2% ના ટાર્ગેટ કરતા ઘણા વધારે છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં પણ કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ 0.4% વધ્યો અને વાર્ષિક મોંઘવારી 3.4% પર પહોંચી ગઈ.
US Fed Rate Hike: અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વના નવા ચેરમેન કેવિન વોર્શના નેતૃત્વમાં બુધવારે વ્યાજ દરોમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. જુલાઈ 2023 પછી આ પહેલીવાર છે જ્યારે અમેરિકાની મધ્યસ્થ બેંકે વ્યાજ દરો વધાર્યા છે. આ અગાઉ 6 અલગ-અલગ તબક્કામાં વ્યાજ દરો 175 બેસિસ પોઈન્ટ સુધી ઘટાડવામાં આવ્યા હતા. હવે 3 વર્ષના લાંબા સમયગાળા બાદ ફરીથી અમેરિકામાં લોન મોંઘી થઈ છે.
FOMC (ફેડરલ ઓપન માર્કેટ કમિટી)ની બેઠકમાં સર્વસંમતિથી ફેડરલ ફંડ રેટનો ટાર્ગેટ વધારીને 3.75-4% ની રેન્જમાં નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. સૌથી મોટી વાત એ છે કે, ફેડરલ રિઝર્વે એવા સંકેત આપ્યા છે કે આ વર્ષે વ્યાજ દરોમાં હજુ પણ વધારો થઈ શકે છે.
3 વર્ષ પછી વ્યાજ દર કેમ વધારવા પડ્યા?
અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત હોવા છતાં, નીચે મુજબના કારણોસર ફેડને પોતાની આર્થિક નીતિઓ (Monetary Policy) કડક કરવી પડી છે:
વધતી મોંઘવારી: અમેરિકામાં મોંઘવારી કાબૂમાં નથી આવી રહી. જુલાઈમાં વાર્ષિક મોંઘવારી દર 3.7% અને કોર ઈન્ફ્લેશન 3.3% હતું. આ બંને આંકડા ફેડના 2% ના ટાર્ગેટ કરતા ઘણા વધારે છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં પણ કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ 0.4% વધ્યો અને વાર્ષિક મોંઘવારી 3.4% પર પહોંચી ગઈ.
ક્રૂડ ઓઈલ અને એનર્જી: પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ બેરલ દીઠ $100 ને પાર કરી ગયો છે. આનાથી એનર્જી મોંઘી થઈ છે અને મોંઘવારી લાંબા સમય સુધી રહેવાનો ડર ઊભો થયો છે.
મજબૂત અર્થવ્યવસ્થા: મોંઘવારી હોવા છતાં અમેરિકાની ઈકોનોમી ઘણી મજબૂત છે. જેથી ફેડરલ રિઝર્વને પોતાની નીતિઓ કડક કરવાની છૂટ મળી ગઈ છે.
ફેડરલ રિઝર્વના વલણમાં મોટો ફેરફાર
અમેરિકન ફેડે પોતાના નવા નિવેદનમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. પહેલા તેઓ મોંઘવારી વધવા પાછળ 'સપ્લાય શોક' ને કારણ માનતા હતા, પરંતુ હવે આ શબ્દ હટાવી દેવાયો છે. પોલિસી મેકર્સ માને છે કે મોંઘવારી માત્ર એનર્જી સેક્ટર પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ તે અર્થતંત્રના અન્ય ભાગોમાં પણ ફેલાઈ રહી છે.
ભવિષ્યના આંકડાની વાત કરીએ તો, પોલિસી મેકર્સનો અંદાજ છે કે 2026 માં અમેરિકાનો આર્થિક વિકાસ દર 2.3% અને 2027 માં 2.4% રહેશે. જ્યારે બેરોજગારીનો દર 4.1% આસપાસ રહેવાની આશા છે.
નવા ચેરમેન કેવિન વોર્શનો પહેલો મોટો નિર્ણય
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મે મહિનામાં કેવિન વોર્શને ફેડરલ રિઝર્વના ચેરમેન બનાવ્યા હતા. ટ્રમ્પ હંમેશા ઈચ્છતા હતા કે વ્યાજ દરો ઓછા રહે, અને તેમને વોર્શ પાસેથી પણ આ જ અપેક્ષા હતી. પરંતુ, સતત વધતી મોંઘવારીને ધ્યાનમાં રાખીને કેવિન વોર્શે પોતાના કાર્યકાળની પહેલી જ વાર વ્યાજ દરો વધારવાનો આકરો નિર્ણય લીધો છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો, અમેરિકામાં સતત ઊંચી રહેલી મોંઘવારી અને ગ્લોબલ માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવોને કારણે અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વને વ્યાજ દરો વધારવાની ફરજ પડી છે. અમેરિકાના આ નિર્ણયની અસર આગામી સમયમાં સમગ્ર દુનિયાના શેરબજારો અને આર્થિક ગતિવિધિઓ પર ચોક્કસ જોવા મળશે.