હવે સપનું થશે સાકાર? અઠવાડિયામાં 4 દિવસ કામ, 3 દિવસ રજા, જાણો સરકારનો સંપૂર્ણ પ્લાન

4-day work week India: ભારતના કરોડો નોકરિયાત લોકો માટે એક મોટા અને સારા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. જે 4-દિવસ કામ અને 3-દિવસની રજાના સપના જોવામાં આવી રહ્યા હતા, તે હવે હકીકત બની શકે છે. ભારત સરકારે નવા લેબર કોડ હેઠળ આ સિસ્ટમને લાગુ કરવાની સંભાવના પર મહોર લગાવી દીધી છે. ચાલો, આ સમગ્ર મામલાને સરળ શબ્દોમાં સમજીએ.

શું છે સરકારનો પ્લાન?

તાજેતરમાં, શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે નવા લેબર કોડ હેઠળ અઠવાડિયામાં મહત્તમ 48 કલાક કામ કરવાની મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નિયમ કંપનીઓને લવચીકતા આપે છે કે તેઓ તેમના કર્મચારીઓ માટે વર્કિંગ-ડેઝ નક્કી કરી શકે છે. જો કોઈ કંપની અઠવાડિયામાં 4 દિવસ કામ અને 3 દિવસ રજાની સિસ્ટમ અપનાવવા માંગે, તો તે કરી શકે છે. પરંતુ તેની સાથે એક શરત જોડાયેલી છે.

12 કલાકની શિફ્ટનો નિયમ

ઓવરટાઈમનું શું?

શ્રમ મંત્રાલયે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ કંપની કર્મચારી પાસે અઠવાડિયામાં 48 કલાકથી વધુ કામ કરાવે છે, તો તેને ઓવરટાઈમ માટે બમણું વેતન (ડબલ પેમેન્ટ) ચૂકવવું પડશે. આ નિયમ કર્મચારીઓના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે.

નવા લેબર કોડ ક્યારથી લાગુ થયા?

કેન્દ્ર સરકારે 21 નવેમ્બર 2025 થી 29 જૂના શ્રમ કાયદાઓને નાબૂદ કરીને 4 નવા લેબર કોડ લાગુ કર્યા છે. આ કોડ્સનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કર્મચારીઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવું અને કંપનીઓને કામકાજમાં સરળતા આપવાનો છે. આ નવા કોડ છે:

વેજ કોડ, 2019

ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિલેશન્સ કોડ, 2020

સોશિયલ સિક્યોરિટી કોડ, 2020

ઓક્યુપેશનલ સેફ્ટી, હેલ્થ એન્ડ વર્કિંગ કન્ડિશન્સ કોડ, 2020

The Labour Codes allow flexibility of 12 hours for 4 workdays only, with the remaining 3 days as paid holidays. Weekly work hours remain fixed at 48 hours and overtime beyond daily hours must be paid at double the wage rate.#ShramevJayate pic.twitter.com/5udPMqRXbg

— Ministry of Labour & Employment, GoI (@LabourMinistry) December 12, 2025

શું બધી કંપનીઓમાં આ નિયમ લાગુ થશે?

અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે સરકારે આ નિયમ ફરજિયાત નથી બનાવ્યો, પરંતુ કંપનીઓને એક વિકલ્પ આપ્યો છે. હવે તે કંપની અને કર્મચારીઓ પર નિર્ભર રહેશે કે તેઓ 5 દિવસ 9 કલાક કામ કરવા માંગે છે કે પછી 4 દિવસ 12 કલાક કામ કરીને 3 દિવસની રજા માણવા માંગે છે. હાલમાં જાપાન, સ્પેન અને જર્મની જેવા દેશોમાં આ સિસ્ટમ પર પ્રયોગો ચાલી રહ્યા છે અને હવે ભારતમાં પણ તેનો રસ્તો ખૂલી ગયો છે.

આ પણ વાંચો- PPF vs ELSS: નિવૃત્તિ માટે ક્યાં રોકશો પૈસા? જાણો ગેરંટીવાળા વળતર અને બમણા ફાયદાનું ગણિત