અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનો વર્ક વીઝા સંકટમાં.. ટ્રમ્પે નવું બિલ રજૂ કર્યું, 3 લાખ વિદ્યાર્થીઓની ચિંતા વધી
આ બિલમાં ‘ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ’ (OPT) પ્રોગ્રામને ખતમ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે, જે હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને, ખાસ કરીને સાયન્સ, ટેક્નોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને મેથેમેટિક્સ (STEM) કોર્સ કરતા વિદ્યાર્થીઓને, તેમની પઢાઈ પૂરી થયા બાદ અમેરિકામાં ત્રણ વર્ષ સુધી કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ નિર્ણયથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં ભારે ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે.
અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે.
અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વમાં અમેરિકન સંસદમાં એક નવું બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેનાથી ભારતના લગભગ 3 લાખ વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય અંધકારમાં મુકાઈ ગયું છે. આ બિલમાં ‘ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ’ (OPT) પ્રોગ્રામને ખતમ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે, જે હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને, ખાસ કરીને સાયન્સ, ટેક્નોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને મેથેમેટિક્સ (STEM) કોર્સ કરતા વિદ્યાર્થીઓને, તેમની પઢાઈ પૂરી થયા બાદ અમેરિકામાં ત્રણ વર્ષ સુધી કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ નિર્ણયથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં ભારે ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે.
નવું બિલ શું છે?
અમેરિકન સંસદમાં રજૂ થયેલું આ નવું બિલ OPT પ્રોગ્રામને સમાપ્ત કરવાની વાત કરે છે. OPT એ એક એવી સુવિધા છે, જે અમેરિકામાં F-1 વિદ્યાર્થી વીઝા પર અભ્યાસ કરતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને તેમના ગ્રેજ્યુએશન પછી 12 મહિના સુધી કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે. STEM ક્ષેત્રના વિદ્યાર્થીઓ માટે આ સમયગાળો વધારીને 36 મહિના (3 વર્ષ) સુધીનો કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોગ્રામનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓને તેમની શિક્ષણના આધારે વ્યવહારિક અનુભવ મેળવવાનો અને અમેરિકામાં કારકિર્દી બનાવવાનો મોકો આપવાનો હતો. પરંતુ હવે આ બિલ પાસ થશે તો વિદ્યાર્થીઓએ સ્ટડી પૂરી થતાંની સાથે જ અમેરિકા છોડવું પડશે, સિવાય કે તેઓ H-1B વર્ક વીઝા મેળવી શકે.
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પર અસર
ઓપન ડોર્સ 2024ના અહેવાલ મુજબ, 2023-24ના શૈક્ષણિક વર્ષમાં અમેરિકામાં 3,31,602 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ 23 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. આમાંથી લગભગ 97,556 વિદ્યાર્થીઓએ OPT પ્રોગ્રામમાં ભાગ લીધો હતો, જે 41 ટકાનો ગ્રોથ દર્શાવે છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકામાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓની સૌથી મોટી સંખ્યા ધરાવે છે અને મોટાભાગના STEM કોર્સમાં અભ્યાસ કરે છે. OPT નાબૂદ થશે તો આ વિદ્યાર્થીઓની કારકિર્દીની યોજનાઓ પર મોટી અસર પડશે, કારણ કે તેઓ આ પ્રોગ્રામ દ્વારા અમેરિકી કંપનીઓમાં અનુભવ મેળવીને H-1B વીઝા તરફ આગળ વધતા હતા.
ટ્રમ્પની નીતિ પાછળનું કારણ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું પ્રશાસન લાંબા સમયથી સખત ઇમિગ્રેશન નીતિઓ પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ટ્રમ્પે મોટા પાયે ડિપોર્ટેશન અને વીઝા નિયમોને કડક કરવાનું વચન આપ્યું હતું. આ બિલને અમેરિકી શ્રમ બજારની સુરક્ષા અને સ્થાનિક નાગરિકો માટે રોજગારીની તકો વધારવાના હેતુથી રજૂ કરવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતો આને ટ્રમ્પની અપ્રવાસી-વિરોધી રણનીતિનો ભાગ માને છે. આ નિર્ણયનો હેતુ અમેરિકામાં વિદેશી કામદારોની સંખ્યા ઘટાડવાનો હોવાનું પણ મનાય છે.
વિદ્યાર્થીઓની ચિંતા
આ બિલની જાહેરાત બાદ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં ભયનો માહોલ છવાયો છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ અભ્યાસ માટે મોટા લોન લીધા છે અને OPT દ્વારા કામ કરીને તે ચૂકવવાની આશા રાખી હતી. હવે જો આ પ્રોગ્રામ બંધ થશે તો તેમના પર આર્થિક બોજ વધશે અને કારકિર્દીના સપના અધૂરા રહી જશે. ઉદાહરણ તરીકે, ન્યૂયોર્કમાં માસ્ટર્સની ડિગ્રી કરતી એક ભારતીય વિદ્યાર્થીએ જણાવ્યું, “મેં અહીં રહેવા અને કામ કરવા માટે 40 લાખ રૂપિયાની લોન લીધી છે. જો OPT નહીં રહે તો હું આ લોન કેવી રીતે ચૂકવીશ?”
H-1B વીઝા પર નિર્ભરતા
OPT બંધ થશે તો વિદ્યાર્થીઓએ H-1B વર્ક વીઝા મેળવવા જ પડશે, જે એક જટિલ અને લોટરી આધારિત પ્રોસેસ છે. H-1B વીઝા મેળવવા માટે અમેરિકી કંપનીઓની સ્પોન્સરશિપ જરૂરી હોય છે, પરંતુ તેની સંખ્યા મર્યાદિત હોવાથી દર વર્ષે લાખો અરજીઓ નકારાઈ જાય છે. આ સ્થિતિમાં ઘણા વિદ્યાર્થીઓને અમેરિકા છોડીને ભારત પાછા ફરવું પડી શકે છે, જે તેમના માટે મોટો ઝટકો હશે.
અન્ય દેશો તરફનો ઓપ્શન
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ બિલની અસરથી ઘણા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે કેનેડા, યુરોપ કે ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશો તરફ વળશે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, 2025-26 માટે આ દેશોમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની અરજીઓમાં 20 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. આ દેશોમાં વધુ સરળ ઇમિગ્રેશન નીતિઓ અને પોસ્ટ-સ્ટડી વર્ક વીઝાની સુવિધાઓ વિદ્યાર્થીઓને આકર્ષી રહી છે.
ભારત સરકારનું વલણ
ભારત સરકારે હજુ સુધી આ મુદ્દે સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કર્યું નથી, પરંતુ વિદેશ મંત્રાલય અને શિક્ષણ મંત્રાલય આ બિલની અસરનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યાં હોવાનું સૂત્રો જણાવે છે. એવી પણ શક્યતા છે કે ભારત અમેરિકા સાથે દ્વિપક્ષીય ચર્ચા કરીને વિદ્યાર્થીઓ માટે રાહતના પગલાં લેવાનો પ્રયાસ કરે.
આર્થિક અને શૈક્ષણિક અસર
આ નિર્ણયથી માત્ર વિદ્યાર્થીઓનું જ નહીં, પરંતુ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના શૈક્ષણિક અને આર્થિક સંબંધો પર પણ અસર પડશે. અમેરિકી યુનિવર્સિટીઓ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી મોટી રકમ ફી તરીકે મેળવે છે, અને OPT બંધ થશે તો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ઘટી શકે છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય ટેક કંપનીઓ અને અમેરિકી ટેક ઉદ્યોગને પણ આની અસર થશે, કારણ કે તેઓ ઘણીવાર OPT વિદ્યાર્થીઓને નોકરીએ રાખે છે.
શું કરવું જોઈએ?
H-1B માટે તૈયારી: વિદ્યાર્થીઓએ હવે H-1B વીઝા માટે અગાઉથી અરજી કરવાની તૈયારી શરૂ કરી દેવી જોઈએ.
અન્ય દેશોનો વિકલ્પ: જો અમેરિકામાં રહેવું શક્ય નહીં બને તો કેનેડા કે યુરોપની યુનિવર્સિટીઓમાં શિફ્ટ થવાનું વિચારવું જોઈએ.
સજાગતા: વિદ્યાર્થીઓએ પોતાના અધિકારો અને નવી નીતિઓ વિશે સતત માહિતી મેળવતા રહેવું જોઈએ.
અમેરિકામાં ટ્રમ્પ સરકારનું આ નવું બિલ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટો ઝટકો સાબિત થઈ શકે છે. OPT પ્રોગ્રામ બંધ થવાથી લાખો વિદ્યાર્થીઓના સપના અને આર્થિક સ્થિતિ પર અસર પડશે. આ સ્થિતિમાં વિદ્યાર્થીઓએ સમજદારીથી પગલાં ભરવા પડશે અને ભારત સરકારે પણ આ મુદ્દે અમેરિકા સાથે વાતચીત કરીને ઉકેલ શોધવો પડશે. આ બિલનું ભાવિ શું હશે, તે સંસદના નિર્ણય પર નિર્ભર કરશે, પરંતુ હાલના સમયે તે 3 લાખથી વધુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે ચિંતાનું કારણ બની ગયું છે.