Financial Planning: માત્ર બચત કરવાથી ધનવાન નહીં, સંતુષ્ટ બનશો! 90% લોકોની આ મોટી ભૂલ સુધારો

Financial Planning: શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારી બેંકમાંથી દર મહિને કપાતી SIP (સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન) અથવા દર વર્ષે રિન્યુ થતી FD (ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ) તમને અમીર તો બનાવી રહી છે, પરંતુ સંતુષ્ટ કેમ નથી કરી શકતી? જો તમારો જવાબ ના હોય, તો તમે એકલા નથી. એક સર્વે અનુસાર, લગભગ 90% લોકો બચત તો કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમને પોતે જ ખબર નથી કે તેઓ કયા લક્ષ્ય માટે રોકાણ કરી રહ્યા છે. આ જ છે 'મની ટ્રેપ' જેમાં મોટાભાગના લોકો અજાણતા જ ફસાયા છે.

આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો દર મહિને FD, RD (રિકરિંગ ડિપોઝિટ), PF (પ્રોવિડન્ટ ફંડ) અથવા SIP માં પૈસા નાખતા રહે છે. બેંક એકાઉન્ટમાંથી પૈસા કપાય છે, બેલેન્સ વધે છે, ગ્રાફ ઉપર જાય છે, બધું બરાબર ચાલતું દેખાય છે. પરંતુ એક કડવી સચ્ચાઈ એ છે કે 90% રોકાણકારો પોતાની જાતને પણ કહેતા નથી કે તેઓ બચત તો કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમને ખબર નથી કે તેઓ શા માટે બચત કરી રહ્યા છે. આ જ તે 'મની ટ્રેપ' છે જેમાં અજાણતા જ લગભગ દરેક બીજો વ્યક્તિ ફસાઈ ચૂક્યો છે.

હેતુ વગરનું રોકાણ

એક યાંત્રિક પ્રક્રિયા રોકાણ ચાલુ છે, પરંતુ તેનો હેતુ ગાયબ છે. પૈસા જોડાઈ રહ્યા છે, પરંતુ "શા માટે" નો જવાબ ધૂંધળો છે. આ ભાવનાત્મક અંતર સમય જતાં રોકાણને એક યાંત્રિક પ્રક્રિયા (Machinery Process) બનાવી દે છે.

મોટાભાગના લોકો કહે છે કે તેઓ નિવૃત્તિ માટે રોકાણ કરી રહ્યા છે અથવા ભવિષ્ય માટે બચત કરી રહ્યા છે. પરંતુ સાચું કહું તો આ જવાબો ખૂબ જ અસ્પષ્ટ છે. નિવૃત્તિ કેવી દેખાશે? કયું ભવિષ્ય? જ્યારે લક્ષ્ય આંખો સામે સ્પષ્ટ ન હોય, ત્યારે મગજ તેની સાથે જોડાઈ શકતું નથી. આ જ કારણ છે કે રોકાણ એક 'કોલ્ડ એક્ટિવિટી' બની જાય છે. FD ચાલુ રહે છે કારણ કે તે હંમેશાથી થતી આવી છે. SIP એટલે ચાલુ રહે છે કારણ કે બેંક પેઈમેન્ટ સેટ છે. સમય જતાં, આ એક થાક બની જાય છે. બચત તો થઈ રહી છે, પણ શા માટે થઈ રહી છે તેનો જવાબ અંદરથી ગાયબ થઈ જાય છે.

'પર્પઝ મેપિંગ': તમારા રોકાણને નવો અર્થ આપો

'પર્પઝ મેપિંગ' એટલે તે રીત જે તમારા રોકાણને ફરીથી અર્થ આપે છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા તમે તમારા પૈસાને માત્ર જમા નથી કરતા, પરંતુ સમજો છો કે આ પૈસા તમારા જીવનમાં કયા કામ આવશે. આ પ્રક્રિયા તમારા પૈસા અને તમારા જીવન વચ્ચેના સંબંધને ફરીથી જોડે છે. અહીં 5 સરળ પગલાં છે જે તમને આ પ્રક્રિયામાં મદદ કરશે:

જીવનનું વાસ્તવિક દૃશ્ય નક્કી કરો, રકમ નહીં: નાણાકીય લક્ષ્યોને માત્ર રકમમાં ન જુઓ, પરંતુ તેને જીવનના વાસ્તવિક હેતુઓ સાથે જોડો. ઉદાહરણ તરીકે:

"હું 45 ની ઉંમર સુધીમાં શાંત શહેરમાં સ્થળાંતર કરવાની આઝાદી ઈચ્છું છું."

"જો નોકરી બદલવી પડે તો 6 મહિનાનો બ્રેક આરામથી લઈ શકું."

"ઘરમાં કોઈ મોટી મુશ્કેલી આવે તો ગભરાવું ન પડે." આ લક્ષ્યો જીવંત છે, દેખાય છે અને અનુભવાય છે, જે તમને પ્રેરિત કરશે.

દરેક લક્ષ્ય માટે રોકાણનું માળખું નક્કી કરો: તમારા દરેક લક્ષ્ય માટે અલગ-અલગ રોકાણ પદ્ધતિઓ અપનાવો. જેમ કે:

કરિયર રીસ્ટાર્ટ માટે SIP.

શોર્ટ-ટર્મ જરૂરિયાતો માટે FD.

માનસિક શાંતિ માટે ઇમરજન્સી ફંડ. આ રીતે, રોકાણ હવે માત્ર એક જૂની આદત નહીં, પરંતુ હેતુપૂર્વકનું આયોજન બની જશે. ભાવનાત્મક જોડાણ ઉમેરો: દરેક રોકાણને શાંતિ, સ્વતંત્રતા, સુરક્ષા, અથવા નિયંત્રણ જેવી ભાવના સાથે જોડો. જ્યારે રોકાણ કોઈ ભાવના આપે છે, ત્યારે પ્રેરણા ક્યારેય તૂટતી નથી. તમને તમારા લક્ષ્ય સુધી પહોંચવામાં મદદ મળે છે.

લક્ષ્યોને દૃષ્ટિગોચર બનાવો: જ્યારે તમે જોઈ શકો છો કે તમારા પૈસા તમને કેવા જીવન તરફ લઈ જઈ રહ્યા છે, ત્યારે રોકાણ પોતે જ સરળ બની જાય છે. તમારા લક્ષ્યોના ચિત્રો અથવા વિઝન બોર્ડ બનાવી શકો છો.

દર વર્ષે સમીક્ષા કરો: જીવન બદલાય છે, લક્ષ્યો બદલાય છે, તેથી તમારા રોકાણની યોજના પણ સમયાંતરે બદલવી જોઈએ. દર વર્ષે તમારી નાણાકીય યોજનાની સમીક્ષા કરો અને જરૂર મુજબ ફેરફાર કરો.

આ રીતે 'પર્પઝ મેપિંગ' દ્વારા તમે તમારા પૈસાને માત્ર બચાવશો જ નહીં, પરંતુ તેને એક જીવંત હેતુ આપશો, જે તમને સાચી નાણાકીય સંતોષ અને માનસિક શાંતિ પ્રદાન કરશે.

આ પણ વાંચો -  ભારતમાં હવે વસ્તી વધારો અટકશે! ક્યારેય નહીં પહોંચે 180 કરોડનો આંકડો, જાણકારોનો મોટો દાવો