લક્ષ્મી યોજના: લાભ લેવા માટે MP-MLAની ભલામણ કેમ જરૂરી? હાઈકોર્ટે દિલ્હી સરકાર પાસે માંગ્યો જવાબ

Lakshmi Yojana: દિલ્હી સરકારની મહત્વકાંક્ષી 'દિલ્હી લક્ષ્મી યોજના' હાલ ચર્ચાનો વિષય બની છે. આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે સ્થાનિક સાંસદ અથવા ધારાસભ્યની ભલામણ ફરજિયાત કરવાના સરકારના નિર્ણય પર દિલ્હી હાઈકોર્ટે આકરા સવાલો ઉઠાવ્યા છે. કોર્ટે સરકાર પાસે 10 દિવસની અંદર એફિડેવિટ (સોગંદનામું) દાખલ કરીને જવાબ માંગ્યો છે કે આખરે આ શરત રાખવા પાછળનો મુખ્ય હેતુ શું છે? આ કેસની આગામી સુનાવણી 17 ઓક્ટોબરના રોજ હાથ ધરવામાં આવશે.

હાઈકોર્ટે શું કહ્યું? દસ્તાવેજોથી તપાસ કેમ નહીં?

ચીફ જસ્ટિસ દેવેન્દ્ર કુમાર ઉપાધ્યાય અને જસ્ટિસ તેજસ કરિયાની બેન્ચે સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ કહ્યું કે, જો MP કે MLA ની ભલામણ માત્ર એક 'વિકલ્પ' હોત તો કોઈ વાંધો નહોતો. પરંતુ, સરકારી યોજનાનો લાભ લેવા માટે જ્યારે આને જ એકમાત્ર રસ્તો બનાવી દેવામાં આવે, તો તેનું કારણ આપવું પડશે.

કોર્ટે નોંધ્યું કે પાત્રતા ચકાસવા માટે આવકનો દાખલો, રહેઠાણનો પુરાવો અને અન્ય સરકારી દસ્તાવેજો લઈ શકાય છે. તો પછી નેતાઓની ભલામણ કેમ જરૂરી છે? કોર્ટે કડક શબ્દોમાં ટિપ્પણી કરી કે કોઈ નક્કર કારણ વિના બનાવવામાં આવેલી આવી નીતિ મનસ્વી હોઈ શકે છે.

આ મુદ્દે કોંગ્રેસના પૂર્વ કાઉન્સિલર અભિષેક દત્ત અને વર્તમાન કાઉન્સિલર વેદપાલ શીતલ ચૌધરીએ જાહેર હિતની અરજી (PIL) દાખલ કરી છે. અરજદારોનો સીધો આરોપ છે કે ગરીબ મહિલાઓને આર્થિક મદદ આપતી યોજનામાં રાજકીય નેતાઓની ભલામણ ફરજિયાત કરવી તદ્દન ખોટું છે. આ નિયમથી સાંસદો અને ધારાસભ્યોને પોતાની મરજી મુજબ ભલામણ આપવા કે અટકાવવાની ખુલ્લી છૂટ મળી જશે. જેના કારણે સરકારી સહાય રાજકીય મરજી પર નિર્ભર થઈ જશે.

દિલ્હી સરકારનો બચાવ: 6.1 લાખ મહિલાઓ જોડાઈ

કોર્ટમાં દિલ્હી સરકાર તરફથી હાજર રહેલા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ચેતન શર્માએ બચાવ કરતા કહ્યું કે, આવી વ્યવસ્થા અન્ય રાજ્યોમાં પણ લાગુ છે. તેમણે દાવો કર્યો કે આ વ્યવસ્થા પાછળ એક તાર્કિક આધાર છે. અત્યાર સુધીમાં લગભગ 6.1 લાખ લાભાર્થીઓ આ યોજના સાથે જોડાઈ ચૂક્યા છે. જોકે, હાઈકોર્ટ સરકારના આ મૌખિક જવાબથી સંતુષ્ટ ન થઈ અને લેખિતમાં સ્પષ્ટ કારણ રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો.

શું છે દિલ્હી લક્ષ્મી યોજના?

દિલ્હી લક્ષ્મી યોજના હેઠળ 21 થી 60 વર્ષની લાયક મહિલાઓને દર મહિને 2500 રૂપિયાની આર્થિક મદદ આપવામાં આવે છે. આ સહાય મેળવવા માટે પરિવારની વાર્ષિક આવક 2.5 લાખ રૂપિયાથી વધુ ન હોવી જોઈએ. આ યોજના માટેની ઓનલાઈન અરજી પ્રક્રિયા 1 ઓગસ્ટથી શરૂ કરવામાં આવી છે.

આ મહિલાઓને નહીં મળે યોજનાનો લાભ

યોજનાનો લાભ લેવા માટે સરકારે અમુક કડક નિયમો બનાવ્યા છે, જે નીચે મુજબ છે:

* પરિવારમાં કોઈ સરકારી નોકરી કરતું હોય અથવા ઇન્કમટેક્સ (આવકવેરો) ભરતું હોય તો લાભ મળશે નહીં.

* મહિલા અન્ય કોઈ પેન્શન કે સરકારી આર્થિક સહાય લેતી ન હોવી જોઈએ.

* પરિવાર પાસે ફોર-વ્હીલર (કાર) ન હોવી જોઈએ.

* પરિવારમાં 3 થી વધારે જીવિત બાળકો ન હોવા જોઈએ.

* વાર્ષિક વીજળીનો વપરાશ 2400 યુનિટથી વધુ ન હોવો જોઈએ.

* પરિવારનો કોઈપણ સભ્ય ગુનાહિત કેસનો સામનો કરતો હોય તો પાત્રતા રદ થશે.

* મહિલા, તેના માતા-પિતા અથવા પતિ ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષથી દિલ્હીના રહેવાસી હોવા જોઈએ અને તે પોતે દિલ્હીની મતદાર હોવી જરૂરી છે.

હાઈકોર્ટના કડક વલણ બાદ હવે દિલ્હી સરકારે સાબિત કરવું પડશે કે સરકારી દસ્તાવેજો હોવા છતાં MP-MLA ની ભલામણ શા માટે અનિવાર્ય છે. હવે આગામી 17 ઓક્ટોબરની સુનાવણી પર સૌની નજર રહેશે, જેમાં કોર્ટનો નિર્ણય લાખો મહિલાઓ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો - બાસમતી ચોખા વિવાદ: ઓસ્ટ્રેલિયામાં ભારતને મોટો ઝટકો, ખેડૂતોની ચિંતા વધી અને પાકિસ્તાનમાં જશ્ન