RBIનો બેંકો પર મોટો સકંજો! હવે મૂડી બચાવવા માટે નહીં કરી શકે હેરાફેરી, જાહેર કર્યા કડક નિયમો

RBI new rules 2026: ભારતીય રિઝર્વ બેંક એ દેશની બેંકો પર મોટો સકંજો કસ્યો છે. બેંકો દ્વારા પોતાની મૂડી બચાવવા માટે કરવામાં આવતી ચાલાકીને રોકવા માટે RBI એ માર્કેટ રિસ્ક અને કેપિટલ જરૂરિયાતોને લગતા નિયમોને વધુ કડક બનાવ્યા છે. આ નવા નિયમોનો મુખ્ય હેતુ બેંકિંગ સિસ્ટમમાં પારદર્શિતા લાવવાનો અને બેંકોના અસલી જોખમની સાચી તસવીર લોકો અને સરકાર સામે રજૂ કરવાનો છે.

શું છે નવો નિયમ અને કેવી રીતે થતી હતી હેરાફેરી?

અત્યાર સુધી બેંકો પોતાની મૂડીની જરૂરિયાત ઓછી દેખાડવા માટે કોઈ પણ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટને ‘ટ્રેડિંગ બુક' માંથી 'બેંકિંગ બુક' માં અથવા 'બેંકિંગ બુક' માંથી 'ટ્રેડિંગ બુક' માં શિફ્ટ કરી દેતી હતી. પરંતુ સોમવારે જાહેર કરાયેલા નવા નિર્દેશો મુજબ, હવે બેંકો માત્ર પોતાની કેપિટલ બચાવવાના હેતુથી આવી હેરાફેરી કે રી-ક્લાસિફિકેશન નહીં કરી શકે. એકદમ સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, બેંકો પોતાની સુવિધા મુજબ કેટેગરી બદલીને ઓછી મૂડી રાખવાની શોર્ટકટ ટ્રીક હવે નહીં અપનાવી શકે. આનાથી બેંકોનું જોખમ અને તેમણે કેટલી મૂડી અનામત રાખવી પડશે, તેની ગણતરી એકદમ સ્પષ્ટ અને પારદર્શક બનશે.

1 એપ્રિલ 2027થી લાગુ થશે આ નિયમો

કોના પર લાગુ પડશે? આ નિયમો દેશની તમામ કોમર્શિયલ બેંકો પર લાગુ થશે.

કોને મુક્તિ મળી છે? સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક, પેમેન્ટ બેંક અને લોકલ એરિયા બેંકને આ કડક નિયમોના દાયરામાંથી બહાર રાખવામાં આવી છે.

માર્કેટ રિસ્ક ગણવાની નવી રીત

નવા નિયમો મુજબ બેંકોએ હવે માર્કેટ રિસ્કની ગણતરી માટે 'સિમ્પ્લિફાઇડ સ્ટાન્ડર્ડાઇઝ્ડ એપ્રોચ' (SSA) અપનાવવો પડશે. આ પદ્ધતિના આધારે બેંક એ નક્કી કરશે કે બજારના જોખમને જોતા કેટલી મૂડી રિઝર્વ રાખવી જરૂરી છે. આ પગલું ભારતીય બેંકિંગ નિયમોને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના 'Basel III' ના અપડેટ થયેલા ફ્રેમવર્ક સાથે જોડવા માટે લેવામાં આવ્યું છે. RBI નું કહેવું છે કે નિયમોને સરળ રાખવાની સાથે બેંકોને તે અપનાવવામાં કોઈ તકલીફ ન પડે તેનું પણ ધ્યાન રખાયું છે.

વ્યાજદર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડના નિયમોમાં પણ મોટા ફેરફાર

વ્યાજદરનું જોખમ: RBI એ વ્યાજદરના જોખમ માટે વપરાતા સ્પેશિયલ રિસ્ક ટેબલમાં પણ ફેરફાર કર્યા છે. આ ફેરફારો બેસલ કમિટી (BCBS) ની ગાઈડલાઈન મુજબ કરવામાં આવ્યા છે, જેથી ભવિષ્યમાં જોખમને વધુ સારી રીતે સમજી શકાય.

ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ETF: ટ્રેડિંગ બુકમાં રાખવામાં આવતા ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ETF માટે પણ નિયમ બદલાયો છે. હવે બેંકો આના પર કેપિટલની ગણતરી કરતી વખતે માત્ર ફંડના નામને નહીં, પરંતુ તેમાં કરવામાં આવેલા રોકાણના અસલી જોખમને પણ ધ્યાનમાં લેશે.

RBIનો આ કડક નિર્ણય ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટરને વધુ મજબૂત અને ભવિષ્યના આર્થિક સંકટો સામે સુરક્ષિત બનાવશે. ડેટા સાથે રમત કરીને મૂડી બચાવવાની પ્રથા બંધ થવાથી ગ્રાહકો અને રોકાણકારોનો બેંકો પરનો ભરોસો વધુ મજબૂત થશે.

આ પણ વાંચો- સચિન તેંડુલકરના રોકાણવાળી Spinny લાવશે 3000 કરોડનો મેગા IPO, જાણો રોકાણકારો માટે શું છે તક?