RBIનો મોટો માસ્ટરસ્ટ્રોક: સરકારી બોન્ડ વેચીને બજારમાંથી એકસાથે ખેંચી લીધા 50,000 કરોડ, જાણો કેમ લેવાયું આ પગલું?

RBI News : ભારતીય રિઝર્વ બેંકએ દેશની બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રહેલી વધારાની રોકડને કંટ્રોલ કરવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. ગુરુવારે કેન્દ્રીય બેંકે ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન હેઠળ સરકારી જામીનગીરીઓનું વેચાણ કરીને બજારમાંથી 50,000 કરોડ એકઠા કર્યા છે. આ પ્રક્રિયામાં રોકાણકારો અને બેંકોની બોલીઓ સ્વીકારવામાં આવી છે, જેનાથી આટલી મોટી રકમ સીધી RBI પાસે જમા થઈ ગઈ છે.

કયા સરકારી બોન્ડનું થયું વેચાણ?

RBI દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ, આ હરાજીમાં અલગ-અલગ મુદતવાળા સરકારી બોન્ડ વેચવામાં આવ્યા છે, જેની વિગતો નીચે મુજબ છે.

2032 ની મુદતવાળા બોન્ડ (8.28% વ્યાજ દર): સૌથી વધુ 18,840 કરોડની બોલી સ્વીકારાઈ, જેનું કટ-ઓફ યીલ્ડ 7.0090% રહ્યું.

2029 ની મુદતવાળા બોન્ડ: 7.59% વ્યાજ દરવાળા 7,005 કરોડના અને 6.79% વ્યાજ દરવાળા 7,255 કરોડના બોન્ડ સ્વીકારાયા.

2031 ની મુદતવાળા બોન્ડ: 6.68% વ્યાજ દર ધરાવતા 3,250 કરોડના બોન્ડનું વેચાણ થયું.

RBI એ બજારમાંથી પૈસા કેમ પાછા ખેંચવા પડ્યા?

16 સપ્ટેમ્બર સુધીના આંકડા જોઈએ તો, દેશની બેંકિંગ સિસ્ટમમાં અંદાજે 7.38 લાખ કરોડની વધારાની રોકડ જમા થઈ ગઈ હતી. બજારમાં પૈસાના આ મોટા ઓવરફ્લો પાછળ મુખ્ય બે કારણો જવાબદાર હતા:

FCNR(B) ડિપોઝિટ: વિદેશી હૂંડિયામણની થાપણોમાં જંગી વધારો જોવા મળ્યો. બેંકોએ તેને RBI પાસે સ્વેપ કરીને મોટા પ્રમાણમાં રૂપિયા મેળવ્યા.

સરકારી ખર્ચ: મહિનાના અંતે સરકારી કર્મચારીઓના પગાર અને પેન્શનની ચૂકવણીને કારણે પણ બેંકિંગ સિસ્ટમમાં મોટી માત્રામાં રોકડ આવી ગઈ હતી.

નિયમ મુજબ, જો બજારમાં જરૂર કરતાં વધારે રોકડ હોય, તો મોંઘવારી વધવાનું જોખમ રહે છે. આ જોખમને કંટ્રોલ કરવા માટે જ રિઝર્વ બેંકને OMO સેલનો રસ્તો અપનાવવો પડ્યો.

આગળનો શું છે પ્લાન?

બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રોકડનું સંતુલન જાળવી રાખવા માટે રિઝર્વ બેંકે કુલ 1 લાખ કરોડના OMO વેચાણની જાહેરાત કરી છે. આ પ્રક્રિયા ત્રણ હપ્તામાં પૂરી કરવામાં આવશે.

જેમાંથી 50,000 કરોડનો પહેલો હપ્તો પૂરો થઈ ગયો છે. હવે બાકીના 25,000-25,000 કરોડના બે હપ્તા અનુક્રમે 21 સપ્ટેમ્બર અને 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ પૂરા કરવામાં આવશે.

આ પણ વાંચો-Gold Price: સોનાનો ભાવ ડબલ થઈને 3.47 લાખ રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી પહોંચી શકે છે, Jefferiesએ જણાવ્યા મોટા કારણો