કેબિનેટે ક્રિટિકલ મિનરલ કેપેક્સ માટે 2,814 કરોડ રૂપિયાની નવી સ્કીમને પણ મંજૂરી આપી છે. આ યોજના 2026-27 થી 2030-31 સુધી એટલે કે 5 વર્ષના સમયગાળામાં લાગુ કરવામાં આવશે.
Cabinet decisions 2026: કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે 4 નવેમ્બરે કેબિનેટના ત્રણ મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણયોની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયોમાં ઊર્જા ભંડારણ, ક્રિટિકલ મિનરલ અને અગ્નિવીરોની સેવા અવધિ જેવા મોટા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. ચાલો, ત્રણેય નિર્ણયોને વિગતવાર સમજીએ.
કેબિનેટે નાણાકીય વર્ષ 2027 થી 2031 દરમિયાન 92 GWh ની ગ્રિડ-સ્કેલ એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ માટે 14,500 કરોડ રૂપિયાની વાયેબિલિટી ગેપ ફંડિંગને મંજૂરી આપી છે. આ યોજના હેઠળ સ્ટોરેજ ક્ષમતાનું વિભાજન આ પ્રમાણે રહેશે:
બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ: 30 GWh
પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ્સ: 60 GWh
ઉભરતી ટેક્નોલોજી: 2 GWh
આ નિર્ણય ભારતના 2030 સુધીમાં 500 GW રિન્યુએબલ એનર્જીના મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે. સોલાર અને વિન્ડ એનર્જી જેવા સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્પન્ન થતી વીજળીને સંગ્રહિત કરવા માટે મોટા પાયે સ્ટોરેજ સિસ્ટમ અનિવાર્ય છે, અને આ યોજના તે દિશામાં મોટું પગલું છે.
2. ક્રિટિકલ મિનરલ કેપેક્સ: 2,814 કરોડની નવી યોજના
કેબિનેટે ક્રિટિકલ મિનરલ કેપેક્સ માટે 2,814 કરોડ રૂપિયાની નવી સ્કીમને પણ મંજૂરી આપી છે. આ યોજના 2026-27 થી 2030-31 સુધી એટલે કે 5 વર્ષના સમયગાળામાં લાગુ કરવામાં આવશે.
ક્રિટિકલ મિનરલ મિશન યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કાચા માલને તૈયાર ઉત્પાદનમાં રૂપાંતરિત કરવાનો છે, જેથી દેશમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રને વેગ મળે. આ પહેલથી ભારતના ક્રિટિકલ મિનરલ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવામાં મદદ મળશે. લિથિયમ, કોબાલ્ટ અને રેર અર્થ જેવા ખનીજો ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, બેટરી અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ માટે અત્યંત જરૂરી છે.
3. અગ્નિવીરોની સેવા અવધિમાં 2 વર્ષનો વધારો
ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ જનરલ એનએસ રાજા સુબ્રમણ્યમે જાહેરાત કરી કે કેન્દ્ર સરકારે અગ્નિવીરોની સેવા અવધિમાં 2 વર્ષનો વધારો કર્યો છે. હવે અગ્નિપથ યોજના હેઠળ અગ્નિવીરોનો કાર્યકાળ 4 વર્ષને બદલે 6 વર્ષનો થઈ શકે છે.
નવી વ્યવસ્થા મુજબ
25% અગ્નિવીરો મેરિટના આધારે નિયમિત સશસ્ત્ર દળોમાં સામેલ થતા રહેશે. બાકીના 75% અગ્નિવીરો ને 4 વર્ષ પછી ઘરે મોકલવાને બદલે 2 વર્ષની વધારાની સેવાની તક મળશે.6 વર્ષ પૂરા કર્યા બાદ જે અગ્નિવીરો આગળ સેવા ચાલુ રાખવા ઇચ્છે, તેમને નિશ્ચિત પસંદગી માપદંડોના આધારે સશસ્ત્ર દળોમાં સમાવિષ્ટ કરવા પર વિચાર કરાશે. CDSએ જણાવ્યું કે, 14 જૂન 2022 ના રોજ શરૂ થયેલી અગ્નિપથ યોજનાના પ્રથમ બેચની સેવા અવધિ પૂરી થવાની નજીક છે અને તેમના પ્રદર્શનનો ફીડબેક ખૂબ જ સારો રહ્યો છે.