મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધનો ભય: ભારતીય નિકાસકારોને સતાવી રહ્યો છે ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને ઇન્શ્યોરન્સનો ખર્ચ વધવાનો ડર

Indian Exporters: મિડલ ઈસ્ટમાં સ્થિતિ ફરી એકવાર વણસી રહી છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના જોઈન્ટ એટેક પછી ઈરાને પણ વળતો પ્રહાર શરૂ કરી દીધો છે. આ સૈન્ય ટકરાવના કારણે હવે ભારતીય નિકાસકારો (Exporters) ની ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ છે. તેમને ડર છે કે આ યુદ્ધના કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને ઇન્શ્યોરન્સનો ખર્ચ અચાનક વધી જશે. જો આ તણાવ લાંબો ચાલશે તો, અમેરિકા અને યુરોપ તરફ જતા માલસામાન (શિપમેન્ટ) માં મોટી અડચણ આવી શકે છે. સાથે જ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવાથી મોંઘવારીનો માર પણ સહન કરવો પડી શકે છે.

ઈરાનનો વળતો પ્રહાર અને અટવાતું ગ્લોબલ ટ્રેડિંગ

અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ ઈરાન ચૂપ નથી બેઠું. તેણે ઈઝરાયેલની સાથે સાથે મિડલ ઈસ્ટના અડધો ડઝનથી વધુ દેશો પર નિશાન સાધ્યું છે. કતાર, કુવૈત અને યુનાઈટેડ આરબ અમીરાત (UAE) માં આવેલા અમેરિકન મિલિટ્રી બેઝ પણ આ હુમલાઓના ટાર્ગેટ પર છે.

આ બધાની સીધી અસર ગ્લોબલ લોજિસ્ટિક્સ અને સપ્લાય ચેન પર પડી રહી છે. ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (FIEO) ના પ્રેસિડેન્ટ એસ.સી. રલ્હને જણાવ્યું કે, આ યુદ્ધે ગ્લોબલ ટ્રેડિંગના રસ્તાઓ બ્લોક કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

રસ્તાઓ બદલાયા: હવાઈ માર્ગો બદલવામાં આવી રહ્યા છે અને લાલ સાગર (Red Sea) તેમજ ખાડી દેશોના મુખ્ય દરિયાઇ રસ્તાઓ પર અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે.

15થી 20 દિવસનું મોડું: જો સ્વેઝ નહેરનો રસ્તો બંધ થાય, તો જહાજોને 'કેપ ઓફ ગુડ હોપ' ના લાંબા રસ્તેથી મોકલવા પડશે. આનાથી યુરોપ અને અમેરિકા પહોંચવામાં 15 થી 20 દિવસ વધારે લાગી શકે છે.

ઇન્શ્યોરન્સ મોંઘું થશે: દરિયાઈ માર્ગે જોખમ વધવાને કારણે મરીન ઇન્શ્યોરન્સનું પ્રીમિયમ વધી જશે, જેની સીધી અસર ટ્રાન્ઝેક્શન કોસ્ટ પર પડશે.

રૂપિયા પર દબાણ: લાંબા સમય સુધી આ સ્થિતિ રહેશે તો એનર્જી (ઓઈલ) ના ભાવ વધશે, જે ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ વધારશે.

એપેરલ એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલના ચેરમેન એ. શક્તિવેલે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે શિપમેન્ટમાં મોડું થવાથી પશ્ચિમી દેશોમાં માલ પહોંચાડવામાં મુશ્કેલીઓ આવશે.

ઈઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધ વખતે પણ આવું જ થયું હતું

વર્ષ 2024 માં ઈઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધ વખતે પણ લાલ સાગરના રસ્તા પર ખતરો ઊભો થયો હતો. તે સમયે પણ જહાજોને લાંબા રસ્તેથી મોકલવા પડ્યા હતા. એક લેધર એક્સપોર્ટરે જણાવ્યું કે, જો હાલનો આ વિવાદ લાંબો ચાલશે તો ફરીથી જૂની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડશે. યાદ રહે કે, 19 ઓક્ટોબર 2023 ના રોજ યમનના હૂતી વિદ્રોહીઓએ કાર્ગો જહાજો પર હુમલા શરૂ કર્યા હતા, ત્યારથી જ લાલ સાગરનો રસ્તો જોખમી બની ગયો છે.

ભારત માટે રેડ સી રૂટ કેમ આટલો મહત્ત્વનો છે?

ક્રૂડ ઓઈલની આયાત: ભારતનું 65 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ (જે ઈરાક અને સાઉદી અરેબિયાથી આવે છે) તે સ્વેઝ નહેરના રસ્તેથી જ પસાર થાય છે.

મુખ્ય ટ્રેડિંગ રૂટ: મુંબઈ, JNPT અથવા ચેન્નાઈ પોર્ટથી નીકળતા જહાજો અરબ સાગરમાંથી લાલ સાગર અને ત્યાંથી સ્વેઝ નહેર થઈને ભૂમધ્ય સાગરમાં પહોંચે છે. આ રસ્તો યુરોપ પહોંચવા માટે સૌથી ટૂંકો અને ઝડપી છે.

બાબ-અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટ: આ એક ખૂબ જ મહત્વનો રસ્તો છે જે લાલ સાગર અને હિંદ મહાસાગરને જોડે છે. યુદ્ધના કારણે આ જ જગ્યાએ સૌથી વધુ જોખમ છે.

વિકલ્પ: કેપ ઓફ ગુડ હોપનો રસ્તો

જો લાલ સાગરનો રસ્તો બંધ થાય, તો જહાજો પાસે આફ્રિકા ખંડની નીચેથી પસાર થતો 'કેપ ઓફ ગુડ હોપ' નો વિકલ્પ બચે છે. આ રસ્તો મિડલ ઈસ્ટની રાજકીય અશાંતિથી સુરક્ષિત છે, પરંતુ તે ખૂબ લાંબો અને ધીમો છે. સામાન્ય રીતે તેનો ઉપયોગ એવા બલ્ક કાર્ગો માટે થાય છે જેમાં સમયની કોઈ ઉતાવળ હોતી નથી. પરંતુ અત્યારની સ્થિતિમાં આ રસ્તે જવાથી 14 થી 20 દિવસનું વધારે અંતર કાપવું પડશે અને શિપિંગ કંપનીઓ પોતાના ભાડામાં તોતિંગ વધારો કરશે.

ટૂંકમાં કહીએ તો, મિડલ ઈસ્ટનો આ વિવાદ ભારતના વેપાર જગત માટે એક મોટો પડકાર બનીને સામે આવ્યો છે. જો વહેલી તકે આ મામલો શાંત નહીં થાય, તો ભારતીય નિકાસકારો અને સામાન્ય જનતા બંનેને મોંઘવારી અને સપ્લાય ચેનની અછતનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

આ પણ વાંચો- અમેરિકા-ઇઝરાયેલના હુમલામાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અલી ખામેનેઈનું મોત, ઈમામ રઝાની મજાર પર ધ્રુસ્કે ને ધ્રુસ્કે રડ્યા લોકો