રશિયન તેલ પર અમેરિકાના દબાણ સામે જયશંકરનો કડક જવાબ: ‘ભારત પોતાના નિર્ણયો લેવા માટે સ્વતંત્ર છે'

EAM Jaishankar Statement: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થયેલી ઐતિહાસિક ટ્રેડ ડીલ બાદ આખી દુનિયામાં એક જ ચર્ચા છે, શું ભારત હવે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરી દેશે? આ અટકળો વચ્ચે ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરે મ્યુનિક સુરક્ષા સંમેલનના મંચ પરથી દુનિયાને સ્પષ્ટ સંદેશ આપી દીધો છે. તેમણે અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોને રોકડું પરખાવતા કહ્યું છે કે ભારત પોતાની ‘રણનીતિક સ્વાયત્તતા' (Strategic Autonomy) સાથે કોઈ સમજૂતી નહીં કરે.

ભારત કોઈના દબાણમાં નહીં આવે

મ્યુનિક સુરક્ષા સંમેલનમાં એસ જયશંકરે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતની ઊર્જા અને વિદેશ નીતિના નિર્ણયો સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર હશે. તેમણે વોશિંગ્ટનને સીધો સંકેત આપ્યો કે ભારત કોઈ પણ બહારના દબાણમાં આવીને નિર્ણયો લેશે નહીં. આ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ દાવો કર્યો કે નવી ટ્રેડ ડીલ હેઠળ ભારત રશિયન તેલ નહીં ખરીદવાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક આદેશમાં પણ એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભારત રશિયન તેલને બદલે અમેરિકન ઊર્જા ઉત્પાદનોની ખરીદી વધારશે.

આ દાવાઓ પર પલટવાર કરતા જયશંકરે કહ્યું, "શું હું સ્વતંત્ર વિચાર રાખી શકું? શું હું મારા નિર્ણયો જાતે લઈ શકું? શું હું એવા નિર્ણયો લઈ શકું જે તમારી કે અન્ય કોઈની વિચારધારા સાથે મેળ ન ખાતા હોય? હા, બિલકુલ એવું બની શકે છે."

જયશંકરે તેલ કંપનીઓના નિર્ણયો પાછળનું તર્ક સમજાવતા કહ્યું કે આ નિર્ણયો સંપૂર્ણપણે વ્યાપારી હોય છે. જેમ યુરોપની કંપનીઓ તેલની ઉપલબ્ધતા, કિંમત અને જોખમ જોઈને ખરીદી કરે છે, તેમ ભારતીય કંપનીઓ પણ પોતાના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને જ નિર્ણય લેશે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે દુનિયા હવે 2022 કે 2023 ના સમયમાં નથી જીવી રહી. હવે સંજોગો બદલાયા છે અને દરેક દેશ પોતાની સુવિધા અનુસાર નિર્ણયો લઈ રહ્યો છે.

રશિયન તેલની આયાતમાં ઘટાડો: આંકડા શું કહે છે?

જોકે, ભારત સરકારે સત્તાવાર રીતે રશિયન તેલ બંધ કરવાની કોઈ જાહેરાત કરી નથી, પરંતુ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે આયાતમાં ઘટાડો થયો છે. 'કેપ્લર' (Kpler) ના ડેટા મુજબ:

* રશિયન તેલની આયાત 3 વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી છે.

* જૂન 2025 માં ભારતની આયાત 20.9 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ હતી.

* જાન્યુઆરી 2026 માં આ આંકડો ઘટીને 11.6 લાખ બેરલ થઈ ગયો છે.

આ ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય કારણ કોઈ રાજકીય દબાણ નહીં, પરંતુ કિંમતોમાં વધઘટ અને પ્રતિબંધોના જોખમો હોવાનું માનવામાં આવે છે.

BRICS અને યુરોપ સાથે સંતુલન

જયશંકરે માત્ર અમેરિકાને જ જવાબ નથી આપ્યો, પરંતુ યુરોપિયન યુનિયન સાથે મુક્ત વ્યાપાર સમજૂતી (FTA) અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા પર પણ ભાર મૂક્યો છે. આ વર્ષે ભારત BRICS નું અધ્યક્ષપદ સંભાળી રહ્યું છે, જેને લઈને પશ્ચિમી દેશોમાં થોડી ચિંતા છે. તેમ છતાં, જર્મન વિદેશ મંત્રીએ સ્વીકાર્યું છે કે યુરોપે ભારત અને બ્રાઝિલ જેવા દેશો સાથે સંબંધો વધુ મજબૂત કરવા જોઈએ, ભલે ત્યાં રશિયા અને ચીનની હાજરી હોય.

આ પણ વાંચો- સરકારી તિજોરીમાંથી 1.29 લાખ કરોડનું સોનું ગાયબ? RBIના આંકડાએ મચાવી ખળભળાટ, જાણો ફોરેક્સ રિઝર્વની તાજી સ્થિતિ