US-Iran War: ટ્રમ્પે આપ્યું મોટું અપડેટ, શું હવે અટકશે યુદ્ધ? જાણો અમેરિકાનો 'સીઝફાયર' અંગેનો માસ્ટરપ્લાન

છેલ્લા 2 અઠવાડિયાથી વધુ સમયથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ભીષણ યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આ લોહીયાળ જંગને રોકવા માટે સતત પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. કતાર, ઓમાન, ઈજિપ્ત અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો વોશિંગ્ટન અને તેહરાનને વાતચીતના ટેબલ પર લાવવા માટે મધ્યસ્થી કરી રહ્યા છે. આ દેશોએ 10 દિવસના કામચલાઉ યુદ્ધવિરામનો પ્રસ્તાવ પણ તૈયાર કર્યો છે.

પરંતુ, આ બધા જ પ્રયાસો વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હાલમાં યુદ્ધ પર 'પોઝ' બટન દબાવવાના કોઈ મૂડમાં નથી. Axios ના રિપોર્ટ અનુસાર, ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે અત્યારે યુદ્ધ એવા વળાંક પર નથી પહોંચ્યું જ્યાં સૈન્ય દબાણ કરતા વાટાઘાટોથી અમેરિકાને કોઈ સારી ડીલ મળી શકે. આવો સમજીએ કે અમેરિકા સીઝફાયરના પ્રસ્તાવથી કેમ પાછળ હટી રહ્યું છે અને તેનો અસલી પ્લાન શું છે.

શું છે 10 દિવસના સીઝફાયરનો પ્રસ્તાવ?

મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ જાળવી રાખવા માટે 4 દેશો દ્વારા એક ખાસ પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તાત્કાલિક અસરથી 10 દિવસનું કામચલાઉ સીઝફાયર લાગુ કરવામાં આવે. આ યુદ્ધવિરામ દરમિયાન જહાજોની અવરજવર માટે 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' ને ફરીથી ખોલવા પર સીધી વાતચીત થાય. જો 10 દિવસની શાંતિ સફળ રહે, તો રાજકીય અને સુરક્ષા માળખા પર આગળની ચર્ચા કરવામાં આવે.કતાર, ઓમાન, ઈજિપ્ત અને પાકિસ્તાન બંને દેશો વચ્ચેના મતભેદો દૂર કરવા માટે સતત વાતચીત ચાલુ રાખશે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કેમ ફગાવી રહ્યા છે પ્રસ્તાવ?

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા સીઝફાયર પર તાત્કાલિક મહોર ન મારવા પાછળ 2 મોટા રણનીતિક કારણો છે:

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ અને સોદાબાજી

અમેરિકાના ભીષણ હુમલાઓ છતાં ઈરાને હજુ સુધી 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' ખોલ્યું નથી. આ એવો દરિયાઈ માર્ગ છે જ્યાંથી દુનિયાનું 20% કાચું તેલ પસાર થાય છે. અમેરિકાનું માનવું છે કે ઈરાન પર સૈન્ય દબાણ ચાલુ રાખવાથી જ અમેરિકાને સોદાબાજીમાં મોટો ફાયદો થશે.

અમેરિકન સૈનિકોના મોતનો બદલો

હાલમાં જ જોર્ડનમાં થયેલા ઈરાની મિસાઈલ હુમલામાં 2 અમેરિકન સૈનિકો શહીદ થયા હતા. આ ઘટના બાદ વોશિંગ્ટનનું વલણ અત્યંત આક્રમક બન્યું છે. અમેરિકા હવે યુદ્ધ રોકવાને બદલે જવાબી કાર્યવાહી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે અને તે કોઈ પણ ભોગે પોતાને નબળું પાડીને વાતચીત કરવા માંગતું નથી.

આ 4 દેશો જ કેમ કરી રહ્યા છે મધ્યસ્થી?

ઓમાન: વર્ષોથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક ગુપ્ત બેકચેનલ તરીકે કામ કરે છે.

કતાર: કતારમાં અમેરિકાનો મધ્ય પૂર્વનો સૌથી મોટો સૈન્ય બેઝ છે, સાથે જ ઈરાન સાથે પણ તેના સારા સંબંધો છે.

ઈજિપ્ત: અરબ દેશોમાં ઈજિપ્ત મોટું કદ ધરાવે છે અને તે યુદ્ધને ફેલાતું રોકવા સક્રિય છે.

પાકિસ્તાન: પાકિસ્તાનની સરહદ ઈરાન સાથે જોડાયેલી છે અને અમેરિકા સાથે પણ તેના સંબંધો છે. પાકિસ્તાન ડરેલું છે કે જો યુદ્ધ વધશે તો તેના પોતાના દેશમાં અસ્થિરતા આવી શકે છે.

દુનિયા પર શું અસર પડશે?

આ યુદ્ધવિરામ માત્ર બે દેશો પૂરતો સીમિત નથી. તેની સીધી અસર ગ્લોબલ ઈકોનોમી પર પડી રહી છે. 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' બંધ હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની સપ્લાય ચેન ખોરવાઈ ગઈ છે. જો આ દરિયાઈ માર્ગ જલ્દી નહીં ખુલે, તો ભારત જેવા દેશો માટે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટો ભડકો થવો નક્કી છે, જે સામાન્ય જનતા પર સીધો આર્થિક બોજ વધારશે.