Work Life Balance: ઘર અને ઓફિસના ટેન્શનથી બગડી રહી છે તબિયત? તો આ રીતે રહો સ્ટ્રેસ ફ્રી, જાણો સચોટ ઉપાયો

Stress Management Tips: આજકાલની ભાગદોડ ભરી જિંદગીમાં કામનું દબાણ અને ઘરની જવાબદારીઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું મુશ્કેલ બની ગયું છે. આ વર્ક-લાઈફ બેલેન્સ બગડવાને કારણે સીધી અસર આપણી સેહત પર પડે છે. જીવનમાં આવતા અચાનક બદલાવ, જેમ કે નોકરીમાં ફેરફાર, કૌટુંબિક સમસ્યાઓ કે સમાજ અને સ્વાસ્થ્યમાં આવતા પરિવર્તનો તણાવનું મુખ્ય કારણ બને છે.

મેડિકલ રિસર્ચ અનુસાર, જો તણાવ સતત રહે તો તે ગંભીર બીમારીઓનું રૂપ લઈ શકે છે. જેમાં માથાનો દુખાવો, પેટ ખરાબ થવું, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, છાતીમાં દુખાવો અને અનિદ્રા જેવી સમસ્યાઓ સામાન્ય છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું દરેક પ્રકારનો તણાવ ખરાબ છે? જવાબ છે - ના. થોડો તણાવ આપણને એલર્ટ રાખે છે, જેમ કે પરીક્ષા સમયે થતું ટેન્શન વિદ્યાર્થીને વધુ વાંચવા માટે પ્રેરિત કરે છે. પરંતુ જ્યારે આ ચિંતા તમારી ઊંઘ હરામ કરી દે, ત્યારે ચેતવાની જરૂર છે.

તણાવના પ્રકાર અને તેના ઉપાયો

જીવનમાં તણાવના અનેક કારણો હોઈ શકે છે. કોઈની સાથે સરખામણી કરવી કે બજેટ બહારનું ઘર ખરીદવાની જીદ પણ તણાવ વધારે છે. ચાલો તણાવના પ્રકારો અને તેના નિવારણ વિશે જાણીએ.

આ પ્રકારનો તણાવ પરીક્ષા કે મુસાફરી જેવી ઘટનાઓને કારણે થાય છે, જે થોડા કલાકો કે દિવસોમાં જતો રહે છે.

* લક્ષણો: ઊંઘમાં ખલેલ, વધુ તરસ લાગવી, ભૂખ ન લાગવી કે વધુ લાગવી.

* ઉપાય: આ માટે કોઈ દવાની જરૂર નથી. બસ 10 મિનિટ આંખો બંધ કરીને રિલેક્સ કરો. મનપસંદ સંગીત સાંભળો, તમારા શોખ પૂરા કરો અથવા પાલતુ પ્રાણીઓ (Pets) સાથે રમો.

2. લાંબા ગાળાનો તણાવ (Long Term Stress):

આ તણાવ નોકરી છૂટી જવી, ધંધામાં નુકસાન કે લાંબી બીમારીને કારણે હોઈ શકે છે.

* લક્ષણો: નશો કરવાની ઈચ્છા થવી, વાત-વાતમાં ગુસ્સો આવવો અને ચીડિયાપણું.

* ઉપાય: સૌથી પહેલા તમારા સંપર્કો વધારો. જો નોકરી ગઈ હોય તો મિત્રો અને સગાં-સંબંધીઓને જાણ કરો. જરૂર પડે તો એક પોસ્ટ નીચી નોકરી પણ સ્વીકારી લો. ડાયાબિટીસ કે બીપી જેવી લાઈફસ્ટાઈલ બીમારી હોય તો ડોક્ટરની સલાહ લો અને દિનચર્યા સુધારો. "મને જ આવું કેમ થયું?" એમ વિચારીને દુઃખી થવાને બદલે ઉકેલ લાવવા પર ધ્યાન આપો.

3. ગંભીર બીમારીને કારણે તણાવ:

લિવર કે કિડની જેવી ગંભીર બીમારીઓ પણ માનસિક તણાવ વધારે છે.

* લક્ષણો: ઊંઘ ગાયબ થઈ જવી, કોઈ એક જ ઘટના કે વ્યક્તિ વિશે કલાકો સુધી વિચાર્યા કરવું.

* ઉપાય: આમાં બીમારીનો યોગ્ય ઈલાજ જ એકમાત્ર રસ્તો છે. પોતાની જાતને દોષ ન આપો. દરરોજ 10 થી 15 મિનિટ મેડિટેશન અને 15 થી 20 મિનિટ યોગ (ખાસ કરીને પ્રાણાયામ અને અનુલોમ-વિલોમ) કરો. સાથે જ રોજ 30 થી 35 મિનિટ વોકિંગ કરવું ખૂબ ફાયદાકારક છે.

બાળકોમાં વધતો તણાવ: કારણો અને ઉપાય

માત્ર મોટા લોકો જ નહીં, બાળકો પણ તણાવનો શિકાર બની રહ્યા છે. સ્કૂલમાં શિક્ષકનો ઠપકો, હોમવર્ક બાકી હોવું, માતા-પિતાના ઝઘડા, અથવા ભાઈ-બહેન સાથે સરખામણી બાળકોને તણાવમાં લાવી શકે છે.

* લક્ષણો: બાળક સ્કૂલે જવાની ના પાડે, મૂડ ઓફ રહે, માતા-પિતાના સવાલોના જવાબ ન આપે, ગુસ્સામાં તોડફોડ કરે અથવા ડરીને ચૂપ થઈ જાય.

* ઉપાય: જો લક્ષણો 1-2 દિવસમાં દૂર ન થાય તો બાળકની સાથે મિત્ર બનીને વાત કરો. ઘરનું વાતાવરણ શાંત અને પ્રેમભર્યું રાખો. તેમને સમજાવો કે આ ઉંમર રમવા-કૂદવાની છે, ચિંતા કરવાની નહીં. જો સમસ્યા ગંભીર લાગે તો સાયકોલોજિસ્ટની મદદ લેવી જોઈએ.

તણાવ દૂર કરવાના અકસીર નુસખા

તણાવ ઘટાડવા માટે દવા કરતા જીવનશૈલીમાં ફેરફાર વધુ કારગર છે. મ્યુઝિક અને ડાન્સ તણાવ ભગાડવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે. જો ગાર્ડનિંગનો શોખ હોય તો તે પૂરો કરો, તેનાથી મન શાંત થાય છે. સવારની તાજી હવા, 15 મિનિટનો યોગ અને 30 મિનિટની કસરત તમારા મૂડને ફ્રેશ રાખવામાં અને તણાવથી દૂર રાખવામાં જાદુઈ કામ કરે છે.

આ પણ વાંચો- India-US Trade Deal: રશિયન તેલ બંધ કરવું ભારત માટે સરળ નથી! મોંઘવારીનું સંકટ? Moody's એ આપી ચેતવણી