ચૂંટણીમાં ‘મફતની રેવડી' આપતા નેતાઓ સાવધાન! SBIની ચેતવણી; મફતની ભેટ નહિ, રોજગારી આપવા પર ધ્યાન આપો

Freebie culture: ચૂંટણીનો સમય આવે એટલે રાજકીય પક્ષો મતદારોને આકર્ષવા માટે મફતની ભેટ (Freebies) અને બેંક ખાતામાં સીધા રોકડ નાખવાના વાયદાઓનો વરસાદ કરી દે છે. પણ શું તમે જાણો છો કે આ ‘મફતની રેવડી' દેશના અર્થતંત્રને ધીમે ધીમે ખોખલું કરી રહી છે? દેશની સૌથી મોટી બેંક સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટમાં આ અંગે લાલ બત્તી ધરવામાં આવી છે અને તેને દેશના વિકાસ માટે ચિંતાનો વિષય ગણાવ્યો છે.

રાજ્યની તિજોરી પર કેટલો પડે છે બોજ?

SBIના રિસર્ચ રિપોર્ટ મુજબ, ચૂંટણી જીતવા માટે અપાતી મફત યોજનાઓ પાછળ રાજ્યોના જીએસડીપી (GSDP) ના 0.1%થી લઈને 2.7% જેટલો જંગી ખર્ચ થઈ જાય છે. જો આંકડાની ભાષામાં સમજીએ તો, આ ખર્ચ રાજ્યોની પોતાની કુલ કમાણીના (મહેસૂલી આવક) લગભગ 5%થી 10% જેટલો હોય છે.

રિપોર્ટમાં એક મહત્વની સલાહ આપવામાં આવી છે કે આવી મફત યોજનાઓ પર થતા ખર્ચની એક ચોક્કસ લિમિટ (GSDP ના અમુક ટકા) નક્કી થવી જોઈએ. જો આમ નહિ થાય તો ભવિષ્યમાં શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્ય જેવી ખરેખર જરૂરી કલ્યાણકારી યોજનાઓ માટે બજેટની અછત સર્જાશે.

આ ‘રેવડી કલ્ચર' સામે માત્ર આર્થિક નિષ્ણાતો જ નહીં, પણ દેશની સુપ્રીમ કોર્ટ પણ પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી ચૂકી છે. કોર્ટે એકદમ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે, સરકારે લોકોને મફતની વસ્તુઓ કે રોકડ વહેંચવાને બદલે રોજગારીની નવી તકો ઊભી કરવી જોઈએ. જેથી સામાન્ય નાગરિક કોઈની દયા પર નહિ, પણ પૂરા આત્મસન્માન સાથે પોતાનું જીવન જીવી શકે.

કોર્ટે એવો ગંભીર સવાલ પણ ઉઠાવ્યો હતો કે શું આપણે સક્ષમ લોકો અને ખરેખર જરૂરિયાતમંદ (હાંસિયામાં ધકેલાયેલા) લોકો વચ્ચેનો તફાવત ભૂલી ગયા છીએ? જો કોઈ પણ જાતના ભેદભાવ વગર બધાને મફત આપવામાં આવે, તો તે માત્ર એક 'તુષ્ટિકરણની નીતિ' બની જશે, જે આખરે દેશના વિકાસને રોકવાનું જ કામ કરશે.

મફત યોજનાઓ અને મહિલા મતદારોનું ગણિત

SBIના રિપોર્ટમાં એક ખૂબ જ રસપ્રદ ડેટા પણ સામે આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે રાજકીય પક્ષો કેમ આ યોજનાઓ પાછળ દોડે છે. જે રાજ્યોમાં મહિલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ખાસ યોજનાઓ (જેમ કે લાડલી બહેના યોજના) ચાલી રહી છે, ત્યાં મહિલા મતદારોની સંખ્યામાં જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આંકડા મુજબ, આવી યોજનાઓ ધરાવતા 19 રાજ્યોમાં વર્ષ 2024 માં મહિલા મતદારોની ભાગીદારીમાં સરેરાશ 7.8 લાખનો મોટો વધારો નોંધાયો છે. બીજી તરફ, જે રાજ્યોમાં આવી કોઈ યોજનાઓ નથી, ત્યાં આ આંકડો માત્ર 2.5 લાખ સુધી જ સીમિત રહ્યો છે.

મફતની હોડ દેશને ક્યાં લઈ જશે?

એક કલ્યાણકારી રાજ્ય તરીકે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને મદદ કરવી એ કોઈ પણ સરકારની પ્રાથમિક ફરજ છે. તેમાં કોઈ બેમત નથી. પણ વોટ બેંક માટે ચાલતી આ ‘મફતની હોડ' માં રાજ્યો પોતાની આર્થિક સ્થિતિને જ જોખમમાં મૂકી દે તે દેશ માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે આગામી સેમિ ફાઇનલ સમાન ચૂંટણીઓમાં રાજકીય પક્ષો આર્થિક શિસ્ત જાળવશે કે પછી સત્તા મેળવવા માટે મફતની લહાણી ચાલુ જ રાખશે!

આ પણ વાંચો- ગ્લોબલ માર્કેટ: વોલ સ્ટ્રીટ પર ભારે દબાણ, ઓક્ટોબર પછીનું સૌથી મોટું વીકલી સેલ-ઓફ; જાણો કડાકાના 5 મોટા કારણો