Supreme Court of India: ‘નેતાઓ એકબીજાનું માન જાળવે અને દેશમાં ભાઈચારો વધારે’, હેટ સ્પીચ મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટની મોટી ટકોર

Supreme Court of India: દેશમાં ચૂંટણીનો માહોલ હોય કે સામાન્ય દિવસો, નેતાઓ દ્વારા અપાતા વિવાદાસ્પદ નિવેદનો અને ‘હેટ સ્પીચ’ (Hate Speech) હવે સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. ઘણીવાર આવા ભાષણોને કારણે સામાજિક વાતાવરણ ડહોળાય છે. આ ગંભીર મુદ્દો હવે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પહોંચ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે હેટ સ્પીચ મુદ્દે સુનાવણી દરમિયાન એક મહત્વની અને સૂચક ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે રાજકારણીઓએ ચૂંટણી લડતી વખતે એકબીજાનું માન જાળવવું જોઈએ અને દેશમાં ભાઈચારો વધે તેવા પ્રયાસો કરવા જોઈએ.

સુપ્રીમ કોર્ટની સ્પષ્ટ સલાહ: ભાઈચારો અને બંધારણનું પાલન જરૂરી

આસામના મુખ્યમંત્રી હેમંતા બિસ્વા સર્મા દ્વારા આપવામાં આવેલા કથિત હેટ સ્પીચના નિવેદનોને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ સુનાવણી દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગ્ચીની બેંચે મૌખિક ટકોર કરી હતી.

કોર્ટે કહ્યું હતું કે રાજકીય પક્ષો અને નેતાઓએ એ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે તેમના શબ્દો અને વર્તનથી દેશમાં ભાઈચારો વધે. માત્ર ચૂંટણી જીતવા માટે મર્યાદા વટાવવી યોગ્ય નથી. નેતાઓએ બંધારણીય મૂલ્યોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે.

સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ નાગરત્નાએ વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલને એક વિચારવા જેવો સવાલ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે, "કોઈ પણ વ્યક્તિ બોલે તે પહેલાં તેના મનમાં વિચાર આવે છે. આપણે ભાષણ પર તો રોક લગાવી શકીએ, પણ કોઈના મનમાં ઉદ્ભવતા વિચારોને કેવી રીતે કંટ્રોલ કરી શકાય?"

તેમણે ચિંતા વ્યક્ત કરતા ઉમેર્યું કે જો આપણે હેટ સ્પીચ રોકવા માટે ગાઈડલાઈન જાહેર પણ કરી દઈએ, તો શું તેની ગેરંટી છે કે તેનું યોગ્ય રીતે પાલન થશે? આ સવાલ રાજકારણમાં વધી રહેલી કડવાશ સામે લાલ બત્તી સમાન છે.

અરજીમાં વ્યક્તિગત ટાર્ગેટ હોવાથી કોર્ટની ના

વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે નેતાઓ દ્વારા અપાતી હેટ સ્પીચ હવે ‘ટોક્સિક’ એટલે કે ઝેરી બની રહી છે અને તેના પર લગામ લગાવવી જરૂરી છે. જોકે, આ અરજીમાં ખાસ કરીને આસામના મુખ્યમંત્રીના ભાષણનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ બાબતે મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે ટકોર કરી હતી કે આ અરજી કોઈ વ્યાપક સમસ્યાના ઉકેલ માટે નહીં, પણ કોઈ એક વ્યક્તિને ટાર્ગેટ કરવા માટે કરવામાં આવી હોય તેવું લાગે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે હાલ પૂરતી હેટ સ્પીચ માટે ગાઈડલાઈન જાહેર કરવાની માગણી ફગાવી દીધી હતી. જોકે, કોર્ટે અરજદારોને છૂટ આપી છે કે તેઓ વ્યક્તિગત ઉલ્લેખો હટાવીને, કેટલાક સુધારા સાથે નવેસરથી અરજી દાખલ કરી શકે છે.

આગળ શું થશે?

કપિલ સિબ્બલ અરજીમાંથી વ્યક્તિગત નામો હટાવવા તૈયાર થયા બાદ, કોર્ટે હવે આ સમગ્ર મામલે નવી અરજી સાથે 2 અઠવાડિયા બાદ સુનાવણી કરવાનું નક્કી કર્યું છે. આ સુનાવણી પરથી એ સ્પષ્ટ છે કે કોર્ટ હેટ સ્પીચના મુદ્દાને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે, પણ તે કોઈ એક નેતા પૂરતી સીમિત રહેવા માગતી નથી.

આ પણ વાંચો- J&K Statehood: જમ્મુ-કાશ્મીરને ફરી મળશે રાજ્યનો દરજ્જો? મોદી સરકારના મંત્રીએ આપ્યા મોટા સંકેત