US-Iran Peace Deal: 300 અરબ ડોલરનું ફંડ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલશે, જાણો અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે થયેલા કરારના 14 મુખ્ય મુદ્દા

US-Iran Peace Deal: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધનો આખરે અંત આવ્યો છે. ફ્રાન્સના એવિયન-લેસ-બેન્સમાં આયોજિત G7 સમિટ દરમિયાન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક બહુપ્રતિક્ષિત શાંતિ કરાર પર સત્તાવાર રીતે સહી કરી છે. વ્હાઇટ હાઉસના એક અધિકારીએ આ વાતની પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું કે આ ઐતિહાસિક કરાર હવે લાગુ થઈ ગયો છે.

ઘણા સપ્તાહોથી ચાલી રહેલી અટકળો બાદ બંને દેશો વચ્ચે 14 મુદ્દાનો એક મુસદ્દો જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. જોકે આ કોઈ અંતિમ શાંતિ સંધિ નથી. બંને દેશો વચ્ચે ભવિષ્યમાં કાયમી શાંતિ સ્થાપવા માટેનો આ એક ખૂબ જ મજબૂત રોડમેપ છે. આ કરારની પહેલી શરત મુજબ જ બંને દેશો વચ્ચે તાત્કાલિક ધોરણે યુદ્ધવિરામ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે અને એકબીજા સામે સૈન્ય કાર્યવાહી ન કરવાનું નક્કી થયું છે.

હોર્મુઝ જળડમરુમધ્ય અને આર્થિક સહાય

આ કરારનો સૌથી મોટો હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી સંપૂર્ણપણે ખોલવા અંગેનો છે. ઈરાને દુનિયાના આ સૌથી મહત્વના સમુદ્રી માર્ગ પર કોમર્શિયલ જહાજોની અવરજવર શરૂ કરવાનું વચન આપ્યું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલાથી ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટમાં ફરીથી સ્થિરતા આવશે અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પરનું દબાણ પણ ઓછું થશે. સાથે જ અમેરિકાએ યુદ્ધ દરમિયાન લગાવેલી પોતાની નૌકા નાકાબંધી હટાવવાની તૈયારી બતાવી છે.

પરમાણુ પ્રોગ્રામ પર મોટી શરતો

આ ડીલમાં પરમાણુ હથિયારો વિશે પણ કડક જોગવાઈઓ રાખવામાં આવી છે. ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર બનાવશે નહીં. પોતાના અત્યારના એનરિચ્ડ યુરેનિયમના ભંડારને તે ઇન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (IAEA) ની દેખરેખ હેઠળ ડાઉન બ્લેન્ડ કરશે. આનો સીધો અર્થ એ કે યુરેનિયમનું સ્તર એટલું ઘટાડી દેવાશે કે તેનો ઉપયોગ હથિયાર બનાવવા માટે ન થઈ શકે પરંતુ સામાન્ય નાગરિક કામો માટે તે ઉપયોગી રહે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ડીલના 14 મુખ્ય મુદ્દાઓ

તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ લાગુ થશે જે લેબનોન સહિતના તમામ સંઘર્ષ વિસ્તારોમાં માન્ય રહેશે.

બંને દેશો એકબીજાની રાજકીય સ્વતંત્રતા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું સંપૂર્ણ સન્માન કરશે.

અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી ઈરાન વિરુદ્ધની નૌકા નાકાબંધી અને સૈન્ય જમાવડો પાછો ખેંચશે.

ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજોની અવરજવર વિના કોઈ અડચણે ફરી શરૂ કરવા દેશે.

અમેરિકા 300 અરબ ડોલરના ઈરાન પુનર્નિર્માણ ફંડને મંજૂરી આપશે.

ઈરાન પર લાગેલા તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો અમેરિકા ધીમે ધીમે હટાવવાનું શરૂ કરશે.

ઈરાને ખાતરી આપી છે કે તે ક્યારેય પણ પરમાણુ હથિયાર વિકસાવશે નહીં.

ઈરાન પોતાના સમૃદ્ધ યુરેનિયમને IAEA ની નજર હેઠળ ડાઉન બ્લેન્ડ કરશે જેથી તે હથિયાર બનાવવા લાયક ન રહે.

આગામી 60 દિવસો સુધી બંનેમાંથી કોઈ દેશ તણાવ વધારશે નહીં કે કોઈ નવા પ્રતિબંધ લગાવશે નહીં.

અમેરિકા પ્રતિબંધોમાં થોડી છૂટ આપશે જેથી ઈરાન પોતાના તેલની નિકાસ અને બેંકિંગ વ્યવહારો ફરી શરૂ કરી શકે.

વિદેશોમાં ફસાયેલી ઈરાનની જમા સંપત્તિઓ પરથી રોક હટાવવામાં આવશે.

આ કરારનું બરાબર પાલન થાય તેના માટે એક સંયુક્ત દેખરેખ સમિતિ બનાવવામાં આવશે.

કેટલાક બાકી રહેલા વિવાદિત મુદ્દાઓ પર આગળ વાતચીત ચાલુ રહેશે.

ફાઇનલ ડીલને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા આપવામાં આવશે.

બંને દેશો વચ્ચેનો આ ઐતિહાસિક કરાર આવનારા સમયમાં પશ્ચિમ એશિયા સહિત આખી દુનિયાના રાજકીય અને આર્થિક સમીકરણો બદલી શકે છે. બાકી રહેલા મુદ્દાઓ પર આગળ થનારી વાતચીત પર સૌની નજર રહેશે.