વાયુસેના હોય કે નૌસેના, ભારતની સામે પાકિસ્તાન કોઈ પણ ભોગે નહીં ટકી શકે, પરંતુ આ ચાર ક્ષેત્રોમાં પાકિસ્તાન આગળ
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના વર્તમાન તણાવએ બંને દેશોની સૈન્ય શક્તિની તુલનાને ફરી ચર્ચામાં લાવી છે. ભારત મોટાભાગના સૈન્ય ક્ષેત્રોમાં આગળ હોવા છતાં, પાકિસ્તાનની ચોક્કસ ક્ષમતાઓ તેને થોડો ફાયદો આપે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આ પરિસ્થિતિ પર ચાંપતી નજર રાખી રહ્યા છે, અને બંને દેશોને સંયમ રાખવા અપીલ કરી રહ્યા છે.
જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો ફરી એકવાર તણાવપૂર્ણ બન્યા છે.
Most Powerful Army: જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો ફરી એકવાર તણાવપૂર્ણ બન્યા છે. ભારતે પાકિસ્તાન સામે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરવા સહિત અનેક કડક પગલાં લીધાં છે, જ્યારે પાકિસ્તાને પણ ભારતને કડક જવાબ આપવાના દાવા કર્યા છે. એવી અટકળો પણ ચાલી રહી છે કે ભારત પાકિસ્તાન સાથેનો 2021નો સીઝફાયર કરાર ખતમ કરવાનું વિચારી રહ્યું છે, જોકે આ અંગે હજુ સત્તાવાર રીતે કંઈ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. આ તણાવની વચ્ચે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે બંને દેશો વચ્ચેની પરિસ્થિતિ પર “ખૂબ નજીકથી અને ચિંતા સાથે” નજર રાખવાની વાત કહી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રની ચિંતા
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, ભારતના ટોચના નેતાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાની તીવ્ર નિંદા કરી છે, જેમાં 27 લોકોના મોત થયા હતા. સંયુક્ત રાષ્ટ્રે જણાવ્યું કે નાગરિકોને નિશાન બનાવવું સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય છે અને તેને કોઈપણ સંજોગોમાં ન્યાયી ઠેરવી શકાય નહીં. ગુટેરેસના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે મહાસચિવ બંને દેશોની સરકારોને મહત્તમ સંયમ રાખવા અને પરિસ્થિતિને વધુ વણસે નહીં તે સુનિશ્ચિત કરવા અપીલ કરે છે.
ભારત અને પાકિસ્તાનની સૈન્ય શક્તિની તુલના
ગ્લોબલ ફાયરપાવર ઈન્ડેક્સ 2025 અનુસાર, ભારત અને પાકિસ્તાનની સૈન્ય શક્તિની તુલના નીચે મુજબ છે:
મેનપાવર
વિગતો
ભારત
પાકિસ્તાન
ઉપલબ્ધ માનવબળ
66,22,90,229
10,85,16,336
સેવા માટે યોગ્ય
52,27,86,598
8,58,03,614
સક્રિય સૈનિકો
14,55,550
6,54,000
રિઝર્વ સૈનિકો
11,55,000
5,50,000
અર્ધલશ્કરી દળો
25,27,000
5,00,000
ભારત માનવબળની દૃષ્ટિએ પાકિસ્તાનથી ઘણું આગળ છે, જેમાં સક્રિય અને રિઝર્વ સૈનિકોની સંખ્યા પણ નોંધપાત્ર રીતે વધુ છે.
વાયુસેના
વિગતો
ભારત
પાકિસ્તાન
કુલ વિમાન
2,229
1,399
લડાકૂ વિમાન
513
328
ડેડિકેટેડ અટેક
130
90
ટ્રાન્સપોર્ટ
270
64
ટ્રેનર્સ
351
565
સ્પેશિયલ મિશન
74
27
એરિયલ ટેન્કર્સ
6
4
હેલિકોપ્ટર
899
373
અટેક હેલિકોપ્ટર
80
57
ભારતીય વાયુસેના સંખ્યા અને તકનીકી રીતે પાકિસ્તાનથી ઘણી આગળ છે, પરંતુ પાકિસ્તાન પાસે ટ્રેનર વિમાનોની સંખ્યા વધુ છે, જે તેને પાયલટ તાલીમમાં થોડો ફાયદો આપે છે.
થલસેના
વિગતો
ભારત
પાકિસ્તાન
ટેન્ક
4,201
2,627
આર્મર્ડ વાહનો
1,48,594
17,516
સેલ્ફ-પ્રોપેલ્ડ આર્ટિલરી
100
662
ટોવ્ડ આર્ટિલરી
3,975
2,629
મોબાઈલ રોકેટ પ્રોજેક્ટર્સ
264
600
ભારત ટેન્ક અને આર્મર્ડ વાહનોની દૃષ્ટિએ આગળ છે, પરંતુ પાકિસ્તાન પાસે સેલ્ફ-પ્રોપેલ્ડ આર્ટિલરી અને મોબાઈલ રોકેટ પ્રોજેક્ટર્સની સંખ્યા વધુ છે, જે તેને ઝડપી હુમલાની ક્ષમતામાં ફાયદો આપે છે.
નૌસેના
વિગતો
ભારત
પાકિસ્તાન
ફ્લીટ
293
121
એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ
2
0
પનડુબ્બી
18
8
ડેસ્ટ્રોયર્સ
13
0
ફ્રિગેટ્સ
14
9
કોર્વેટ
18
9
ગસ્તી નૌકાઓ
135
69
માઈન વોરફેર
0
3
ભારતીય નૌસેના એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ, ડેસ્ટ્રોયર્સ અને પનડુબ્બીઓની દૃષ્ટિએ પાકિસ્તાનથી ઘણી આગળ છે. જોકે, પાકિસ્તાન પાસે માઈન વોરફેરની ક્ષમતા છે, જે ભારત પાસે નથી.
લોજિસ્ટિક્સ
ભારત લોજિસ્ટિક્સની દૃષ્ટિએ પણ પાકિસ્તાનથી ઘણું આગળ છે, જેમાં એરપોર્ટ્સ, બંદરો અને શ્રમબળનો સમાવેશ થાય છે.
પાકિસ્તાન ચાર ક્ષમતાઓમાં આગળ
જોકે ભારત સૈન્ય શક્તિના મોટાભાગના પાસાઓમાં આગળ છે, પાકિસ્તાન નીચેના ચાર ક્ષેત્રોમાં ફાયદો ધરાવે છે:
1. ટ્રેનર વિમાનો: પાકિસ્તાન પાસે 565 ટ્રેનર વિમાનો છે, જે ભારતના 351ની સરખામણીએ વધુ છે, જે પાયલટ તાલીમમાં ફાયદો આપે છે.
2. સેલ્ફ-પ્રોપેલ્ડ આર્ટિલરી: પાકિસ્તાનની 662 એકમોની સરખામણીએ ભારત પાસે માત્ર 100 એકમો છે, જે ઝડપી યુદ્ધ ક્ષમતામાં ફાયદો આપે છે.
3. મોબાઈલ રોકેટ પ્રોજેક્ટર્સ: પાકિસ્તાનના 600 એકમોની સરખામણીએ ભારત પાસે 264 એકમો છે.
4. માઈન વોરફેર: પાકિસ્તાન પાસે ત્રણ માઈન વોરફેર નૌકાઓ છે, જ્યારે ભારત પાસે આ ક્ષમતા નથી.
પાકિસ્તાન સામે ભારતના પાંચ મોટા નિર્ણયો
બુધવારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં સુરક્ષા સંબંધિત કેબિનેટ સમિતિ (CCS)ની બેઠકમાં પાકિસ્તાન સામે નીચેના પાંચ મહત્વના નિર્ણયો લેવાયા:
સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત: 1960ની આ સંધિ તાત્કાલિક અસરથી સ્થગિત કરવામાં આવી, જે પાકિસ્તાનના કૃષિ અને ઊર્જા ક્ષેત્રને અસર કરશે.
પાકિસ્તાની નાગરિકોના વીઝા રદ: ભારતે તમામ પાકિસ્તાની નાગરિકોના વીઝા રદ કર્યા અને SAARC વીઝા છૂટ યોજના પણ બંધ કરી.
અટારી-વાઘા બોર્ડર બંધ: આ ચેકપોસ્ટ તાત્કાલિક બંધ કરવામાં આવી, અને માન્ય દસ્તાવેજો સાથે આવેલા લોકોને 1 મે, 2025 પહેલાં પાછા ફરવા જણાવાયું.
પાક હાઈકમિશનમાં રાજદ્વારીઓની સંખ્યા ઘટાડવી: ભારતમાં પાકિસ્તાન હાઈ કમિશનમાં રાજદ્વારીઓની સંખ્યા ઘટાડવાનો અને હાઈ કમિશનમાં તૈનાત પાકિસ્તાન આર્મી સલાહકારને બિન-આવશ્યક જાહેર કરવાનો સમાવેશ થાય છે.