National Engineers Day 2023: કોણ હતા એમ.વિશ્વેશ્વરાય, જેમના નામે દર વર્ષે ઉજવાય છે એન્જિનિયર્સ ડે

National Engineers Day 2023: એન્જિનિયરોને રાષ્ટ્રના ઘડવૈયા કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ જ આપણા વિઝનને વાસ્તવિકતા આપે છે. કોઈપણ પ્રોજેક્ટમાં ડિઝાઇનિંગથી લઈને તેના બાંધકામ સુધી એન્જિનિયર્સ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. આવા એન્જિનિયરોને સન્માનિત કરવા માટે, ભારતમાં દર વર્ષે 15 સપ્ટેમ્બરના રોજ નેશનલ એન્જિનિયર્સ ડે ઉજવવામાં આવે છે. પરંતુ આ દિવસની ઉજવણી માટે 15 સપ્ટેમ્બરની તારીખ કેમ પસંદ કરવામાં આવી તેની પાછળ એક ખાસ કારણ છે.

ખરેખર, 15મી સપ્ટેમ્બરે એમ વિશ્વેશ્વરાયની જન્મજયંતિ છે. તેઓ એક મહાન એન્જિનિયર હતા. એમ વિશ્વેશ્વરાયનું પૂરું નામ મોક્ષગુંડમ વિશ્વેશ્વરાય હતું. તેમને સર એમ.વી. તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. સર એમ.વી.ને ભારતના પ્રથમ સિવિલ એન્જિનિયર કહેવામાં આવે છે. દેશ પ્રત્યેના તેમના યોગદાનને ધ્યાનમાં રાખીને, તેમના જન્મદિવસની તારીખને એન્જિનિયર ડે તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી. દર વર્ષે એન્જિનિયર્સ ડેની નવી થીમ નક્કી કરવામાં આવે છે. ચાલો તમને આ વર્ષની થીમ અને સર એમ વિશ્વેશ્વરાય વિશે જણાવીએ.

દર વર્ષે ભારતમાં રાષ્ટ્રીય ઇજનેર દિવસની ઉજવણી માટે એક અલગ થીમ નક્કી કરવામાં આવે છે. આ વર્ષે 2023માં, નેશનલ એન્જિનિયર્સ ડે 2023 ની થીમ ‘Engineering for a Sustainable Future' તરીકે નક્કી કરવામાં આવી છે.

જાણો કોણ હતા એમ વિશ્વેશ્વરાય

એમ વિશ્વેશ્વરાયનો જન્મ એક સામાન્ય પરિવારમાં થયો હતો. તે માત્ર 12 વર્ષનો હતો ત્યારે તેના પિતાનું અવસાન થયું. ઘણી મુશ્કેલીઓમાંથી પસાર થવા છતાં તેણે શાળાનો અભ્યાસ પૂરો કર્યો. વર્ષ 1883માં, તેમણે પૂનાની સાયન્સ કોલેજમાંથી સિવિલ એન્જિનિયરિંગની ડિગ્રી મેળવી. આ પછી જ તેને આસિસ્ટન્ટ એન્જિનિયરની પોસ્ટ પર સરકારી નોકરી મળી. 1912 થી 1918 સુધી, તેમણે મૈસુરના 19મા દીવાન તરીકે સેવા આપી હતી. MV એ મૈસૂર, કર્ણાટકને વિકસિત અને સમૃદ્ધ પ્રદેશ બનાવવામાં મોટો ફાળો આપ્યો છે. કૃષ્ણરાજસાગર ડેમ, ભદ્રાવતી આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ વર્ક્સ, મૈસૂર સેન્ડલ ઓઈલ એન્ડ સોપ ફેક્ટરી, યુનિવર્સિટી ઓફ મૈસૂર, બેંક ઓફ મૈસૂર અને અન્ય ઘણી મોટી સિદ્ધિઓ એમવીના પ્રયત્નોને કારણે જ શક્ય બની હતી. આ કારણથી તેમને કર્ણાટકનો ભગીરથ પણ કહેવામાં આવે છે.

મૈસુરના ચીફ એન્જિનિયર

આઝાદી પહેલા, બ્રિટિશ સરકારે સિંચાઈ વ્યવસ્થામાં સુધારો કરવાના માર્ગો શોધવા માટે એક સમિતિની રચના કરી હતી. આ માટે એમવીએ સ્ટીલના દરવાજા બનાવ્યા જે ડેમમાંથી પાણીનો પ્રવાહ રોકવામાં મદદરૂપ હતા. તે સમયે, બ્રિટિશ અધિકારીઓ દ્વારા પણ તેમની સિસ્ટમની ખૂબ પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. આજે આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ સમગ્ર વિશ્વમાં થાય છે. આ સિવાય સર એમવીએ મુસા અને ઈસા નામની બે નદીઓના પાણીને બંધ કરવાની યોજના પણ તૈયાર કરી હતી. આ પછી તેમને મૈસુરના ચીફ એન્જિનિયર બનાવવામાં આવ્યા.

શિક્ષણ ક્ષેત્રે યોગદાન

એમ.વી.એ શિક્ષણનું મહત્વ સારી રીતે સમજ્યું. તે ગરીબીનું મુખ્ય કારણ નિરક્ષરતાને માનતો હતો. તેથી, તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન, તેમણે મૈસુરમાં શાળાઓની સંખ્યા 4,500 થી વધારીને 10,500 કરી. મૈસુરમાં છોકરીઓ માટે અલગ હોસ્ટેલ અને પ્રથમ ફર્સ્ટ ગ્રેડ કોલેજ (મહારાણી કોલેજ) ખોલવાનો શ્રેય પણ વિશ્વેશ્વરાયને જાય છે. આ ઉપરાંત મૈસુર યુનિવર્સિટીની સ્થાપનાનો શ્રેય પણ તેમને જાય છે.

ભારત રત્નથી સન્માનિત

એમ વિશ્વેશ્વરાયના આ યોગદાનને ધ્યાનમાં રાખીને, વર્ષ 1955 માં આઝાદી પછી, તેમને ભારતના સર્વોચ્ચ સન્માન ભારત રત્નથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. વિશ્વેશ્વરાય 100 વર્ષથી વધુ જીવ્યા અને જ્યાં સુધી તેઓ જીવતા હતા ત્યાં સુધી સક્રિય રહ્યા. એકવાર એક વ્યક્તિએ તેમને આટલા સક્રિય રહેવાનું રહસ્ય પૂછ્યું તો વિશ્વેશ્વરાયે જવાબ આપ્યો કે જ્યારે પણ વૃદ્ધાવસ્થા મારા દરવાજે ખટખટાવે છે ત્યારે હું તેમને કહું છું કે વિશ્વેશ્વરાય ઘરે નથી. આ કારણે વૃદ્ધાવસ્થા નિરાશ થઈને પરત ફરે છે અને હું તેને ક્યારેય મળતો નથી.

આ પણ વાંચો - Sovereign Gold Bond Scheme: તમારા SBI એકાઉન્ટમાંથી સસ્તામાં સોનું ખરીદો, સોવરેન ગોલ્ડ બોન્ડ્સ સ્કીમમાં રોકાણ કરવાનો આજે છેલ્લો દિવસ