એલોન મસ્કને મળ્યો છૂટો હાથ, ભારતીય કંપનીઓ પર કડકાઈ... શું છે કારણ?
અનુભવી રોકાણકાર શંકર શર્મા કહે છે કે 1991 પછી ભારતે વિદેશી મૂડી અને ટેક્નોલોજી પર તેની નિર્ભરતા વધારી દીધી, જેના કારણે કોઈ પણ ભારતીય કંપની ગ્લોબલ નેતા બની શકી નહીં. તેમણે એલોન મસ્કની સ્ટારલિંકને આપવામાં આવેલી સરકારી છૂટ પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા, જ્યારે ભારતીય કંપનીઓને કડક નિયમોનો સામનો કરવો પડે છે.
ભારતની 1991ની ઉદારીકરણની પોલીસીને દેશની સાચી સંભાવનાને અનલૉક કરીને આગળનું એક મોટું સ્ટેપ માનવામાં આવે છે.
ભારતની 1991ની ઉદારીકરણની પોલીસીને દેશની સાચી સંભાવનાને અનલૉક કરીને આગળનું એક મોટું સ્ટેપ માનવામાં આવે છે. પરંતુ અનુભવી રોકાણકાર અને GQuant Investechના સ્થાપક, શંકર શર્મા માને છે કે તે પછીનો સમયગાળો વિદેશી ટેક્નોલોજી અને મૂડી પર ભારતની નિર્ભરતામાં વધારો કરનાર સાબિત થયો. આનાથી ભારતીય કંપનીઓને અન્ય દેશોમાં તેમનું વર્ચસ્વ વધારવામાં મદદ મળી નથી.
શા માટે કોઈ ભારતીય કંપની ગ્લોબલ લીડર બની નથી?
એક પોડકાસ્ટમાં ઋષિ સંઘવી સાથે વાત કરતા શર્માએ કહ્યું, "તેણે ભારતીય કંપનીઓને ખૂબ જ સરળ રસ્તો આપ્યો - ફક્ત સંયુક્ત સાહસ કરો, વિદેશી મૂડી અને ટેક્નોલોજી લો... અને જીવન સેટ થઈ ગયું છે. અમારી ભારતીય કંપનીઓએ આજ સુધી આ જ કર્યું છે."
આ માનસિકતાના પરિણામો દર્શાવતા શર્માએ જણાવ્યું હતું કે, "આપણી પાસે એક પણ કંપની નથી જે ઓછામાં ઓછું દક્ષિણ એશિયામાં પ્રભુત્વ મેળવી શકે. એશિયા અને યુરોપને એકલા છોડી દો અને યુએસને ભૂલી જાઓ."
એલોન મસ્ક અને ભારતની પોલીસી પર પ્રશ્નો
ભારત સરકાર એલોન મસ્ક અને તેની કંપનીઓને જે ડિસ્કાઉન્ટ આપી રહી છે તેના પર શંકર શર્મા પણ ગુસ્સે દેખાતા હતા. તેમણે પૂછ્યું, "સ્ટારલિંકમાં શું ખાસ છે? તે એક લો-એન્ડ, લો-ટેક્નોલોજી પ્રોડક્ટ છે... તેમાં કંઈ ખાસ નથી."
તેમનો પ્રશ્ન હતો કે જ્યારે ભારતીય કંપનીઓને ભારે લાયસન્સ ફી અને નિયમોનો સામનો કરવો પડે છે, ત્યારે એલન મસ્કને ભારતમાં આટલો સરળ રસ્તો કેમ આપવામાં આવી રહ્યો છે? શર્માએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય કંપનીઓ વિદેશી કંપનીઓ સાથે સંયુક્ત સાહસ કરીને માત્ર કેપિટલ અને ટેક્નોલોજીમાં પ્રવેશ મેળવી રહી છે, પરંતુ તેઓ પોતે મજબૂત ટેક્નોલોજીકલ આધાર બનાવી રહી નથી.
એલોન મસ્કની સ્ટારલિંક ભારતમાં વિસ્તરે છે
એલોન મસ્કની સ્ટારલિંકે તાજેતરમાં ભારતના વિવિધ ભાગોમાં ઇન્ટરનેટ સર્વિસ શરૂ કરવા માટે રિલાયન્સ જિયો અને એરટેલ સાથે ભાગીદારીની જાહેરાત કરી છે.
સ્ટારલિંકનો ઉદ્દેશ્ય ઓછી વસ્તીવાળા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી મજબૂત કરવાનો છે, જ્યાં હજુ સુધી સારી સર્વિસ પહોંચી નથી. USમાં સ્ટારલિંક સબ્સ્ક્રિપ્શનનો ખર્ચ દર મહિને આશરે $110 છે. તે જ સમયે, ભારતમાં Jioની સૌથી સસ્તી ઇન્ટરનેટ સર્વિસ આખા વર્ષ દરમિયાન આના કરતાં ઓછી કિંમતે ઉપલબ્ધ છે.
શા માટે મસ્ક ભારતમાં બિઝનેસ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે?
એલોન મસ્ક લાંબા સમયથી ભારતીય બજારમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ગયા મહિને વોશિંગ્ટન ડીસીમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે યોજાયેલી બેઠકમાં તેમણે ભારતમાં ઈન્ટરનેટ એક્સેસ વધારવાના ફાયદા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમનો ઈરાદો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા ભારતમાં તેમનો બિઝનેસ વિસ્તારવાનો છે.
હવે એવું લાગે છે કે મસ્કની સ્ટ્રેટેજી કામ કરી ગઈ છે, કારણ કે SpaceX એ ભારતની બે સૌથી મોટી ટેલિકોમ કંપનીઓ - Jio અને Airtel સાથે કરાર કર્યો છે. ટૂંક સમયમાં જ દેશભરમાં સ્ટારલિંક સર્વિસ શરૂ કરવામાં આવશે.