GST ચોરીમાં 29%નો ઉછાળો: પ્રથમ ત્રિમાસિકમાં 15,851 કરોડનું નુકસાન, 3,558 શેલ કંપનીઓ ઝડપાઈ

ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં દેશભરમાં GST ચોરીમાં 29 ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. આ ગાળા દરમિયાન GST અધિકારીઓએ 15,851 કરોડ રૂપિયાની નકલી Input Tax Credit ચોરી ઝડપી છે, જે ગત વર્ષના સમાન ગાળાની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે. આ ચોરીમાં 3,558 શેલ કંપનીઓનો હાથ હોવાનું બહાર આવ્યું છે, જેમણે ખોટી રીતે ટેક્સ ક્રેડિટ મેળવી સરકારી તિજોરીને કરોડો રૂપિયાનું નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.

શેલ કંપનીઓની ગેરરીતિ અને સરકારી પગલાં

GST અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ નકલી કંપનીઓ ખાસ કરીને બોગસ ઇન્વોઇસના આધારે ITCનો દુરુપયોગ કરી રહી હતી. આવી કંપનીઓ માત્ર કાગળ પર જ અસ્તિત્વ ધરાવતી હોય છે અને વાસ્તવિક વેપાર વિના ટેક્સ ક્રેડિટનો દાવો કરે છે. આવી ગેરરીતિઓને રોકવા માટે સરકારે GST રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયાને વધુ કડક કરી છે. હવે રિસ્કી એપ્લિકન્ટ્સ માટે ફિઝિકલ વેરિફિકેશન અને આધાર ઓથેન્ટિકેશન ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે નોન-રિસ્કી બિઝનેસને 7 દિવસમાં રજિસ્ટ્રેશન આપવામાં આવે છે.

આ ઉપરાંત, GST એક્ટ હેઠળ ખોટી ITC દાવા કરનારાઓ સામે સખત કાર્યવાહીની જોગવાઈ છે, જેમાં રજિસ્ટ્રેશન રદ કરવું, ઇલેક્ટ્રોનિક ક્રેડિટ લેજર બ્લોક કરવું અને પ્રોપર્ટી તેમજ બેંક ખાતાંનું અટેચમેન્ટ શામેલ છે. આ ત્રિમાસિક ગાળામાં 53 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી, અને 659 કરોડ રૂપિયાની વસૂલાત કરવામાં સફળતા મળી છે.

ગત વર્ષ (2024-25)ના પ્રથમ ત્રિમાસિકમાં GST અધિકારીઓએ 3,840 શેલ કંપનીઓ ઝડપી હતી, જેમણે 12,304 કરોડ રૂપિયાની નકલી ITC દાવા કર્યા હતા. તે સમયે 549 કરોડ રૂપિયાની વસૂલાત થઈ હતી અને 26 લોકોની ધરપકડ કરાઈ હતી. આ વર્ષે શેલ કંપનીઓની સંખ્યા ઓછી હોવા છતાં, ચોરીની રકમમાં 29 ટકાનો વધારો ચિંતાનો વિષય છે. જોકે, અધિકારીઓનું કહેવું છે કે નકલી GST રજિસ્ટ્રેશન સામેની ઝુંબેશના કારણે શેલ કંપનીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે.

રાજ્યોની ભૂમિકા અને ભવિષ્યની યોજનાઓ

ગોવાના મુખ્યમંત્રી પ્રમોદ સાવંતની આગેવાની હેઠળ રાજ્યના નાણામંત્રીઓની એક પેનલ વિવિધ સેક્ટર્સમાં ટેક્સ ચોરીનો અભ્યાસ કરી રહી છે અને ITC ફ્રોડને રોકવા માટેના ઉપાયો શોધી રહી છે. એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે, “દર મહિને આશરે 1,200 નકલી કંપનીઓ ઝડપાઈ રહી છે. આ વર્ષે શેલ કંપનીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો એ દર્શાવે છે કે સરકારની ઝુંબેશ સફળ રહી છે.”

2024-25 દરમિયાન, GST અધિકારીઓએ 25,009 નકલી કંપનીઓ ઝડપી, જેમણે 61,545 કરોડ રૂપિયાની નકલી ITC દાવા કર્યા હતા. આ ઉપરાંત, બે મોટા પાન-ઇન્ડિયા ડ્રાઇવ હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા. પ્રથમ ડ્રાઇવ (16 મે, 2023થી 15 જુલાઈ, 2023)માં 21,791 નકલી એન્ટિટીઓ ઝડપાઈ, જેમણે 24,010 કરોડ રૂપિયાની ટેક્સ ચોરી કરી હતી. બીજી ડ્રાઇવ (16 એપ્રિલ, 2024થી 30 ઓક્ટોબર, 2024)માં 18,000 નકલી કંપનીઓ ઝડપાઈ, જેમણે 25,000 કરોડ રૂપિયાની ચોરી કરી હતી.

સરકારી તિજોરીને નુકસાન અને નાગરિકો માટે સંદેશ

આવી ગેરરીતિઓ સરકારી તિજોરીને મોટું નુકસાન પહોંચાડે છે, જેની સીધી અસર દેશના વિકાસ અને જનકલ્યાણની યોજનાઓ પર પડે છે. GST અધિકારીઓ અને સરકાર આવા ફ્રોડ સામે સતત કડક પગલાં લઈ રહ્યા છે, જેમાં ડેટા એનાલિટિક્સ અને બિગ ડેટા જેવી આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. નાગરિકોને અપીલ કરવામાં આવે છે કે તેઓ પણ GST રજિસ્ટ્રેશન અને ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સમાં પારદર્શિતા જાળવે અને કોઈપણ શંકાસ્પદ ગેરરીતિની જાણ સંબંધિત અધિકારીઓને કરે.

આ પણ વાંચો-ભારતીય ધનિકો માટે વિદેશમાં સ્થાયી થવું બન્યું સરળ; ફ્રાન્સ, ઇટાલી સહિત આ દેશોની સૌથી વધુ માંગ