દેશમાં ન્યાયાધીશોની કેટલી જગ્યાઓ ખાલી? દક્ષિણના રાજ્યોમાં હાઈકોર્ટમાં સ્થિતિ કેમ સારી છે તે સમજો

એવું શા માટે છે કે દક્ષિણના રાજ્યોની ઉચ્ચ અદાલતોએ ન્યાયાધીશોની ખાલી જગ્યાને તેમની મંજૂર સંખ્યાના 4% સુધી ઘટાડવામાં વ્યવસ્થાપિત કરી છે, જ્યારે દેશના અન્ય ભાગોમાં ઉચ્ચ અદાલતોમાં તે 49% જેટલી ઊંચી છે? એક વિશ્લેષણ પ્રમાણે દક્ષિણના રાજ્યોની બંધારણીય અદાલતોએ અન્ય રાજ્યોમાં તેમના સમકક્ષોની સરખામણીમાં ન્યાયાધીશો માટે કાયમી ખાલી જગ્યાઓની સંખ્યા વધારે હોવાના વલણને ઉલટાવી દીધું છે.

ઉદાહરણ તરીકે, કેરળ હાઈકોર્ટે 1 નવેમ્બર સુધીમાં ન્યાયાધીશોની ખાલી જગ્યા 4% સુધી ઘટાડવામાં વ્યવસ્થાપિત કરી છે, જે તમામ મુખ્ય હાઈકોર્ટમાં સૌથી ઓછી છે. પ્રદેશની અન્ય ઉચ્ચ અદાલતોએ જેમ કે મદ્રાસ હાઈકોર્ટે તેને ઘટાડીને 11% અને કર્ણાટક હાઈકોર્ટે 19% કરી દીધી છે.

તેનાથી વિપરિત, અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં જજોની 49% જગ્યાઓ ખાલી છે, જે દેશની સૌથી મોટી હાઈકોર્ટ છે. આ તમામ 25 હાઈકોર્ટમાં સૌથી વધુ છે. અન્ય સ્થળોએ પણ આવી જ સ્થિતિ છે. જ્યારે ઓરિસ્સા હાઈકોર્ટમાં 42% જગ્યાઓ ખાલી છે, તે પછી કલકત્તા 40%, પંજાબ અને હરિયાણા, દિલ્હી અને ગુજરાત દરેક 38% અને બોમ્બે 27% છે.

સમસ્યાનું મૂળ શું છે?

ન્યાયાધીશોની ખાલી જગ્યાઓનો મુદ્દો ઉચ્ચ ન્યાયતંત્ર અને સરકાર બંને માટે લાંબા સમયથી ચાલી આવતી સમસ્યા છે. યોગ્ય ઉમેદવારો ન મળવા માટે વારંવાર ટાંકવામાં આવતા કારણો પૈકી એક એ છે કે જાણીતા વકીલો બેન્ચમાં જોડાવા તૈયાર નથી કારણ કે તેઓને કામના ગુણોત્તરમાં પગાર યોગ્ય લાગતો નથી. બીજું પરિબળ જે કદાચ સમજાવે છે કે શા માટે દક્ષિણના રાજ્યો હાઈકોર્ટમાં ખાલી જગ્યાઓ ઘણી હદ સુધી ઘટાડવામાં સફળ રહ્યા છે તે છે જજોની નિમણૂક અંગે કોલેજિયમ દ્વારા સમયસરની ભલામણો.

ન્યાયાધીશની નિમણૂકની અંતિમ તારીખ

નિયમો અનુસાર, સંબંધિત હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશે ખાલી જગ્યાના ઓછામાં ઓછા 6 મહિના પહેલા એડવોકેટ અથવા જિલ્લા ન્યાયાધીશને હાઇકોર્ટના જજ તરીકે બઢતી આપવાની દરખાસ્ત શરૂ કરવાની હોય છે. જો કે, આ સમયમર્યાદાનું ભાગ્યે જ પાલન થાય છે. કાયદા મંત્રીએ ગયા ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન સંસદના એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં આ વાત કહી હતી.

કાયદા મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે 19 જુલાઈ સુધી સરકારને માત્ર 219 ભલામણો મળી હતી. આ પ્રક્રિયાના વિવિધ તબક્કામાં હતા, જ્યારે 357 ન્યાયાધીશોની જગ્યાઓ ખાલી હતી. બાકીની 138 ખાલી જગ્યાઓ માટે સંબંધિત હાઈકોર્ટના કોલેજિયમ દ્વારા કોઈ ભલામણ કરવામાં આવી નથી.

ન્યાયાધીશોની અંતિમ નિમણૂક કેવી રીતે થાય છે?

સંબંધિત હાઈકોર્ટના ત્રણ સૌથી વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશોના કોલેજિયમ દ્વારા ભલામણો કરવામાં આવી હોવા છતાં, IB દ્વારા સ્વતંત્ર તપાસ કર્યા પછી સુપ્રીમ કોર્ટના કોલેજિયમની મંજૂરી સાથે અંતિમ નિમણૂક કરવામાં આવે છે. 1 નવેમ્બર સુધીમાં, દેશની 25 ઉચ્ચ અદાલતોમાં ન્યાયાધીશોની 352 જગ્યાઓ ખાલી હતી, જે તેમની 1,114ની મંજૂર સંખ્યાના 32% છે.

આ પણ વાંચો-એપ્રિલથી નવેમ્બરની વચ્ચે ડાયરેક્ટ ટેક્સ કલેક્શનમાં ધરખમ વધારો, વધીને થયો આટલા લાખ કરોડ