છેલ્લા થોડા સમયથી ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટેરિફને લઈને થોડો તણાવ ચાલી રહ્યો હતો. આ વિવાદને કારણે અમેરિકાએ ભારતને સિલિકોન સપ્લાય ચેઈન ધરાવતા દેશોના લિસ્ટમાંથી બહાર રાખ્યું હતું. પરંતુ, હવે અમેરિકાને સમજાયું છે કે ભારત વગર આ ક્ષેત્રમાં આગળ વધવું મુશ્કેલ છે.
Sergio Gore: ભારત હવે વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની તાકાત બતાવી રહ્યું છે અને તેની અસર હવે અમેરિકા જેવા સુપરપાવર દેશ પર પણ જોવા મળી રહી છે. અમેરિકાએ આખરે સ્વીકારી લીધું છે કે ટેકનોલોજી અને ગ્લોબલ ડિપ્લોમસીમાં ભારતનું મહત્વ અનેકગણું વધી ગયું છે. આ જ કારણ છે કે ટેરિફ વિવાદોને બાજુ પર મૂકીને, અમેરિકાએ ભારતને પોતાના સૌથી મહત્વકાંક્ષી ગ્રુપ ‘પેક્સ સિલિકા’ (Pax Silica)માં સામેલ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ભારતમાં અમેરિકી રાજદૂત સર્જિયો ગોર દ્વારા આ મોટી જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
શું છે મામલો? અમેરિકાનું વલણ કેમ બદલાયું?
છેલ્લા થોડા સમયથી ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટેરિફને લઈને થોડો તણાવ ચાલી રહ્યો હતો. આ વિવાદને કારણે અમેરિકાએ ભારતને સિલિકોન સપ્લાય ચેઈન ધરાવતા દેશોના લિસ્ટમાંથી બહાર રાખ્યું હતું. પરંતુ, હવે અમેરિકાને સમજાયું છે કે ભારત વગર આ ક્ષેત્રમાં આગળ વધવું મુશ્કેલ છે.
ભારતમાં અમેરિકી રાજદૂત સર્જિયો ગોરે સ્પષ્ટ કહ્યું કે, "વોશિંગ્ટન માટે ભારત જેટલો મહત્વનો બીજો કોઈ દેશ નથી." તેમણે એમ પણ કહ્યું કે સાચા મિત્રો વચ્ચે મતભેદ હોઈ શકે છે, પરંતુ અંતે તેઓ હંમેશા સાથે મળીને રસ્તો કાઢી લે છે. આ સાથે જ તેમણે ખુશી વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે આવતા મહિને ભારતને ‘પેક્સ સિલિકા’ ગઠબંધનમાં 'ફુલ મેમ્બર' તરીકે જોડાવા માટે સત્તાવાર આમંત્રણ આપવામાં આવશે.
'પેક્સ સિલિકા' (Pax Silica) શું છે?
સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, પેક્સ સિલિકા એ અમેરિકાની આગેવાની હેઠળ બનેલું એક ખાસ દેશોનું ગ્રુપ છે. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નીચે મુજબ છે:
હાઈ-લેવલ માઈક્રોચિપ્સ, સેમિકન્ડક્ટર અને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) માટે એક સુરક્ષિત સપ્લાય ચેઈન બનાવવી.
આ ક્ષેત્રમાં હાલ ચીનનો દબદબો છે અને દુનિયાના ઘણા દેશો ચીન પર નિર્ભર છે. આ નિર્ભરતા તોડવા માટે આ ગ્રુપ બનાવવામાં આવ્યું છે.
ભવિષ્યની ટેકનોલોજી અને મહત્વના ખનિજો (Critical Minerals) પર ચીનની મોનોપોલી ખતમ કરવી.
અમેરિકી વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, આનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં કોઈના દબાણમાં ન આવે અને સ્વતંત્ર રીતે વિકાસ કરી શકે.
કયા કયા દેશો આમાં સામેલ છે?
આ ગ્રુપમાં માત્ર એવા જ દેશોને સ્થાન મળ્યું છે જે લોકશાહી મૂલ્યોમાં માને છે અને જેમનામાં એડવાન્સ્ડ ટેકનોલોજી બનાવવાની ક્ષમતા છે. આ લિસ્ટમાં નીચેના દેશો સામેલ છે:
અમેરિકા (USA)
જાપાન (Japan)
દક્ષિણ કોરિયા (South Korea)
સિંગાપોર (Singapore)
નેધરલેન્ડ (Netherlands)
બ્રિટન (UK)
ઈઝરાયેલ (Israel)
સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)
ઓસ્ટ્રેલિયા (Australia)
અને હવે આ પાવરફુલ લિસ્ટમાં ભારતનું નામ પણ જોડાવા જઈ રહ્યું છે.
ભારત માટે આ કેમ ફાયદાકારક છે?
ભારત માટે પેક્સ સિલિકામાં જોડાવું એ ખૂબ જ મોટા વ્યૂહાત્મક વિજય સમાન છે. તેનાથી ભારતને મોટા ફાયદા થશે, જેમ કે આ ગ્રુપનો હિસ્સો બનતાની સાથે જ ભારત સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે 'ગ્લોબલ હબ' તરીકે ઉભરી શકશે. અમેરિકા, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાની મોટી કંપનીઓ ભારતમાં ડેટા સેન્ટર અને ચિપ બનાવવાની ફેક્ટરીઓ સ્થાપવા માટે જંગી રોકાણ કરશે. એટલું જ નહીં, ભારતને લેટેસ્ટ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરનો પણ લાભ મળશે. તો સાથે આધુનિક મિસાઈલો અને અવકાશ વિજ્ઞાન માટે સુરક્ષિત ચિપ્સ અને AI ખૂબ જ જરૂરી છે. આ ગઠબંધન ભારતની સૈન્ય તાકાત અને સુરક્ષાને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે. ટૂંકમાં કહીએ તો, ચીનને ટેકનોલોજીના મેદાનમાં હરાવવા અને ભારતને મેન્યુફેક્ચરિંગ પાવરહાઉસ બનાવવા માટે આ પહેલ ખૂબ જ મહત્વની સાબિત થશે.