ISROSpaDeX: ઇસરોએ ઇતિહાસ રચ્યો, બંને સેટેલાઇટને અવકાશમાં જોડ્યા, ભારત આમ કરનાર બન્યો ચોથો દેશ

ISROSpaDeX: ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઇસરો)એ ગુરુવારે ફરી એકવાર ઇતિહાસ રચ્યો. ISROએ SpaDeX (સ્પેસ ડોકિંગ એક્સરસાઇઝ) મિશન હેઠળ બે સેટેલાઇટને ડોક કરવાની પ્રોસેસ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી. અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પછી, ભારત આ સિદ્ધિ હાંસલ કરનાર ચોથો દેશ બન્યો છે.

અગાઉ ISROએ બે વાર ડોકીંગ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટેકનિકલ સમસ્યાઓના કારણે 7 અને 9 જાન્યુઆરીએ તે શક્ય બન્યું ન હતું. 12 જાન્યુઆરીના રોજ, ઈસરોએ ઉપગ્રહને 15 મીટર અને 3 મીટરના અંતરે લાવવામાં સફળતા મેળવી. ઇસરોએ કહ્યું હતું કે, “15 મીટર અને પછી 3 મીટર સુધીનું અંતર સફળતાપૂર્વક કાપવામાં આવ્યું છે. આ પછી સેટેલાઇટને સુરક્ષિત અંતરે લઈ જવામાં આવ્યા. ડેટાનું વિશ્લેષણ કર્યા પછી, ડોકીંગ પ્રોસેસ પૂર્ણ થશે.

SpaDeX મિશનનું મહત્વ

ઇસરો દ્વારા 30 ડિસેમ્બર, 2024ના રોજ સ્પેડેક્સ મિશન લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. તેણે બે નાનાસેટેલાઇટ - SDX01 (ચેઝર) અને SDX02 (ટાર્ગેટ) - ને પૃથ્વીની નીચી ભ્રમણકક્ષામાં મૂક્યા. આ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમ માટે ડોકીંગ ટેકનોલોજીનું પ્રદર્શન કરવાનો છે.

ચંદ્રયાન-4 જેવા મિશનમાં ડોકિંગ ટેકનોલોજીની જરૂર પડશે, જે ચંદ્ર પરથી નમૂનાઓ એકત્રિત કરશે અને તેમને પૃથ્વી પર પાછા લાવશે. આ ઉપરાંત, આ ટેકનોલોજી ભારતના અવકાશ મથક "ઇન્ડિયન સ્પેસ સ્ટેશન"ની સ્થાપના માટે પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે, જે 2028 સુધીમાં લોન્ચ કરવાની યોજના છે.

ડોકીંગ પ્રોસેસના પડકારો

મિશન હેઠળ, પહેલા બંનેસેટેલાઇટને 20 કિલોમીટરના અંતરે મૂકવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ ચેઝર ઉપગ્રહ ટાર્ગેટ ઉપગ્રહની નજીક પહોંચ્યો અને 5 કિમી, 1.5 કિમી, 500 મીટર, 225 મીટર, 15 મીટર અને અંતે 3 મીટરનું અંતર કાપ્યું. આ પછી બંને સેટેલાઇટ એકબીજા સાથે જોડાયેલા હતા. ડોકીંગ પછી, સેટેલાઇટ વચ્ચે પાવર ટ્રાન્સફરનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું અને પછી બંનેને તેમના સંબંધિત પેલોડ કામગીરી શરૂ કરવા માટે અલગ કરવામાં આવ્યા.