El Nino effect: અલ નીનોની અસરથી બગડશે ઘરનું બજેટ! ચોખા, તુવેર દાળ અને ખાદ્યતેલના ભાવે આપ્યા મોંઘવારીના મોટા સંકેત

El Nino effect: આવનારા સમયમાં સામાન્ય માણસના ઘરનું બજેટ ખોરવાઈ શકે છે. ભારતમાં રોજબરોજ વપરાતી ખાવા-પીવાની ચીજવસ્તુઓ જેવી કે ચોખા, તુવેર દાળ અને ખાદ્યતેલના ભાવમાં અલગ-અલગ સ્તરે વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. આ સમયે ભારત અલ નીનો વધતી જતી અસરના તબક્કામાં પ્રવેશી રહ્યું છે. જો હવામાન પ્રતિકૂળ રહેશે, તો પાક ઉત્પાદન ઘટશે અને બજારમાં સપ્લાય પર મોટું દબાણ આવશે.

જોકે, હાલમાં જ વસ્તુઓ મોંઘી થઈ છે તેનો સીધો દોષ માત્ર અલ નીનોને આપી શકાય નહીં. અત્યારે બજારના ભાવ સ્થાનિક ઉત્પાદન, સરકારી નીતિઓ અને વૈશ્વિક બજાર પર નિર્ભર છે.

સરકારે ઓગસ્ટ 2026 ના રિપોર્ટમાં વ્યક્ત કરી હતી ચિંતા

કેન્દ્ર સરકારે ઓગસ્ટ 2026 ના પોતાના માસિક આર્થિક રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે અલ નીનો એક એવું પરિબળ છે, જેના પર ચાંપતી નજર રાખવી જરૂરી છે. રિપોર્ટ મુજબ, જો અલ નીનોની અસર લાંબા સમય સુધી રહેશે, તો ચોમાસું નબળું પડી શકે છે. તેની સીધી અસર પાક ઉત્પાદન અને ખાધાન્નના ભાવ પર પડશે.

ચોખા અને દાળના ભાવમાં ઉછાળો

સરકારના આંકડા મુજબ, ગત વર્ષની સરખામણીમાં ચોખાના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. 29 સપ્ટેમ્બરના રોજ જથ્થાબંધ બજારમાં ચોખાનો ભાવ લગભગ 4,185 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતો, જે એક વર્ષ પહેલા કરતા 8.5% વધુ છે. રિટેલ બજારમાં પણ આ વધારો જોવા મળ્યો છે.

દાળની વાત કરીએ તો, સપ્ટેમ્બરના અંતમાં તુવેર દાળનો ભાવ 125 રૂપિયા પ્રતિ કિલોની પાર પહોંચી ગયો હતો, જેમાં વાર્ષિક 8% નો વધારો જોવા મળ્યો છે. અડદની દાળ પણ મોંઘી થઈ છે, જોકે મગ, મસૂર અને ચણાના ભાવમાં સાધારણ વધારો થયો છે. સાચું જોખમ આવનારા મહિનાઓમાં સામે આવશે જ્યારે ખબર પડશે કે વરસાદની પેટર્નથી પાકને કેટલું નુકસાન થયું છે.

ખાદ્યતેલના ભાવને કાબૂમાં લેવા સરકારે ઘટાડી ડ્યૂટી

ભારત ખાદ્યતેલ (પામ, સોયાબીન અને સનફ્લાવર ઓઈલ) માટે વિદેશી આયાત પર ખૂબ જ નિર્ભર છે. વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ વધતા તેની અસર ઘટાડવા માટે સરકારે 24 સપ્ટેમ્બરથી આયાત ડ્યૂટીમાં મોટો ઘટાડો કર્યો છે:

ક્રૂડ સોયાબીન અને પામ ઓઈલ: બેઝિક કસ્ટમ ડ્યૂટી 10% થી ઘટાડીને 5% કરાઈ

ક્રૂડ સનફ્લાવર ઓઈલ: ડ્યૂટી ઘટાડીને 0% (શૂન્ય) કરી દેવામાં આવી

રિફાઇન્ડ સોયાબીન અને પામ ઓઈલ: ડ્યૂટી 32.5% થી ઘટાડીને 27.5% કરાઈ

રિફાઇન્ડ સનફ્લાવર ઓઈલ: ડ્યૂટી 22.5% કરવામાં આવી

સરકારનું માનવું છે કે આયાત ડ્યૂટી ઘટવાથી ખાદ્યતેલ સસ્તું પડશે અને રિટેલ માર્કેટમાં ભાવ નિયંત્રણમાં રહેશે.

WMOની ચેતવણી અને RBIની બાજ નજર

વર્લ્ડ મિટિઅરોલોજિકલ ઓર્ગેનાઈઝેશનના રિપોર્ટ અનુસાર, 2026 ના અંત સુધીમાં અલ નીનો અત્યંત મજબૂત સ્થિતિમાં પહોંચી જવાનું અનુમાન છે. આનાથી તાપમાન અને વરસાદની પેટર્ન બદલાઈ જશે.

બીજી તરફ, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા પણ આ સ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે. એપ્રિલ-જૂન ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતના અર્થતંત્રએ 8% નો ગ્રોથ નોંધાવ્યો છે, પરંતુ મોંઘવારીનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે. રોજબરોજ વપરાતી લગભગ અડધોઅડધ વસ્તુઓના ભાવમાં વાર્ષિક 4% કે તેથી વધુનો વધારો થઈ રહ્યો છે. હવે RBI માટે એ જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે કે આ મોંઘવારી માત્ર કેટલીક ખાવાની વસ્તુઓ પૂરતી સીમિત રહે છે કે પછી આખા બજારને ભરડામાં લે છે.

આ પણ વાંચો-એશિયન ગેમ્સ 2026 સેમિફાઇનલ: ભારતે પાકિસ્તાનને 4-3 થી ધૂળ ચટાડી, રોમાંચક મેચ જીતી ગોલ્ડ મેડલ તરફ કરી આગેકૂચ