સરકારી બોન્ડ પર નવો ટેક્સ બેનિફિટ: CBDTએ જાહેર કર્યું ફોર્મ 173A, જાણો આ છૂટ કોને મળશે અને શું છે નવા નિયમો

Government bonds tax exemption: સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) એ સરકારી જામીનગીરીઓમાંથી થતી કમાણી પર ટેક્સ છૂટ મેળવવા માટે એક મોટો ફેરફાર કર્યો છે. CBDT એ અમુક ખાસ વિદેશી રોકાણકારો માટે નવું ફોર્મ 173A બહાર પાડ્યું છે. જો આ રોકાણકારો સરકારી બોન્ડ્સ પર મળતા વ્યાજ અને કેપિટલ ગેઈન (મૂડી નફા) પર ઇન્કમ ટેક્સમાંથી મુક્તિ ઈચ્છતા હોય, તો તેમણે આ ફોર્મ ભરવું ફરજિયાત રહેશે.

નાણા મંત્રાલય દ્વારા 19 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ એક સત્તાવાર નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. જેમાં 'ઇન્કમ ટેક્સ (સાતમો સુધારો) રૂલ્સ 2026' હેઠળ નવો નિયમ 281A ઉમેરવામાં આવ્યો છે. ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે આ નવો નિયમ શું છે અને તેનો ફાયદો કોને મળશે.

શું આ ફાયદો સામાન્ય રોકાણકારોને મળશે?

સૌથી પહેલા તો એ સ્પષ્ટતા કરવી જરૂરી છે કે આ ટેક્સ છૂટનો ફાયદો સામાન્ય ભારતીય નાગરિકો કે દરેક રોકાણકારો માટે નથી. આ નિયમ માત્ર 'ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ 2025' ના શેડ્યુલ IV ની એન્ટ્રી 13D અને 13E હેઠળ આવતા ખાસ રોકાણકારો માટે જ છે. તેમાં મુખ્યત્વે પાત્રતા ધરાવતા વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) અને બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ (BIS)નો સમાવેશ થાય છે. જો કોઈ સામાન્ય વ્યક્તિએ સરકારી બોન્ડ ખરીદ્યા હોય, તો તેણે આ ફોર્મ 173A ભરવાની કોઈ જરૂર નથી.

આ ફોર્મને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે:

1. રોકાણકારની અંગત અને રજિસ્ટ્રેશન વિગતો (Part A)

અહીં વિદેશી રોકાણકારે પોતાનું પૂરું નામ, કયા દેશનો રહેવાસી છે તે દેશનું નામ, ત્યાંનું સરનામું, ભારતીય PAN કાર્ડ નંબર, અને પોતાના દેશનો ટેક્સ આઇડેન્ટિફિકેશન નંબર (TIN) આપવાનો રહેશે. આ ઉપરાંત SEBI નો રજિસ્ટ્રેશન નંબર અને ઈમેલ આઈડી પણ આપવાના રહેશે. (નોંધ: બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ માટે TIN અને SEBI નંબર આપવો મરજિયાત રખાયો છે).

2. સરકારી બોન્ડની આર્થિક વિગતો (Part B)

અહીં રોકાણકારે જે સરકારી બોન્ડ ખરીદ્યા છે (જેમ કે ટ્રેઝરી બિલ્સ, ફિક્સ રેટ બોન્ડ્સ વગેરે) તેની પૂરી ડિટેલ આપવાની રહેશે.

* 1 એપ્રિલના રોજ બોન્ડની કુલ કિંમત કેટલી હતી.

* વર્ષ દરમિયાન કેટલા નવા બોન્ડ ખરીદ્યા અને કેટલા વેચ્યા.

* 31 માર્ચના રોજ બોન્ડની કુલ કિંમત કેટલી રહી.

વર્ષ દરમિયાન બોન્ડ પર કેટલું વ્યાજ મળ્યું અને કેટલો કેપિટલ ગેઈન (નફો) થયો. બધા જ આંકડા ભારતીય રૂપિયામાં દર્શાવવાના રહેશે.

વ્યાજ અને કેપિટલ ગેઈન અલગ-અલગ કેમ બતાવવાના?

સરકારી બોન્ડ પર દર મહિને કે વર્ષે જે રકમ મળે છે તેને વ્યાજ કહેવાય છે. જ્યારે તે બોન્ડને બજારમાં મૂળ કિંમત કરતા વધુ ભાવે વેચવામાં આવે, ત્યારે જે નફો થાય તેને કેપિટલ ગેઈન કહેવાય છે. ટેક્સના નિયમો બંને માટે અલગ હોવાથી ફોર્મમાં આ બંને કમાણી અલગ-અલગ દર્શાવવી ફરજિયાત છે.

સરકારે આ નવો નિયમ કેમ બનાવ્યો?

આ ફોર્મ લાવવાનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે વિદેશી રોકાણકારોને ટેક્સમાં રાહત આપીને ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સમાં વધુ રોકાણ કરવા માટે આકર્ષિત કરી શકાય. ફોર્મ 173A ના માધ્યમથી ડેટા રિપોર્ટિંગની પ્રક્રિયા એકદમ સ્ટાન્ડર્ડ અને પારદર્શક બની જશે. ફોર્મના અંતે એક ડિક્લેરેશન પણ આપવું પડશે કે આપેલી તમામ માહિતી 100% સાચી છે.

સીધા શબ્દોમાં કહીએ તો, 19 ઓક્ટોબર 2026થી અમલમાં આવેલ આ નવો નિયમ વિદેશી ફંડો માટે ભારતમાં રોકાણ કરવાનું અને ટેક્સ બેનિફિટ લેવાનું કામ સરળ બનાવશે. જે રોકાણકારો સરકારની શરતો પૂરી કરતા હશે, તેમને જ આ ફોર્મ 173A ના માધ્યમથી ઇન્કમ ટેક્સ 2025 ની જોગવાઈઓ મુજબ ફાયદો મળશે.

આ પણ વાંચો- AI બૂમનો ભારતને મોટો ફાયદો: ઓપ્ટિકલ ફાઈબરની નિકાસમાં 158%નો જંગી ઉછાળો, અમેરિકા સૌથી મોટો ગ્રાહક