Sovereign Gold Bond: કેન્દ્ર સરકારે SGB સ્કીમ કરી બંધ, ઉધારના ઊંચા ખર્ચને કારણે લેવાયો નિર્ણય

Sovereign Gold Bond: કેન્દ્ર સરકારે સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) સ્કીમ બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. તેને બંધ કરવાનો નિર્ણય એટલા માટે લેવામાં આવ્યો કારણ કે આ યોજના હેઠળ સરકારને ઉધાર પર વધુ વ્યાજ ચૂકવવું પડતું હતું, જેના કારણે તેની ઉધારની કિંમત વધી રહી હતી. નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે 1 ફેબ્રુઆરીએ બજેટ પછીની મીડિયા બ્રીફિંગ દરમિયાન આ નિર્ણયની માહિતી આપી હતી. જ્યારે તેમને SGB સ્કીમના ભવિષ્ય વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે સ્કીમ બંધ કરવાનો નિર્ણય સ્વીકાર્યો.

SGB ​​સ્કીમ બંધ કરવા પર સરકારે શું કહ્યું?

નાણાકીય વર્ષ 2024-25ના બજેટમાં સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) માટેની ફાળવણી ₹18,500 કરોડ હતી, જે ઇન્ટરિમ બજેટમાં ₹26,852 કરોડ કરતાં ઓછી હતી. જો કે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં SGBનો કોઈ નવો હપ્તો બહાર પાડવામાં આવ્યો નથી. ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI)એ છેલ્લે ફેબ્રુઆરી 2023માં SGB જાહેર કર્યું હતું, જેમાં કુલ ₹8,008 કરોડની રકમ હતી. યોજનાની શરૂઆતથી, નાણાકીય વર્ષ 2022-23 (FY23) સુધી SGB હેઠળ કુલ ₹45,243 કરોડ રિલીઝ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે માર્ચ 2023 સુધીમાં કુલ બાકી રકમ ₹4.5 લાખ કરોડ હતી.

SGB ​​યોજના 2015માં શરૂ કરવામાં આવી હતી

SGB ​​યોજના એ 2015માં ભારત સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી નાણાકીય યોજના છે, જેનો હેતુ ફિજીકલ સોનાની ખરીદી ઘટાડવા અને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં સોનામાં રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તેના દ્વારા રિટેલ ઇન્વેસ્ટર્સ પેપર ગોલ્ડમાં રોકાણ કરી શકશે. બોન્ડની પાકતી મુદત આઠ વર્ષની હતી, પરંતુ ઇન્વેસ્ટર્સ તેને 5 વર્ષ પછી આંશિક રીતે રિડીમ કરી શકે છે. શરૂઆતમાં, SGB પર વ્યાજ દર વાર્ષિક 2.75% નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો, જે બાદમાં ઘટાડીને 2.5% કરવામાં આવ્યો હતો, જે બોન્ડના સમગ્ર કાર્યકાળ માટે સ્થિર રહ્યો હતો.

એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીએ અગાઉ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) યોજના હેઠળ ઇન્વેસ્ટર્સને ખૂબ જ આકર્ષક વળતર મળ્યું છે. તેમણે કહ્યું,"અમે વાર્ષિક 9-11% વળતર આપ્યું છે, અને તેના ઉપર અમને 2.5% નું નિશ્ચિત વ્યાજ મળ્યું છે,"

આ પણ વાંચો-Budget Session 2025: ‘જો જનતાએ તમને સૂત્રોચ્ચાર કરવા મોકલ્યા હોય, તો તે કરો નહીં તો ગૃહ ચાલવા દો', સાંસદોને સ્પીકરના કઠોર શબ્દો

અગાઉ, મનીકંટ્રોલે જુલાઈ 2024માં અહેવાલ આપ્યો હતો કે કેન્દ્ર ઊંચા ખર્ચને કારણે SGB સ્કીમ ઘટાડવા અથવા બંધ કરવાનું વિચારી રહ્યું છે. સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડનો પ્રથમ હપ્તો, જે નવેમ્બર 2015માં જારી કરવામાં આવ્યો હતો, તે નવેમ્બર 2023માં પરિપક્વ થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, SGB 2016-17 સિરીઝ I ₹3,119 પ્રતિ ગ્રામના ભાવે જારી કરવામાં આવી હતી, જેમાં વાર્ષિક 2.75% વ્યાજ હતું. SGB ​​ની અંતિમ કિંમત ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન લિમિટેડ (IBJA) દ્વારા પ્રકાશિત 999 શુદ્ધતાના સોનાની સરેરાશ બંધ કિંમતના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.