Sukanya Samriddhi Yojana: દર વર્ષે 1.5 લાખ રૂપિયા જમા કરો અને જ્યારે તમારી દીકરી મોટી થાય, ત્યારે તેના હાથમાં લગભગ 72 લાખ રૂપિયાનું મોટું ભંડોળ હોય! સાંભળવામાં આ કોઈ મોટા જોખમી રોકાણનો વાયદો લાગી શકે છે, પરંતુ હકીકતમાં આ કેન્દ્ર સરકારની એક નાની બચત યોજનાનું સરળ ગણિત છે. દેશભરમાં આ યોજના 'સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના' તરીકે ઓળખાય છે અને તેને 'સેલ્વા મગલ સેવિંગ્સ સ્કીમ' પણ કહેવામાં આવે છે. આ યોજનામાં તમારે માત્ર 15 વર્ષ સુધી પૈસા જમા કરવાના હોય છે અને બાકીનું કામ કમ્પાઉન્ડિંગ કરી આપે છે.
દર મહિને 12,500 થી 71.82 લાખ બનવાનું સંપૂર્ણ ગણિત
આ સરકારી સ્કીમમાં એક નાણાકીય વર્ષમાં વધુમાં વધુ 1.5 લાખ રૂપિયા જમા કરી શકાય છે, જેનો મહિના પ્રમાણે હિસાબ કરીએ તો દર મહિને 12,500 રૂપિયા થાય છે. જો કોઈ માતા-પિતા સતત 15 વર્ષ સુધી દર વર્ષે આ પૂરેપૂરી લિમિટ જમા કરે, તો તેમના ખિસ્સામાંથી કુલ 22.5 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ થશે.
પરંતુ અસલી ચમત્કાર મેચ્યોરિટી પર જોવા મળે છે. હાલના 8.2% ના વ્યાજ દર મુજબ ગણતરી કરીએ તો, આ ખાતું મેચ્યોર થવા પર તમને કુલ 71.82 લાખ રૂપિયા મળશે. આ રકમમાંથી 49.32 લાખ રૂપિયા તો માત્ર ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના જ હશે. એટલે કે તમે જેટલી રકમ જમા કરી હશે, તેના કરતાં બમણાથી પણ વધુ રકમ તમને માત્ર વ્યાજ સ્વરૂપે પાછી મળશે.
વ્યાજ પર વ્યાજથી કેવી રીતે અનેકગણા વધે છે પૈસા?
આ યોજનામાં દર વર્ષે તમારા ખાતામાં વ્યાજ ઉમેરાય છે. પ્રથમ વર્ષે તમારી જમા રકમ પર વ્યાજ મળે છે અને બીજા વર્ષથી તે વ્યાજની રકમ પર પણ વ્યાજ મળવાનું શરૂ થઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયા બિલકુલ બરફના એ ગોળા જેવી છે, જે જેટલો આગળ ગબડે છે તેટલો જ મોટો થતો જાય છે. વર્ષોવર્ષ આ સિલસિલો ચાલતો રહે છે અને તમારું બેલેન્સ અનેકગણું વધી જાય છે.
ઘણા લોકો એવું માને છે કે મોટું ફંડ બનાવવા માટે એકસાથે મોટી રકમ રોકવી પડે છે, પરંતુ આ સ્કીમ એ માન્યતાને તોડે છે. જે માતા-પિતા એકસાથે મોટી રકમ નથી રોકી શકતા, તેઓ દર વર્ષે થોડા-થોડા પૈસા જમા કરીને પણ કમ્પાઉન્ડિંગનો પૂરો લાભ ઉઠાવી શકે છે. જેટલી વહેલી શરૂઆત કરશો, ખિસ્સા પર ભારણ એટલું જ ઓછું રહેશે.
ખાતું ખોલાવવાના અને પૈસા જમા કરવાના નિયમો
સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના ખાસ દીકરીઓના ભવિષ્ય (અભ્યાસ અને લગ્ન) માટે જ બનાવવામાં આવી છે. તેના મુખ્ય નિયમો નીચે મુજબ છે:
કોણ ખોલાવી શકે ખાતું?: દીકરીના માતા-પિતા અથવા કાયદેસરના વાલી પોસ્ટ ઓફિસ કે અધિકૃત બેંકમાં જઈને ખાતું ખોલાવી શકે છે. એક દીકરીના નામે માત્ર 1 જ ખાતું ખોલી શકાય છે. જો પરિવારમાં બીજી દીકરી હોય, તો તેનું પણ ખાતું ખોલાવી શકાય છે અને તેને પણ આ જ તમામ લાભો મળશે.
વય મર્યાદા અને રોકાણની રકમ: સૌથી મહત્વની શરત ઉંમરની છે; દીકરીની ઉંમર 10 વર્ષ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં ખાતું ખોલાવી દેવું ફરજિયાત છે. આ ખાતામાં વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 250 રૂપિયા અને વધુમાં વધુ 1.5 લાખ રૂપિયા જમા કરી શકાય છે.
15 વર્ષ રોકાણ, 21 વર્ષે મેચ્યોરિટી: ખાતામાં માત્ર 15 વર્ષ સુધી જ પૈસા જમા કરવાના હોય છે, જ્યારે ખાતું ખોલાવ્યાના 21 વર્ષ પછી તે મેચ્યોર થાય છે. છેલ્લા 6 વર્ષ દરમિયાન તમારે એક પણ રૂપિયો ભરવાનો હોતો નથી, તેમ છતાં તમારી જમા રકમ પર સતત વ્યાજ ઉમેરાતું રહે છે.
8.2% વ્યાજ દર, પરંતુ આ બાબતનું ખાસ ધ્યાન રાખો
નાણા મંત્રાલયે ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર 2026 ના ત્રિમાસિક ગાળા માટે આ સ્કીમનો વ્યાજ દર બીજા ક્વાર્ટરની જેમ જ કોઈ પણ ફેરફાર વગર 8.2% પર યથાવત રાખ્યો છે. નાની બચત યોજનાઓમાં 8.2% એ સૌથી ઊંચા વ્યાજ દરો પૈકીનો એક છે. માત્ર 'સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ' જ તેની બરાબરી કરે છે, જ્યારે પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ પર 7.1% વ્યાજ મળે છે. સરકારી ગેરંટી હોવાથી તેમાં પૈસા 100% સુરક્ષિત રહે છે.
જોકે, અહીં એક વાત ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે કે સરકાર દર ત્રણ મહિને નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજ દરોની સમીક્ષા કરે છે. તેથી 71.82 લાખ રૂપિયાનો આંકડો એક અંદાજ છે, ફિક્સ ગેરંટી નથી. વળી, આ ગણતરી એ આધાર પર છે કે દર વર્ષની શરૂઆતમાં જ પૂરા 1.5 લાખ રૂપિયા જમા કરી દેવામાં આવે. જો પૈસા દર મહિને હપ્તામાં જમા કરવામાં આવે, તો મેચ્યોરિટીની રકમ થોડી ઓછી બની શકે છે.
ટેક્સમાં મોટો ફાયદો, પણ એક શરત સાથે
આ સ્કીમમાં જમા કરવામાં આવતી રકમ પર આવકવેરાની કલમ 80C (જે હવે ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટ 2025 માં સેક્શન 123 બની ચૂકી છે) હેઠળ વાર્ષિક 1.5 લાખ રૂપિયા સુધીની ટેક્સ છૂટ મળે છે. જોકે, શરત એ છે કે આ ડિડક્શનનો લાભ માત્ર જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) પસંદ કરનારા કરદાતાઓને જ મળે છે. સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે ખાતા પર મળતું વ્યાજ અને મેચ્યોરિટીની સંપૂર્ણ રકમ 100% ટેક્સ-ફ્રી હોય છે.