મનરેગાનો યુગ પૂરો! હવે ગામડામાં મળશે 125 દિવસના કામની ગેરંટી, સરકાર લાવી રહી છે નવો કાયદો

MGNREGA replacement: કેન્દ્ર સરકાર ગ્રામીણ રોજગાર ક્ષેત્રે એક મોટો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. છેલ્લા બે દાયકાથી ચાલી રહેલા મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ (MGNREGA)ને નાબૂદ કરીને તેની જગ્યાએ એક નવો અને વધુ વ્યાપક કાયદો લાવવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. આ નવા કાયદાનું નામ ‘વિકસિત ભારત ગેરંટી ફોર રોજગાર એન્ડ આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) — VB-G RAM G બિલ, 2025’ રાખવામાં આવ્યું છે, જેને ટૂંક સમયમાં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે.

આ નવા બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ‘વિકસિત ભારત 2047’ના વિઝનને અનુરૂપ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગારીનું એક મજબૂત માળખું ઊભું કરવાનો છે.

હવે મળશે 125 દિવસના કામની ગેરંટી

નવા કાયદાની સૌથી મોટી અને મહત્વની વાત એ છે કે હવે ગ્રામીણ પરિવારોના પુખ્ત સભ્યોને વર્ષમાં 100 દિવસના બદલે 125 દિવસના રોજગારની કાયદાકીય ગેરંટી મળશે. જે પણ સભ્ય સ્વેચ્છાએ શારીરિક શ્રમ કરવા તૈયાર હશે, તેને આ યોજનાનો લાભ મળશે. આ બિલને લોકસભાની કાર્યસૂચિમાં પણ સામેલ કરી દેવામાં આવ્યું છે.

ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણના જણાવ્યા અનુસાર, મનરેગાએ છેલ્લા 20 વર્ષોમાં ગ્રામીણ પરિવારોને રોજગારી આપવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો છે. પરંતુ, સમય સાથે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આવેલા સામાજિક અને આર્થિક બદલાવોને જોતા હવે આ સિસ્ટમને વધુ આધુનિક અને મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.

જ્યાં મનરેગાનો મુખ્ય ભાર ફક્ત આજીવિકા સુરક્ષા પર હતો, ત્યાં આ નવો કાયદો સશક્તિકરણ, વિકાસ અને આત્મનિર્ભર ગ્રામીણ ભારતના નિર્માણ પર ભાર મૂકશે.

આ ક્ષેત્રો પર રહેશે ખાસ ફોકસ

નવા કાયદા હેઠળ નીચે મુજબના કામોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે:

* જળ સુરક્ષા અને સંરક્ષણને લગતા કાર્યો.

* ગામડાઓમાં રસ્તા, ગટર અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓનો વિકાસ.

* આજીવિકા વધારવા માટે જરૂરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું નિર્માણ.

* પૂર, દુષ્કાળ જેવી કુદરતી આફતો સામે રક્ષણ માટેના વિશેષ કાર્યો.

* ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો થશે ભરપૂર ઉપયોગ

પારદર્શિતા વધારવા અને ભ્રષ્ટાચાર રોકવા માટે આ યોજના સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ હશે:

બાયોમેટ્રિક હાજરી: કામદારોની હાજરી બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમથી લેવાશે.

GPS મોનિટરિંગ: કામ ક્યાં ચાલી રહ્યું છે તેનું GPS કે મોબાઈલથી નિરીક્ષણ થશે.

રિયલ-ટાઇમ ડેશબોર્ડ: યોજનાની પ્રગતિની માહિતી તરત જ ઓનલાઈન જોઈ શકાશે.

AIનો ઉપયોગ: યોજનાના આયોજન, ઓડિટ અને છેતરપિંડી રોકવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

રાજ્યોને મળશે વધુ સ્વતંત્રતા

આ કાયદામાં રાજ્યોને પણ થોડી છૂટછાટ આપવામાં આવી છે. રાજ્યો વાવણી અને લણણીની સિઝન દરમિયાન અમુક સમય માટે આ યોજના હેઠળ કામ ન કરાવવા માટે નોટિફિકેશન બહાર પાડી શકશે, જેથી ખેતીના કામ માટે મજૂરોની અછત ન સર્જાય.

કેન્દ્ર અને રાજ્યની જવાબદારી

આ યોજના કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પ્રાયોજિત હશે. કાયદો લાગુ થયાના 6 મહિનાની અંદર દરેક રાજ્ય સરકારે પોતપોતાની કાર્યયોજના બનાવવી પડશે. કેન્દ્ર સરકાર રાજ્યો માટે વાર્ષિક બજેટ ફાળવશે, પરંતુ જો કોઈ રાજ્ય મંજૂર થયેલી રકમ કરતાં વધુ ખર્ચ કરશે તો તે જવાબદારી જે તે રાજ્ય સરકારની રહેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, મનરેગા કાયદો વર્ષ 2005માં લાગુ થયો હતો. સંસદનું શિયાળુ સત્ર 1 ડિસેમ્બરથી શરૂ થયું છે અને 19 ડિસેમ્બર સુધી ચાલશે, જેમાં આ બિલ પર ચર્ચા થવાની પૂરી સંભાવના છે.

આ પણ વાંચો-MSME લોન લેનારાઓ માટે મોટા સમાચાર! RBIના નવા નિયમથી વ્યાજ દરમાં થશે ફેરફાર, જાણો તમને શું ફાયદો થશે?