Budget 2026 Halwa Ceremony: કેમ હલવો ખાધા પછી અન્ડરગ્રાઉન્ડ થઈ જાય છે અધિકારીઓ? જાણો આ રસપ્રદ પરંપરા અને તેનો ઇતિહાસ

Budget 2026 Halwa Ceremony: કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 ની તૈયારીઓ હવે તેના અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે. આ તૈયારીઓના ભાગરૂપે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે મંગળવારે પરંપરાગત 'હલવા સેરેમની' (Halwa Ceremony) માં ભાગ લીધો હતો. રાયસીના હિલ્સ સ્થિત નોર્થ બ્લોકમાં, જ્યાં નાણા મંત્રાલય આવેલું છે, ત્યાં આ ઉત્સવ મનાવવામાં આવ્યો હતો.

સામાન્ય રીતે કોઈ પણ શુભ કાર્ય કરતા પહેલા મોઢું મીઠું કરવાની આપણી ભારતીય પરંપરા છે, પરંતુ બજેટ પહેલા યોજાતી આ હલવા સેરેમની માત્ર મિઠાઈ ખાવા પૂરતી સીમિત નથી. આ રસ્મ પૂરી થતાની સાથે જ બજેટ બનાવનારા અધિકારીઓ માટે એક કડક 'જેલ' જેવો સમય શરૂ થઈ જાય છે. ચાલો જાણીએ કે આખરે આ રસ્મ શું છે અને કેમ અધિકારીઓ અન્ડરગ્રાઉન્ડ થઈ જાય છે.

શું છે હલવા સેરેમની?

દર વર્ષે બજેટ રજૂ થવાના આશરે 8 થી 10 દિવસ પહેલા આ સેરેમની યોજાય છે. તેને બજેટ દસ્તાવેજોની છપાઈની સત્તાવાર શરૂઆત માનવામાં આવે છે. આ પ્રસંગે એક મોટી કડાઈમાં હલવો બનાવવામાં આવે છે અને નાણામંત્રી પોતે તે બજેટ બનાવવામાં દિવસ-રાત મહેનત કરતા અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને પીરસે છે. આ રસ્મ એ કર્મચારીઓના સમર્પણ અને મહેનતનું સન્માન છે.

આ રસ્મનો સૌથી રોચક ભાગ એ છે કે હલવો ખાધા પછી તરત જ બજેટ પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા તમામ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ 'Lock-in Period' માં જતા રહે છે.

સંપર્ક વિહોણા: આ સમયગાળા દરમિયાન અધિકારીઓ નોર્થ બ્લોકના બેઝમેન્ટમાં જ રહે છે. તેઓ ત્યાં સુધી બહાર નથી આવી શકતા જ્યાં સુધી નાણામંત્રી સંસદમાં બજેટ રજૂ ન કરી દે.

સંપૂર્ણ ગુપ્તતા: આ લોકો બહારની દુનિયાથી સંપૂર્ણપણે કપાઈ જાય છે. તેઓ તેમના પરિવાર સાથે પણ વાત નથી કરી શકતા. ફોન કોલ્સ પર પણ નજર રાખવામાં આવે છે.

કડક સુરક્ષા: સીસીટીવી કેમેરા અને ઈન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) ની સતત નજર હેઠળ કામ થાય છે જેથી બજેટની એક પણ માહિતી લીક ન થાય.

આ પરંપરા પાછળનો હેતુ શું છે?

હલવા સેરેમની અને ત્યારબાદના લોક-ઈન પિરિયડના મુખ્ય ત્રણ અર્થ છે:

શુભ શરૂઆત: ભારતીય સંસ્કૃતિ મુજબ, કોઈ પણ મોટા કામની પૂર્ણાહુતિ અને નવી શરૂઆત પહેલા ગળ્યું ખાવું શુભ ગણાય છે.

ગુપ્તતા: બજેટના આંકડા અને જાહેરાતો સમય પહેલા જાહેર ન થઈ જાય તે માટે અધિકારીઓને આઈસોલેટ (અલગ) કરવામાં આવે છે.

ટીમ વર્ક: આ સમયગાળામાં વિવિધ વિભાગો વચ્ચે આખરી ચર્ચા અને આંકડાઓનું મિલાન થાય છે.

ક્યારથી શરૂ થઈ આ સખત પ્રથા?

આ 'Lock-in' પ્રથાની શરૂઆત એક મોટી ઘટના બાદ થઈ હતી. વર્ષ 1950 માં બજેટના કેટલાક અંશો લીક થઈ ગયા હતા, જેના કારણે તે સમયના નાણામંત્રી જોન મથાઈએ રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. બસ ત્યારથી જ બજેટની ગુપ્તતા જાળવવા માટે આ કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા અને અધિકારીઓને બેઝમેન્ટમાં રાખવાની પ્રથા શરૂ થઈ.

ડિજિટલ બજેટથી શું બદલાયું?

પહેલા નોર્થ બ્લોકના બેઝમેન્ટમાં જ પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ હતી જ્યાં હજારો દસ્તાવેજો છપાતા હતા. પરંતુ 2020 થી બજેટ 'પેપરલેસ' (Paperless) એટલે કે ડિજિટલ થઈ ગયું છે. હવે મોટાભાગની માહિતી મોબાઈલ એપ અને વેબસાઈટ દ્વારા મળે છે.

ડિજિટલ થવાને કારણે હવે 'Lock-in Period' નો સમય પણ ઘટી ગયો છે. પહેલા અધિકારીઓએ લગભગ 2 અઠવાડિયા અંદર રહેવું પડતું હતું, જે હવે ઘટીને માત્ર 8 દિવસ જેટલું થઈ ગયું છે. જોકે, ગોપનીયતાના નિયમો હજુ પણ એટલા જ કડક છે.

આમ, મંગળવારે યોજાયેલી આ હલવા સેરેમની સાથે બજેટ 2026-27 માટેનું કાઉન્ટડાઉન શરૂ થઈ ગયું છે. હવે 1 ફેબ્રુઆરીએ જ્યારે નાણામંત્રી લોકસભામાં પોતાનું ભાષણ પૂરું કરશે, ત્યારે જ આ અધિકારીઓ નોર્થ બ્લોકના બેઝમેન્ટમાંથી બહાર આવશે.

આ પણ વાંચો-Budget 2026: સિનિયર સિટીઝન્સ માટે મોટા સમાચાર! રેલવે ટિકિટમાં ફરી મળી શકે છે છૂટ, બજેટમાં જાહેરાતની શક્યતા