Budget 2026: નાણામંત્રાલય બદલાયું પણ બજેટનું સરનામું જૂનું! જાણો ક્યાં છપાઈ રહ્યા છે દેશના સૌથી ગુપ્ત દસ્તાવેજ?

Budget 2026: ભારત સરકાર બજેટ 2026ની તૈયારીઓના અંતિમ તબક્કામાં છે. આ વખતે બજેટને લઈને એક રસપ્રદ સ્થિતિ સર્જાઈ છે. નાણામંત્રાલયનું સરનામું બદલાઈ ગયું છે, પરંતુ બજેટના અત્યંત ગુપ્ત દસ્તાવેજો છાપવાનું કામ હજુ પણ જૂની જગ્યાએ જ થઈ રહ્યું છે. આવો જાણીએ કે શા માટે આધુનિક સુવિધાઓ હોવા છતાં બજેટ પ્રિન્ટિંગ માટે જૂના નોર્થ બ્લોક પર જ ભરોસો કરવામાં આવ્યો છે.

નવું ભવન, પણ જૂની પરંપરા

સપ્ટેમ્બર 2025માં નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ અને તેમની ટીમ આધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ 'કર્તવ્ય ભવન' (કેન્દ્રીય સચિવાલય)માં શિફ્ટ થઈ ગયા છે. જોકે, બજેટ 2026-27ના દસ્તાવેજોનું પ્રિન્ટિંગ ત્યાં નથી થઈ રહ્યું. આ કામ હજુ પણ નોર્થ બ્લોકના બેઝમેન્ટમાં આવેલી સરકારી પ્રેસમાં જ ચાલી રહ્યું છે.

આ પાછળનું કારણ એકદમ સીધું અને સરળ છે. નવા કર્તવ્ય ભવનમાં અત્યારે એવી કોઈ 'સિક્યોર પ્રિન્ટિંગ' સુવિધા ઉપલબ્ધ નથી જે બજેટની ગુપ્તતા જાળવી શકે અને તેને લોકોની નજરથી દૂર રાખી શકે. બજેટના સેંકડો પાનાના દસ્તાવેજોની સુરક્ષા સર્વોપરી હોવાથી, સરકારે પ્રિન્ટિંગ માટે જૂના અને સુરક્ષિત સ્થાનને જ પસંદ કર્યું છે.

બજેટ પ્રિન્ટિંગ પ્રક્રિયાનો સૌથી મહત્વનો તબક્કો એટલે 'હલવા સેરેમની'. આ એક પરંપરાગત રસમ છે જે બજેટ પ્રિન્ટિંગની શરૂઆત દર્શાવે છે. મળતી માહિતી મુજબ, જાન્યુઆરી 2026ના અંતિમ સપ્તાહમાં (આવતા અઠવાડિયે) આ સમારોહ યોજાવાની શક્યતા છે.

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ અને મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ કઢાઈમાં હલવો બનાવીને સ્ટાફને વહેંચશે. હલવો ખાધા પછી, પ્રિન્ટિંગ સાથે જોડાયેલા તમામ કર્મચારીઓ 'ક્વોરેન્ટાઇન' થઈ જશે. એટલે કે, બજેટ રજૂ થાય ત્યાં સુધી તેઓ નોર્થ બ્લોકના બેઝમેન્ટમાં જ રહેશે.

કેવી હોય છે બજેટની સુરક્ષા?

બજેટ લીક ન થાય તે માટે જે સુરક્ષા વ્યવસ્થા હોય છે, તે સાંભળીને તમે ચોંકી જશો. પ્રિન્ટિંગ પ્રેસમાં કામ કરતા સ્ટાફને લગભગ 2 અઠવાડિયા સુધી દુનિયાથી સંપૂર્ણપણે અલગ કરી દેવામાં આવે છે. તેમની પાસે મોબાઈલ ફોન કે ઈન્ટરનેટ વાપરવાની મનાઈ હોય છે. પરિવાર કે બહારની કોઈ વ્યક્તિ સાથે સંપર્ક કરવાની છૂટ હોતી નથી. માત્ર ગણ્યાગાંઠ્યા ઉચ્ચ અધિકારીઓ જ આ વિસ્તારમાં પ્રવેશી શકે છે.

બજેટ પ્રિન્ટિંગનો ઈતિહાસ

બજેટ દસ્તાવેજોના પ્રિન્ટિંગનો ઈતિહાસ પણ રોચક છે. શરૂઆતમાં આ દસ્તાવેજો રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં છપાતા હતા. પરંતુ 1950માં બજેટ લીક થવાની ઘટના બની હતી. ત્યારબાદ પ્રિન્ટિંગ કામ મિન્ટો રોડ પર શિફ્ટ કરાયું. છેવટે 1980થી આ જવાબદારી નોર્થ બ્લોકના બેઝમેન્ટમાં આવેલી પ્રેસને સોંપવામાં આવી, જે આજ સુધી અકબંધ છે.

નિર્મલા સીતારમણનો રેકોર્ડ અને ડિજિટલ બજેટ

આવનારી 1 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ લોકસભામાં બજેટ રજૂ કરશે. આ તેમનું સતત 9મું બજેટ હશે, જે એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ છે. ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા 7.4%ના દરે વૃદ્ધિ કરે તેવી આશા છે અને મોંઘવારી પણ નિયંત્રણમાં છે, જે દેશ માટે સારા સમાચાર છે.

જોકે હવે બજેટ 'પેપરલેસ' બની ગયું છે. 2021થી બજેટ ડિજિટલ થઈ ગયું છે. નાણામંત્રી ટેબ્લેટ પરથી બજેટ વાંચે છે અને સાંસદો તથા સામાન્ય જનતા 'Union Budget Mobile App' દ્વારા 14 જેટલા મુખ્ય દસ્તાવેજો ડિજિટલ ફોર્મેટમાં જોઈ શકે છે. આમ છતાં, ગોપનીયતા જાળવવા માટે પ્રિન્ટિંગ પ્રેસની ભૂમિકા આજે પણ એટલી જ મહત્વની છે.

આ પણ વાંચો- BMC Election Result: ભાજપની લહેર જોઈને સંજય રાઉત ભડક્યા, EVM અને ચૂંટણી પંચ પર લગાવ્યા ગંભીર આરોપ