Indian Rupee vs Pakistani Rupee: અમેરિકન ડોલર (USD) સામે ભારતીય રૂપિયો (INR) ભલે ઐતિહાસિક નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હોય, પરંતુ પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનની સરખામણીમાં આપણો રૂપિયો હજુ પણ ‘કિંગ' સમાન છે. કાચા તેલના વધતા ભાવ, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો તણાવ અને ગ્લોબલ માર્કેટમાં ડોલરની મજબૂતીના કારણે ભારતીય રૂપિયા પર સતત દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે.
Indian Rupee vs Pakistani Rupee: ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો ગગડ્યો, છતાં પાકિસ્તાની ચલણ કરતાં છે 3 ગણો મજબૂત! જાણો અસલી કારણ
Indian Rupee vs Pakistani Rupee: અમેરિકન ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો ભલે રેકોર્ડ તળિયે પહોંચ્યો હોય, પણ પાકિસ્તાની રૂપિયા કરતાં તે હજુ પણ 3 ગણો વધુ મજબૂત છે. જાણો ભારત અને પાકિસ્તાનની કરન્સી વચ્ચે આટલો મોટો તફાવત કેમ છે અને તેની પાછળના મુખ્ય કારણો શું છે.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ May 20, 2026 પર 9:01 AM
પરંતુ આ બધા સંકટો વચ્ચે પણ એક રાહતની વાત એ છે કે, ભારતીય કરન્સી પાકિસ્તાની રૂપિયા (PKR) કરતા હજુ પણ ઘણી પાવરફુલ છે. ચાલો જાણીએ આજના લેટેસ્ટ ડેટા મુજબ બંને દેશોના ચલણ વચ્ચે કેટલો તફાવત છે અને આટલા મોટા અંતર પાછળનું અસલી કારણ શું છે.
ભારતીય અને પાકિસ્તાની રૂપિયામાં આજે કેટલો ફરક છે?
આજના લેટેસ્ટ કરન્સી એક્સચેન્જ રેટ મુજબ, 1 ભારતીય રૂપિયો લગભગ 3.33 પાકિસ્તાની રૂપિયા બરાબર છે. (નોંધ: કરન્સી રેટ માર્કેટ મુજબ રોજિંદા બદલાતા રહે છે). જો આને એકદમ સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, જો તમારી પાસે ભારતના 100 રૂપિયા હોય, તો પાકિસ્તાનમાં તેની વેલ્યુ 330 રૂપિયાથી પણ વધુ થાય છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે ભારતીય રૂપિયો આજે પણ પાકિસ્તાની કરન્સી કરતાં 3 ગણાથી વધુ મજબૂત છે.
આઝાદી વખતે કેવી હતી બંને દેશોની સ્થિતિ?
જ્યારે 1947માં ભારત આઝાદ થયું, ત્યારે અમેરિકન ડોલર સામે આપણો રૂપિયો ઘણો મજબૂત હતો. વર્ષ 1947માં 1 અમેરિકન ડોલરની કિંમત માત્ર 4.76 ભારતીય રૂપિયા હતી. તે સમયે ભારતીય રૂપિયો બ્રિટિશ પાઉન્ડ સાથે જોડાયેલી ફિક્સ્ડ એક્સચેન્જ રેટ સિસ્ટમ પર ચાલતો હતો, જેના કારણે તેની વેલ્યુ એકદમ સ્થિર રહેતી હતી.
શરૂઆતના વર્ષોમાં પાકિસ્તાની રૂપિયો પણ ભારતીય રૂપિયાની બરાબરી પર જ હતો. જોકે, 1948થી 1955 વચ્ચે 1 અમેરિકન ડોલરની કિંમત 3.31 પાકિસ્તાની રૂપિયા થઈ ગઈ હતી. 1949માં જ્યારે બ્રિટિશ પાઉન્ડની વેલ્યુ ઘટાડવામાં આવી, ત્યારે ભારતે પણ પોતાની કરન્સી એડજસ્ટ કરી હતી. પરંતુ પાકિસ્તાને એ સમયે કોઈ ફેરફાર ન કર્યો, જેના લીધે કેટલાક વર્ષો સુધી પાકિસ્તાની રૂપિયો ડોલર સામે વધુ મજબૂત દેખાતો હતો.
1955 પછી બંને દેશોના રસ્તા અલગ થયા
વર્ષ 1955માં પાકિસ્તાને પણ પોતાની કરન્સી ડી-વેલ્યૂ (અવમૂલ્યન) કરી. આનાથી ભારતીય અને પાકિસ્તાની રૂપિયો ફરી એક સમાન સ્તરે આવી ગયા. પરંતુ અહીંથી બંને દેશોના આર્થિક વિકાસના રસ્તા સાવ અલગ પડી ગયા:
ભારતની સફળતા: ભારતે ધીમે ધીમે પોતાની અર્થવ્યવસ્થાનો વ્યાપ વધાર્યો. દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ (Forex Reserve) મજબૂત બન્યું. IT, સર્વિસ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં જબરદસ્ત પ્રગતિ થઈ, જેનાથી દુનિયાભરના રોકાણકારોનો ભારત પર ભરોસો વધ્યો.
પાકિસ્તાનની પડતી: બીજી તરફ, પાકિસ્તાન સતત રાજકીય અસ્થિરતા, વિદેશી દેવાનો બોજ, આસમાને પહોંચેલી મોંઘવારી અને તળિયે ગયેલા વિદેશી ભંડોળ જેવી ગંભીર સમસ્યાઓમાં ફસાતું ગયું. આ તમામ પરિબળોની સીધી અસર તેમની કરન્સી પર પડી.
આટલો મોટો તફાવત શા માટે?
આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે, કોઈપણ દેશના ચલણની તાકાત માત્ર તેની નોટની કિંમતથી નથી મપાતી. તેની પાછળ દેશની કુલ અર્થવ્યવસ્થા, વિદેશી મુદ્રા ભંડાર, વ્યાપાર ખાધ અને વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ કામ કરે છે. ભારત આજે વિશ્વનું એક મોટું અને સ્થિર અર્થતંત્ર છે. જ્યારે પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી ભયંકર આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે.
તો પછી ભારતીય રૂપિયાને લઈને ચિંતા કેમ?
ભલે આપણે પાકિસ્તાન કરતા ઘણા આગળ હોઈએ, પરંતુ હાલમાં ડોલર સામે રૂપિયાની નબળાઈ ચિંતાનો વિષય છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 85% થી વધુ કાચું તેલ (Crude Oil) વિદેશથી આયાત કરે છે.
જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘુ થાય છે, ત્યારે આપણે તેની ચૂકવણી માટે વધુ ડોલર ખર્ચવા પડે છે. આનાથી બજારમાં ડોલરની ડિમાન્ડ વધે છે અને રૂપિયા પર દબાણ આવે છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં થયેલા વધારા અને ગ્લોબલ માર્કેટની અનિશ્ચિતતાઓને કારણે રોકાણકારો ડોલર તરફ વળી રહ્યા છે, જેની સીધી અસર ભારતીય રૂપિયા પર જોવા મળી રહી છે.
ડિસ્ક્લેમર: (આ જાણકારી ફક્ત સૂચના હેતુ આપવામાં આવી રહી છે. અહીં બતાવુ જરૂરી છે કે માર્કેટમાં રોકાણ બજાર જોખમોના આધીન છે. રોકાણકારોની રીતે પૈસા લગાવાથી પહેલા હંમેશા એક્સપર્ટથી સલાહ લે. મનીકંટ્રોલની તરફથી કોઈને પણ પૈસા લગાવાની અહીં ક્યારેય પણ સલાહ નથી આપવામાં આવી છે.)
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.