India China Relations: ચીન માટે ભારતના દરવાજા ફરી ખુલશે? સરકારી પ્રોજેક્ટ્સમાં એન્ટ્રી આપવાની તૈયારી, જાણો ટ્રમ્પ કનેક્શન

India China Relations: ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં એક મોટો અને મહત્વનો વળાંક આવવા જઈ રહ્યો છે. વર્ષ 2020માં ગલવાન ઘાટીની ઘટના બાદ ભારતે ચીની કંપનીઓ પર જે કડક પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા, તેમાં હવે સરકાર છૂટછાટ આપવાની તૈયારી કરી રહી છે. નાણા મંત્રાલય (Ministry of Finance) એવા નિયમોને ખતમ કરવા વિચારી રહ્યું છે જેના કારણે ચીની કંપનીઓને ભારતમાં સરકારી પ્રોજેક્ટ્સ માટે ટેન્ડર ભરતા પહેલા મુશ્કેલ સિક્યુરિટી ચેકિંગ અને રજિસ્ટ્રેશનમાંથી પસાર થવું પડતું હતું.

આ સમાચાર માત્ર બિઝનેસ પૂરતા સીમિત નથી, પરંતુ તેની પાછળ દેશની જરૂરિયાત અને બદલાતી ગ્લોબલ પોલિટિક્સ પણ જવાબદાર છે. આવો જાણીએ કે ભારત સરકાર આવું પગલું કેમ ભરવા જઈ રહી છે.

પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ અને મશીનરીની અછત

આ નિર્ણય લેવા પાછળનું સૌથી મોટું અને વ્યવહારિક કારણ એ છે કે ભારતના ઘણા મહત્વના સરકારી પ્રોજેક્ટ્સ અટવાઈ પડ્યા છે. રિપોર્ટ્સ મુજબ, ચીનથી આવતી મશીનરી અને સામાન સમયસર ન મળવાને કારણે કામ ધીમું પડી ગયું છે. ખાસ કરીને પાવર પ્લાન્ટ્સના નિર્માણમાં મોટી અસર પડી છે. ભારત આવનારા 10 વર્ષમાં પોતાની વીજળી ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા માંગે છે, અને આ માટે જરૂરી મોટાભાગના સાધનો ચીનથી આવે છે. આ મુશ્કેલીને ધ્યાનમાં રાખીને પૂર્વ કેબિનેટ સચિવ રાજીવ ગૌબાની અધ્યક્ષતાવાળી એક ઉચ્ચ કમિટીએ પણ સરકારને ભલામણ કરી છે કે પ્રતિબંધોમાં થોડી ઢીલ મૂકવી જોઈએ.

આ નિર્ણય માત્ર આર્થિક જરૂરિયાત નથી, પણ તેની પાછળ રાજકીય સમીકરણો પણ કામ કરી રહ્યા છે. અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સત્તામાં આવ્યા બાદ ભારત માટે પણ પડકારો વધ્યા છે. એક તરફ ટ્રમ્પે ભારતીય સામાન પર 50% ટેરિફ (ટેક્સ) લગાવી દીધો છે અને બીજી તરફ અમેરિકા અને પાકિસ્તાનની નિકટતા વધી રહી છે.

આવા સમયે ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો સુધરતા જોવા મળી રહ્યા છે. ગયા વર્ષે વડાપ્રધાન મોદીએ 7 વર્ષમાં પહેલીવાર ચીનની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત પછી બંને દેશો વચ્ચે સીધી ફ્લાઇટ્સ ફરી શરૂ થઈ છે અને ચીની પ્રોફેશનલ્સને વિઝા આપવાની પ્રક્રિયા પણ ઝડપી અને સરળ બનાવવામાં આવી છે. આ પગલાંને અમેરિકાના દબાણ સામે ભારતના એક વ્યૂહાત્મક જવાબ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે.

2020માં કેમ લાગ્યો હતો પ્રતિબંધ?

વાત 2020ની છે જ્યારે ગલવાનમાં ભારત અને ચીનના સૈનિકો વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ હતી. દેશની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે ચીની કંપનીઓ પર કડક નિયંત્રણો લાદી દીધા હતા. આ નિર્ણયને કારણે ચીની કંપનીઓ લગભગ 700 થી 750 અબજ ડોલરના ભારતીય કોન્ટ્રાક્ટ માર્કેટમાંથી બહાર ફેંકાઈ ગઈ હતી.

એ સમયે નિયમ બનાવવામાં આવ્યો હતો કે કોઈ પણ ચીની કંપનીએ ભારતીય સરકારી ટેન્ડરમાં ભાગ લેવો હોય તો તેણે પહેલા રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું પડે અને કડક સુરક્ષા મંજૂરી મેળવવી પડે. હવે અધિકારીઓ આ જ 'રજિસ્ટ્રેશન' વાળી શરત હટાવવા પર કામ કરી રહ્યા છે.

આગળ શું થશે?

જોકે, આ નિર્ણય હજુ ફાઈનલ નથી થયો. આ બાબતે અંતિમ મહોર વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) દ્વારા જ મારવામાં આવશે. સરકાર હજુ પણ ખૂબ સાવચેતી રાખી રહી છે. મહત્વની વાત એ છે કે આ છૂટછાટ માત્ર સરકારી કોન્ટ્રાક્ટ્સ પૂરતી મર્યાદિત હોઈ શકે છે, કારણ કે ચીન દ્વારા થતા સીધા વિદેશી રોકાણ (FDI) પરના પ્રતિબંધો હજુ પણ યથાવત છે.

ટૂંકમાં કહીએ તો, ભારત પોતાના વિકાસની રફ્તાર જાળવી રાખવા અને અમેરિકાની નવી નીતિઓનો સામનો કરવા માટે ચીન સાથેના વેપારના દરવાજા ફરી થોડા ખોલી રહ્યું છે.

આ પણ વાંચો- હવે વાહનો કરશે એકબીજા સાથે વાત! અકસ્માત રોકવા ગડકરીનો માસ્ટર પ્લાન, જાણો શું છે V2V ટેક્નોલોજી?