Closing Auction Session: શેરબજારમાં દરરોજ કંઈક નવું થતું રહે છે, પરંતુ તાજેતરમાં લાગુ થયેલા એક નવા નિયમે ટ્રેડર્સ અને બ્રોકર્સમાં ભારે ચર્ચા જગાવી છે. ભારતીય શેરબજારમાં પહેલીવાર ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન (Closing Auction Session - CAS) સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવી છે. પરંતુ આ નવા નિયમના પહેલા જ દિવસે માર્કેટમાં એવી અસામાન્ય સ્થિતિ જોવા મળી કે ઘણી મોટી બ્રોકરેજ કંપનીઓએ તેમના રિટેલ ક્લાયન્ટ્સને બપોરે 3 વાગ્યા સુધીમાં જ પોતાની તમામ ટ્રેડિંગ પોઝિશન સ્ક્વેર ઓફ કરી દેવાની કડક સલાહ આપી દીધી છે. ચાલો સરળ શબ્દોમાં સમજીએ કે આવું કેમ બન્યું.
શેરબજારમાં નવો CAS નિયમ લાગુ: બ્રોકર્સે રિટેલ રોકાણકારોને બપોરે 3 વાગ્યા સુધીમાં પોઝિશન ક્લોઝ કરવાની કેમ આપી સલાહ? જાણો સાચું કારણ
Closing Auction Session (CAS): શેરબજારમાં નવા Closing Auction Session (CAS)ના અમલ પછી પ્રીમિયમમાં અસામાન્ય ફેરફાર. બ્રોકર્સ રિટેલ રોકાણકારોને બપોરે 3 વાગ્યા સુધીમાં પોઝિશન સ્ક્વેર ઓફ કરવાની કેમ સલાહ આપી રહ્યા છે? જાણો પૂરી વિગત.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Aug 04, 2026 પર 11:42 AM
બ્રોકર્સે કેમ આપી 3 વાગ્યા સુધીમાં પોઝિશન બંધ કરવાની સલાહ?
સોમવારે જ્યારે આ નવો નિયમ લાગુ થયો ત્યારે એક અજીબ ઘટના બની. બપોરે 3:15 વાગ્યા પછી કેશ માર્કેટના ભાવ ફ્યુચર્સ માર્કેટ કરતા વધારે થઈ ગયા, એટલે કે તે પ્રીમિયમ પર પહોંચી ગયા. સામાન્ય દિવસોમાં ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ હંમેશા સ્પોટ પ્રાઈસ (કેશ માર્કેટ) કરતા પ્રીમિયમ પર ટ્રેડ થતા હોય છે કારણ કે તેમાં 'કોસ્ટ ઓફ કેરી' સામેલ હોય છે.
પરંતુ 3 ઓગસ્ટના રોજ ચિત્ર સાવ ઊલટું જોવા મળ્યું. માર્કેટ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ ભાવનો તફાવત માત્ર નિફ્ટી જેવા મોટા ઇન્ડેક્સમાં જ નહીં, પરંતુ અલગ-અલગ સ્ટોક્સમાં પણ જોવા મળ્યો.
આ કન્ફ્યુઝન પાછળનું મુખ્ય કારણ શું હતું?
આ અસામાન્ય સ્થિતિ સર્જાવા પાછળનું મુખ્ય કારણ ટાઈમિંગનો તફાવત હતો. કેશ માર્કેટમાં બપોરે 3:15 વાગ્યા પછી ‘ક્લોઝિંગ ઓક્શન' દ્વારા શેરની કિંમત નક્કી થઈ રહી હતી, જ્યારે બીજી બાજુ ડેરિવેટિવ્ઝ (ફ્યુચર્સ) માર્કેટમાં સામાન્ય ટ્રેડિંગ 3:40 PM સુધી ચાલુ રહ્યું હતું.
માર્કેટમાં આ નવી સિસ્ટમને લઈને હજુ અનિશ્ચિતતા હોવાથી, બ્રોકર્સ નથી ઈચ્છતા કે તેમના રિટેલ ક્લાયન્ટ્સને કોઈ આર્થિક નુકસાન ઉઠાવવું પડે. તેથી જ એક ટોચની બ્રોકરેજ ફર્મે પોતાના ગ્રાહકોને 3:00 PMથી 3:05 PMની વચ્ચે જ પોતાની પોઝિશન બંધ કરી દેવા જણાવ્યું છે.
શું નવી સિસ્ટમમાં કોઈ ખામી છે?
બીસીબી બ્રોકરેજના એમડી (MD) ઉત્તમ બાગરી આ વિશે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવે છે કે, "સમસ્યા CAS ની વ્યવસ્થામાં નથી, પરંતુ તેમાં પૂરતી ભાગીદારીના અભાવમાં છે." તેમનું માનવું છે કે આ સિસ્ટમ ત્યારે જ સંપૂર્ણ સફળ થશે જ્યારે સંસ્થાકીય રોકાણકારો, આર્બિટ્રેજ ટ્રેડર્સ અને લિક્વિડિટી પ્રોવાઇડર આ ક્લોઝિંગ ઓક્શન સમયગાળામાં સક્રિયપણે પોતાના ઓર્ડર મુકશે.
NSEની સ્પષ્ટતા
બજારમાં ચાલી રહેલી આ ચર્ચાઓ વચ્ચે 3 ઓગસ્ટે મોડી રાત્રે NSE એ એક પ્રેસ રિલીઝ બહાર પાડીને સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી હતી.
ઇન્ડેક્સમાં કોઈ અચાનક બદલાવ નહીં: NSE ના જણાવ્યા મુજબ 3:30 વાગ્યે ઇન્ડેક્સમાં એકાએક કોઈ ફેરફાર થતો નથી. આ સમય માત્ર ઓર્ડર ભેગા કરવા, રદ કરવા અને મેચ કરવાની એક ટેકનિકલ પ્રક્રિયા છે.
ભાવ કેમ સ્થિર દેખાય છે?: 3:15 થી 3:30 વાગ્યાની વચ્ચે ઓર્ડરનું સતત મેચિંગ થતું નથી. તેથી ઇન્ડેક્સની વેલ્યુ સ્થિર રહે છે. એક્સચેન્જની વેબસાઈટ પર જે વેલ્યુ દેખાય છે તે 3:15 થી 3:30 ની વચ્ચે કાઢવામાં આવેલી સંતુલિત કિંમતો પરથી નક્કી થાય છે.
આ સિસ્ટમ લાવવા પાછળનો હેતુ શું છે?
NSEને પૂરો વિશ્વાસ છે કે આવનારા સમયમાં ક્લોઝિંગ ઓક્શનમાં ટ્રેડર્સની ભાગીદારી વધશે. આ સિસ્ટમ એટલા માટે લાવવામાં આવી છે જેથી શેરના સાચા ભાવ વધુ સચોટ અને પારદર્શક રીતે નક્કી થઈ શકે. આ પ્રક્રિયામાં ખરીદી અને વેચાણના તમામ ઓર્ડર એકસાથે ભેગા કરીને એક એવો સરેરાશ ભાવ નક્કી કરાય છે, જેના પર મહત્તમ સોદા થઈ શકે.
તમને જણાવી દઈએ કે ભારત માટે આ નવો નિયમ હોઈ શકે છે, પરંતુ દુનિયાના મોટા શેરબજારો જેવા કે ન્યૂયોર્ક સ્ટોક એક્સચેન્જ (NYSE), લંડન સ્ટોક એક્સચેન્જ (LSE), યુરોનેક્સ્ટ (Euronext), હોંગકોંગ એક્સચેન્જ (HKEX) અને ઓસ્ટ્રેલિયન સિક્યોરિટીઝ એક્સચેન્જ (ASX) માં આ ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન (CAS) ની વ્યવસ્થા વર્ષોથી સફળતાપૂર્વક ચાલી રહી છે. ટૂંક સમયમાં ભારતીય બજાર પણ આ નવી સિસ્ટમથી ટેવાઈ જશે.
ડિસ્ક્લેમર: આ માહિતી માત્ર જાણકારીના હેતુથી આપવામાં આવી છે. અહીં જણાવવું જરૂરી છે કે શેરબજારમાં રોકાણ એ બજારના જોખમોને આધીન છે. રોકાણકારોએ કોઈપણ જગ્યાએ નાણાં રોકતા પહેલા હંમેશા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ. મનીકંટ્રોલ દ્વારા ક્યારેય પણ કોઈને રોકાણ કરવાની સલાહ આપવામાં આવતી નથી.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.