શેરબજારમાં ખોટી રીતે પૈસા કમાતા લોકો સામે માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબીએ લાલ આંખ કરી છે. સેબીએ 144 કરોડ રૂપિયાના 'પંપ એન્ડ ડમ્પ' કૌભાંડમાં પોતાનો ફાઈનલ ઓર્ડર જારી કરી દીધો છે. આ કૌભાંડમાં 226 જેટલી એન્ટિટી સામેલ હતી. સેબીએ કડક કાર્યવાહી કરતા તમામ 144 કરોડ રૂપિયા જપ્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ કૌભાંડ શેરબજારના ઇતિહાસના સૌથી મોટા કૌભાંડોમાંનું એક માનવામાં આવે છે.
SEBI નો સપાટો: 144 કરોડના 'પંપ એન્ડ ડમ્પ' કૌભાંડનો પર્દાફાશ, Zomato ઓર્ડર અને ફ્લાઈટ ટિકિટે ખોલી પોલ, માસ્ટરમાઈન્ડને 10 કરોડનો દંડ
સેબીએ શેરબજારમાં 144 કરોડ રૂપિયાના મોટા પંપ એન્ડ ડમ્પ કૌભાંડમાં ફાઈનલ ઓર્ડર જારી કર્યો છે. ઝોમેટો ઓર્ડર અને ઈન્ડિગોની ટિકિટથી કેવી રીતે માસ્ટરમાઈન્ડ પકડાયો? જાણો સંપૂર્ણ વિગત.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Jul 02, 2026 પર 12:47 PM
સેબીનો ફાઈનલ ઓર્ડર શું છે?
સેબીના આદેશ મુજબ, રોકાણકારોને છેતરીને કમાયેલા 144 કરોડ રૂપિયા જપ્ત કરવામાં આવશે. આ મહાકૌભાંડના માસ્ટરમાઈન્ડ હનીફ શેખ પર શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ કરવા પર 7 વર્ષનો પ્રતિબંધ લગાવવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત તેની પર 10 કરોડ રૂપિયાનો જંગી દંડ પણ ફટકારવામાં આવ્યો છે. કૌભાંડમાં સામેલ અન્ય આરોપીઓ પર 4 થી 6 વર્ષનો બેન મુકાયો છે અને તેમની પર 5 લાખથી લઈને 2 કરોડ રૂપિયા સુધીનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે.
આ 5 શેરોમાં રમાયો હતો ખેલ
વર્ષ 2017 થી 2020 વચ્ચે આરોપીઓએ 5 કંપનીઓના શેરોમાં હેરફેર કરીને સામાન્ય રોકાણકારોને લૂંટ્યા હતા. આ શેરોમાં નીચેની કંપનીઓ સામેલ છે:
મૌરિયા ઉદ્યોગ
વિશાલ ફેબ્રિક્સ
7NR રિટેલ
GBL ઈન્ડસ્ટ્રીઝ
દાર્જિલિંગ રોપવે
Zomato અને ફ્લાઈટ ટિકિટથી કેવી રીતે પકડાયો માસ્ટરમાઈન્ડ?
સેબીએ આ કેસ ઉકેલવા માટે સીબીઆઈ જેવી જાસૂસી કરી હતી. જ્યારે સેબીએ હનીફ શેખના 4 મોબાઈલ નંબરની તપાસ કરી, ત્યારે તેણે બહાનું કાઢ્યું કે આ નંબર તો તેના કર્મચારીઓના છે. પરંતુ સેબીએ ઝોમેટો ફૂડ ડિલિવરી એપનો ડેટા ચેક કર્યો, જેમાં ખબર પડી ગઈ કે આ નંબરથી કોણ અને ક્યાં જમવાનું મંગાવી રહ્યું છે.
આટલું જ નહીં, સેબીએ ઈન્ડિગો ફ્લાઈટની બુકિંગ ડિટેલ પણ કાઢી. તેમાં સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે ટિકિટ બુક કરવા માટે હનીફ શેખના જ નંબર અને ઈમેલનો ઉપયોગ થયો હતો. આ રીતે તેના ખોટા દાવાની પોલ ખુલી ગઈ. આરોપીઓના એકબીજા સાથેના સંબંધો સાબિત કરવા માટે હોટલ બુકિંગના ડેટાનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
વેબસાઇટ અને SMS નો પર્દાફાશ
રોકાણકારોને ફસાવવા માટે બનાવવામાં આવેલી પ્રમોશનલ વેબસાઇટ કોણ ચલાવે છે, તે જાણવા સેબીએ ગોડેડી ડોમેન રેકોર્ડ અને માર્કેટિંગ એજન્સીના બિલો ચેક કર્યા. તપાસમાં એવો પણ ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો કે માત્ર 1 શેરનું પ્રમોશન કરવા માટે 2.1 કરોડથી વધુ મેસેજ મોકલવામાં આવ્યા હતા. પાંચેય શેરો માટે 60,000 થી વધુ અલગ-અલગ નંબરોને ટાર્ગેટ કરાયા હતા.
તપાસમાં ખૂલ્યું કે મૌરિયા ઉદ્યોગના 62 કર્મચારીઓએ યોગ્ય સમયે શેર વેચી દીધા હતા. શેરના ભાવ વધારીને કમાયેલો નફો ડમી એકાઉન્ટ દ્વારા સગેવગે કરવામાં આવ્યો હતો, જેથી અસલી લોકોની ઓળખ છુપાવી શકાય.
શું હોય છે 'પંપ એન્ડ ડમ્પ' નો ખેલ?
શેરબજારમાં ઘણા રોકાણકારો નિષ્ણાતોની સલાહ પર આંખ બંધ કરીને ભરોસો કરે છે. સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ઈન્ફ્લુએન્સર અને યુટ્યુબર્સ આનો જ ફાયદો ઉઠાવે છે. આ લોકો અગાઉથી જ કોઈ સસ્તા શેર ખરીદી લે છે. ત્યારબાદ સોશિયલ મીડીયા પર એ શેર વિશે મોટી મોટી વાતો કરીને હાઈપ બનાવે છે.
સામાન્ય રોકાણકારો આ વાતોમાં આવીને તે શેર ખરીદવા લાગે છે, જેથી માર્કેટમાં શેરનો ભાવ અચાનક વધી જાય છે. ભાવ વધતાની સાથે જ આ ફેક ગુરુઓ પોતાના શેર ઊંચા ભાવે વેચીને મોટો નફો કમાઈને ગાયબ થઈ જાય છે, અને સામાન્ય રોકાણકાર રડતો રહી જાય છે.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.