India China Trade: ભારત ચીન માટે બદલશે પોતાની 'જૂની સ્ક્રિપ્ટ', ટ્રમ્પનું ટેન્શન વધશે? જાણો મોદી સરકારનો નવો પ્લાન

India China Trade Relations: ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં એક નવો વળાંક આવી શકે છે. સરહદ પરના તણાવ બાદ ભારતે ચીન સામે લાલ આંખ કરી હતી, પરંતુ હવે દેશના આર્થિક હિતને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકાર પોતાની 'જૂની સ્ક્રિપ્ટ' બદલવા જઈ રહી છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ભારત સરકાર ચીન સાથે જોડાયેલા રોકાણ અને ખરીદી પર લાગેલા કડક પ્રતિબંધોને થોડા હળવા કરવા પર વિચાર કરી રહી છે. આ નિર્ણયનો સીધો હેતુ દેશમાં વિદેશી મૂડી લાવવાનો અને રોજગારી વધારવાનો છે.

જો ભારત આ પગલું ભરે છે, તો તે માત્ર ચીન માટે જ નહીં પણ અમેરિકા અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે પણ ચોંકાવનારો નિર્ણય સાબિત થઈ શકે છે.

શું છે સરકારનો નવો પ્લાન?

ભારત સરકાર હવે રોકાણને 'કયા દેશમાંથી આવે છે' તેના બદલે ‘તેનાથી દેશને શું આર્થિક ફાયદો થશે' તે નજરીયાથી જોવા માંગે છે. સરકારનું માનવું છે કે જે વિદેશી રોકાણથી ભારતમાં નોકરીઓ ઉભી થાય અને ઘરેલું ઉત્પાદન ક્ષમતા વધે, તેનું સ્વાગત કરવું જોઈએ. આ ફેરફાર મુખ્યત્વે એવા ક્ષેત્રો માટે હશે જે સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ સંવેદનશીલ નથી. જેમ કે:

ઈજનેરી ઉદ્યોગ (Engineering Industry)

સોલાર અને રિન્યુએબલ એનર્જી

જોકે, ટેલિકોમ, સંરક્ષણ (Defense), ડેટા અને મહત્વના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં ચીન માટેના નિયમો હજુ પણ કડક જ રહેશે. ત્યાં કોઈ બાંધછોડ કરવામાં આવશે નહીં.

‘પ્રેસ નોટ 3' અને 2020ના નિયમોમાં ફેરફાર

એપ્રિલ 2020 માં ગલવાન ઘાટીની ઘટના અને કોવિડ પછી ભારતે 'પ્રેસ નોટ 3' લાગુ કરી હતી. આ નિયમ મુજબ, ભારતની સરહદ સાથે જોડાયેલા દેશો (મુખ્યત્વે ચીન) એ ભારતમાં રોકાણ કરવા માટે સરકારની સ્પેશિયલ મંજૂરી લેવી પડતી હતી. આનો હેતુ એ હતો કે મુશ્કેલ સમયમાં ચીની કંપનીઓ ભારતીય કંપનીઓનું અધિગ્રહણ ન કરી લે. હવે સરકાર આ નિયમોમાં ઢીલ આપવા માંગે છે. એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, "અમે સુરક્ષા કવચ હટાવી નથી રહ્યા, પરંતુ જ્યાં ભારતને ટેકનોલોજી અને મૂડીની જરૂર છે, ત્યાં સમજી-વિચારીને દરવાજા ખોલવામાં આવશે."

ઉદ્યોગો કેમ કરી રહ્યા છે માંગ?

ભારતીય ઉદ્યોગ જગત લાંબા સમયથી અમુક પ્રતિબંધો હટાવવાની માંગ કરી રહ્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે કાચો માલ અને મશીનરી માટે આપણે હજુ પણ ચીન પર નિર્ભર છીએ.

ટેક્સટાઈલ: કપડાં બનાવવા માટે જરૂરી સિન્થેટીક ફાઈબર, કલર અને કેમિકલ ચીનથી સસ્તામાં મળે છે. પ્રતિબંધોને કારણે ભારતીય ઉત્પાદકોનો ખર્ચ વધી ગયો છે.

એન્જિનિયરિંગ: મશીનરી અને સ્પેરપાર્ટ્સ માટે ચીન મોટું સપ્લાયર છે. આયાત પર રોક હોવાથી ભારતમાં ઉત્પાદન મોંઘું થઈ રહ્યું છે.

આંકડા શું કહે છે?: એપ્રિલથી ઓક્ટોબર દરમિયાન ચીનથી ભારતની એન્જિનિયરિંગ આયાતમાં 12.6% નો વધારો થયો છે. જે બતાવે છે કે પ્રતિબંધો છતાં પણ નિર્ભરતા તો છે જ.

ટ્રમ્પની વધશે ચિંતા?

આ આખો મામલો ત્યારે સામે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફરી રાષ્ટ્રપતિ બન્યા છે. ટ્રમ્પની નીતિઓ હંમેશા 'અમેરિકા ફર્સ્ટ' વાળી રહી છે અને તેઓ ભારત સહિતના દેશો પર ટેરિફ (ટેક્સ) વધારવાની વાત કરી ચૂક્યા છે. અમેરિકાએ ભારત પર 50% સુધીના ટેરિફ લાદેલા છે.

આવા સમયે, જો ભારત પોતાની સપ્લાય ચેઈન મજબૂત કરવા માટે ચીન સાથે વેપારના દરવાજા થોડા ખોલે, તો તે ટ્રમ્પ માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. ભારતનું આ પગલું ગ્લોબલ માર્કેટમાં એક મોટો વ્યૂહાત્મક ફેરફાર સાબિત થઈ શકે છે.

ટૂંકમાં કહીએ તો, ભારત સરકાર હવે રાષ્ટ્રવાદ અને આર્થિક વિકાસ વચ્ચે સંતુલન સાધવા જઈ રહી છે. જ્યાં સુધી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો સવાલ છે, ત્યાં સુધી ચીન માટે દરવાજા બંધ રહેશે, પરંતુ જ્યાં ભારતીય વેપારીઓને ફાયદો છે અને રોજગારીની તકો છે, ત્યાં સરકાર થોડી નરમાશ દાખવી શકે છે. આ નવી પોલિસી પર હાલ ઉચ્ચ સ્તરે મંથન ચાલી રહ્યું છે.

આ પણ વાંચો-Davos 2026: ‘2024માં 60 યુદ્ધ થયા, જેમાંથી અમુક તો ફિક્સ હતા!’ મેક્રોંએ ટ્રમ્પને આડે હાથ લીધા; ગ્રીનલેન્ડ અને ટેરિફ મુદ્દે દાવોસમાં ગરમાવો